दशरथकृत शनि स्तोत्र Dasharatha-krita Shani Stotram
राजा दशरथ का शनि-स्तोत्र: आठ श्लोकों में सूर्यपुत्र शनि को नमन, जो अशुभ स्थिति में देव, मनुष्य, पशु और देश सबको पीड़ित करते हैं और अपने वार में तिल, लोहा, नीले वस्त्र के दान से प्रसन्न होते हैं; फिर शनि के दस नाम और उनके पाठ का फल।
- देवता शनि देव
- प्रकार स्तोत्र
- भाषा संस्कृत
- परम्परा अनेक परम्पराओं में प्रचलित
- स्रोत बृहत्स्तोत्ररत्नाकर — निर्णयसागर प्रेस, बम्बई, 1912 — No. 173, printed pp. 358–359 (djvu 362–363)
प्रचलित पाठ सम्पादकीय जाँच
मूल पाठ
सुनें और अभ्यास करें
कृत्रिम (मशीनी) आवाज़ — उच्चारण में त्रुटि हो सकती है; रिकॉर्डिंग को प्राथमिकता दें।
कुंजियाँ (जब प्लेयर पर फ़ोकस हो): ← और → पिछला या अगला पद, स्पेस चलाएँ या रोकें।
यहाँ उच्चारण ऑडियो उपलब्ध नहीं है: इस पाठ की रिकॉर्डिंग अभी नहीं है और इस ब्राउज़र में संस्कृत या हिन्दी की आवाज़ नहीं है।
श्रीगणेशाय नमः ॥śrīgaṇeśāya namaḥ ||ஶ்ரீகணேஶாய நமஃ ॥
अस्य श्रीशनैश्चरस्तोत्रस्य । दशरथ ऋषिः । शनैश्चरो देवता । त्रिष्टुप्छंदः । शनैश्चरप्रीत्यर्थं जपे विनियोगः ।asya śrīśanaiścarastotrasya | daśaratha ṛṣiḥ | śanaiścaro devatā | triṣṭupchaṃdaḥ | śanaiścaraprītyarthaṃ jape viniyogaḥ |அஸ்ய ஶ்ரீஶநைஶ்சரஸ்தோத்ரஸ்ய । தஶரத ருஷிஃ । ஶநைஶ்சரோ தேவதா । த்ரிஷ்டுப்சம்தஃ । ஶநைஶ்சரப்ரீத்யர்தம் ஜபே விநியோகஃ ।
श्लोक 1
कोणोंऽतको रौद्रयमोऽथ बभ्रुः कृष्णः शनिः पिंगलमंदसौरिः ।koṇoṃ'tako raudrayamo'tha babhruḥ kṛṣṇaḥ śaniḥ piṃgalamaṃdasauriḥ |கோணோம்தகோ ரௌத்ரயமோத பப்ருஃ க்ருஷ்ணஃ ஶநிஃ பிம்கலமம்தஸௌரிஃ ।
नित्यं स्मृतो यो हरते च पीडां तस्मै नमः श्रीरविनंदनाय ॥ १ ॥nityaṃ smṛto yo harate ca pīḍāṃ tasmai namaḥ śrīravinaṃdanāya || 1 ||நித்யம் ஸ்ம்ருதோ யோ ஹரதே ச பீடாம் தஸ்மை நமஃ ஶ்ரீரவிநம்தநாய ॥ 1 ॥
श्लोक 2
सुरासुराः किंपुरुषोरगेंद्रा गंधर्वविद्याधरपन्नगाश्च ।surāsurāḥ kiṃpuruṣorageṃdrā gaṃdharvavidyādharapannagāśca |ஸுராஸுராஃ கிம்புருஷோரகேம்த்ரா கம்தர்வவித்யாதரபந்நகாஶ்ச ।
पीड्यंति सर्वे विषमस्थितेन तस्मै नमः श्रीरविनंदनाय ॥ २ ॥pīḍyaṃti sarve viṣamasthitena tasmai namaḥ śrīravinaṃdanāya || 2 ||பீட்யம்தி ஸர்வே விஷமஸ்திதேந தஸ்மை நமஃ ஶ்ரீரவிநம்தநாய ॥ 2 ॥
श्लोक 3
नरा नरेंद्राः पशवो मृगेंद्रा वन्याश्च ये कीटपतंगभृंगाः ।narā nareṃdrāḥ paśavo mṛgeṃdrā vanyāśca ye kīṭapataṃgabhṛṃgāḥ |நரா நரேம்த்ராஃ பஶவோ ம்ருகேம்த்ரா வந்யாஶ்ச யே கீடபதம்கப்ரும்காஃ ।
पीड्यंति सर्वे विषमस्थितेन तस्मै नमः श्रीरविनंदनाय ॥ ३ ॥pīḍyaṃti sarve viṣamasthitena tasmai namaḥ śrīravinaṃdanāya || 3 ||பீட்யம்தி ஸர்வே விஷமஸ்திதேந தஸ்மை நமஃ ஶ்ரீரவிநம்தநாய ॥ 3 ॥
श्लोक 4
देशाश्च दुर्गाणि वनानि यत्र सेनानिवेशाः पुरपत्तनानि ।deśāśca durgāṇi vanāni yatra senāniveśāḥ purapattanāni |தேஶாஶ்ச துர்காணி வநாநி யத்ர ஸேநாநிவேஶாஃ புரபத்தநாநி ।
पीड्यंति सर्वे विषमस्थितेन तस्मै नमः श्रीरविनंदनाय ॥ ४ ॥pīḍyaṃti sarve viṣamasthitena tasmai namaḥ śrīravinaṃdanāya || 4 ||பீட்யம்தி ஸர்வே விஷமஸ்திதேந தஸ்மை நமஃ ஶ்ரீரவிநம்தநாய ॥ 4 ॥
श्लोक 5
तिलैर्यवैर्माषगुडान्नदानैर्लोहेन नीलांबरदानतो वा ।tilairyavairmāṣaguḍānnadānairlohena nīlāṃbaradānato vā |திலைர்யவைர்மாஷகுடாந்நதாநைர்லோஹேந நீலாம்பரதாநதோ வா ।
प्रीणाति मंत्रैर्निजवासरे च तस्मै नमः श्रीरविनंदनाय ॥ ५ ॥prīṇāti maṃtrairnijavāsare ca tasmai namaḥ śrīravinaṃdanāya || 5 ||ப்ரீணாதி மம்த்ரைர்நிஜவாஸரே ச தஸ்மை நமஃ ஶ்ரீரவிநம்தநாய ॥ 5 ॥
श्लोक 6
प्रयागकूले यमुनातटे च सरस्वतीपुण्यजले गुहायाम् ।prayāgakūle yamunātaṭe ca sarasvatīpuṇyajale guhāyām |ப்ரயாககூலே யமுநாதடே ச ஸரஸ்வதீபுண்யஜலே குஹாயாம் ।
यो योगिनां ध्यानगतोऽपि सूक्ष्मस्तस्मै नमः श्रीरविनंदनाय ॥ ६ ॥yo yogināṃ dhyānagato'pi sūkṣmastasmai namaḥ śrīravinaṃdanāya || 6 ||யோ யோகிநாம் த்யாநகதோபி ஸூக்ஷ்மஸ்தஸ்மை நமஃ ஶ்ரீரவிநம்தநாய ॥ 6 ॥
श्लोक 7
अन्यप्रदेशात्स्वगृहं प्रविष्टस्तदीयवारे स नरः सुखी स्यात् ।anyapradeśātsvagṛhaṃ praviṣṭastadīyavāre sa naraḥ sukhī syāt |அந்யப்ரதேஶாத்ஸ்வக்ருஹம் ப்ரவிஷ்டஸ்ததீயவாரே ஸ நரஃ ஸுகீ ஸ்யாத் ।
गृहाद्गतो यो न पुनः प्रयाति तस्मै नमः श्रीरविनंदनाय ॥ ७ ॥gṛhādgato yo na punaḥ prayāti tasmai namaḥ śrīravinaṃdanāya || 7 ||க்ருஹாத்கதோ யோ ந புநஃ ப்ரயாதி தஸ்மை நமஃ ஶ்ரீரவிநம்தநாய ॥ 7 ॥
श्लोक 8
स्रष्टा स्वयंभूर्भुवनत्रयस्य त्राता हरीशो हरते पिनाकी ।sraṣṭā svayaṃbhūrbhuvanatrayasya trātā harīśo harate pinākī |ஸ்ரஷ்டா ஸ்வயம்பூர்புவநத்ரயஸ்ய த்ராதா ஹரீஶோ ஹரதே பிநாகீ ।
एकत्रिधा ऋग्यजुःसाममूर्तिस्तस्मै नमः श्रीरविनंदनाय ॥ ८ ॥ekatridhā ṛgyajuḥsāmamūrtistasmai namaḥ śrīravinaṃdanāya || 8 ||ஏகத்ரிதா ருக்யஜுஃஸாமமூர்திஸ்தஸ்மை நமஃ ஶ்ரீரவிநம்தநாய ॥ 8 ॥
श्लोक 9
शन्यष्टकं यः प्रयतः प्रभाते नित्यं सुपुत्रैः पशुबांधवैश्च ।śanyaṣṭakaṃ yaḥ prayataḥ prabhāte nityaṃ suputraiḥ paśubāṃdhavaiśca |ஶந்யஷ்டகம் யஃ ப்ரயதஃ ப்ரபாதே நித்யம் ஸுபுத்ரைஃ பஶுபாம்தவைஶ்ச ।
पठेत्तु सौख्यं भुवि भोगयुक्तः प्राप्नोति निर्वाणपदं तदंते ॥ ९ ॥paṭhettu saukhyaṃ bhuvi bhogayuktaḥ prāpnoti nirvāṇapadaṃ tadaṃte || 9 ||படேத்து ஸௌக்யம் புவி போகயுக்தஃ ப்ராப்நோதி நிர்வாணபதம் ததம்தே ॥ 9 ॥
श्लोक 10
कोणस्थः पिंगलो बभ्रुः कृष्णो रौद्रोंऽतको यमः ।koṇasthaḥ piṃgalo babhruḥ kṛṣṇo raudroṃ'tako yamaḥ |கோணஸ்தஃ பிம்கலோ பப்ருஃ க்ருஷ்ணோ ரௌத்ரோம்தகோ யமஃ ।
सौरिः शनैश्चरो मंदः पिप्पलादेन संस्तुतः ॥ १० ॥sauriḥ śanaiścaro maṃdaḥ pippalādena saṃstutaḥ || 10 ||ஸௌரிஃ ஶநைஶ்சரோ மம்தஃ பிப்பலாதேந ஸம்ஸ்துதஃ ॥ 10 ॥
श्लोक 11
एतानि दश नामानि प्रातरुत्थाय यः पठेत् ।etāni daśa nāmāni prātarutthāya yaḥ paṭhet |ஏதாநி தஶ நாமாநி ப்ராதருத்தாய யஃ படேத் ।
शनैश्चरकृता पीडा न कदाचिद्भविष्यति ॥ ११ ॥śanaiścarakṛtā pīḍā na kadācidbhaviṣyati || 11 ||ஶநைஶ்சரக்ருதா பீடா ந கதாசித்பவிஷ்யதி ॥ 11 ॥
12
इति श्रीशनैश्चरस्तोत्रं संपूर्णम् ॥iti śrīśanaiścarastotraṃ saṃpūrṇam ||இதி ஶ்ரீஶநைஶ்சரஸ்தோத்ரம் ஸம்பூர்ணம் ॥
अन्य लिपि में पढ़ें: ગુજરાતી বাংলা తెలుగు ಕನ್ನಡ മലയാളം ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ · देवनागरी पाठ से अक्षर-दर-अक्षर, अनुमानित
पाठ: बृहत्स्तोत्ररत्नाकर, निर्णयसागर प्रेस, बम्बई, 1912, क्र. 173 शनिस्तोत्रम्, मुद्रित पृ. 358–359 (djvu 362–363), संस्कृत विकिस्रोत पर केवल OCR परत — इसलिए हर पंक्ति साक्ष्यों से पढ़ी गई। 11 नवम्बर 2026 को अर्धश्लोक-स्तर पर मिलान: (ख) विकिस्रोत शनिस्तोत्रम् (संशोधन 33013): 7 समान, 13 भिन्न; (ग) 1916 निर्णयसागर मुद्रण की OCR (archive.org): 3 समान, 19 भिन्न; (घ) 1904 मुद्रण की OCR: 0 समान, 22 भिन्न। OCR की 11 भूलें साक्ष्यों के आधार पर सुधारी गईं (कोणोंऽतको रौद्रयमोऽथ, पीड्यंति, श्रीरविनंदनाय, माषगुड, गृहाद्गतो, स्रष्टा, शन्यष्टकं, शनैश्चरकृता आदि); संस्करण के पाठ (हरीशो हरते पिनाकी, एकत्रिधा, निर्वाणपदं तदंते) रखे गए। विनियोग गद्य के रूप में है।
रोमन पंक्ति देवनागरी से बना IAST लिप्यन्तरण है (ā = दीर्घ आ, ṃ = अनुस्वार, ḥ = विसर्ग, ś/ṣ = श/ष, c = च)। हिन्दी, अवधी और ब्रज पाठों में शब्द के अन्त का मौन 'अ' नहीं लिखा जाता। लिप्यन्तरण में वैदिक स्वर नहीं दिखते।
सम्बन्धित
शनि देव के और पाठ
इन्हीं अवसरों के लिए
- चालीसा · श्री हनुमान श्री हनुमान चालीसा Hanuman Chalisa
- स्तोत्र · श्री हनुमान बजरंग बाण Bajrang Baan
- अष्टकम् · श्री हनुमान संकटमोचन हनुमानाष्टक Sankat Mochan Hanumanashtak
- स्तोत्र · श्री हनुमान हनुमान बाहुक Hanuman Bahuk
- स्तोत्र · श्री हनुमान हनुमान साठिका Hanuman Sathika
- स्तुति · श्री हनुमान मनोजवं मारुततुल्यवेगं Manojavam Marutatulyavegam
- मन्त्र · श्री हनुमान ॐ हं हनुमते नमः Om Ham Hanumate Namah
प्रश्न
दशरथकृत शनि स्तोत्र क्या है?
राजा दशरथ का शनि-स्तोत्र: आठ श्लोकों में सूर्यपुत्र शनि को नमन, जो अशुभ स्थिति में देव, मनुष्य, पशु और देश सबको पीड़ित करते हैं और अपने वार में तिल, लोहा, नीले वस्त्र के दान से प्रसन्न होते हैं; फिर शनि के दस नाम और उनके पाठ का फल।
दशरथकृत शनि स्तोत्र किस देवता से जुड़ा है?
दशरथकृत शनि स्तोत्र शनि देव से जुड़ा है। सूर्य और छाया के पुत्र शनि, नवग्रहों में; शनिवार उनका दिन है, और उत्तर भारतीय पंचांग में शनि जयन्ती ज्येष्ठ अमावस्या को होती है।
दशरथकृत शनि स्तोत्र का अर्थ क्या है?
संक्षिप्त भावार्थ, अनुवाद नहीं। विनियोग (ऋषि दशरथ, देवता शनैश्चर, छन्द त्रिष्टुप्) के बाद दशरथ सूर्यपुत्र को नमन करते हैं — कोण, अन्तक, रौद्र, यम, बभ्रु, कृष्ण, शनि, पिङ्गल, मन्द, सौरि — जो नित्य स्मरण से पीड़ा हर लेते हैं। देव-असुर, किन्नर-नाग, राजा-प्रजा, पशु-कीट, देश, दुर्ग, वन, सेना और नगर — विषम स्थिति में सब पीड़ित होते हैं। तिल, जौ, उड़द, गुड़, अन्न, लोहा और नीले वस्त्र के दान तथा अपने वार में मन्त्रों से वे प्रसन्न होते हैं; प्रयाग, यमुना-तट, सरस्वती के पुण्य जल और गुफाओं में वास करते हैं, ध्यानस्थ योगियों के लिए भी सूक्ष्म हैं; शनिवार को घर लौटने वाला सुखी रहता है। वे स्रष्टा, त्रा…
दशरथकृत शनि स्तोत्र का स्रोत क्या है?
पारम्परिक भक्ति पाठ (प्रचलित मुद्रित एवं मौखिक रूप) — Dasharatha Shani Stotra (Puranic; recited in the Navagraha tradition). परम्परा: अनेक परम्पराओं में प्रचलित।
क्या दशरथकृत शनि स्तोत्र के अलग-अलग संस्करण हैं?
पुस्तिकाओं में छोटे पाठ-भेद हैं: श्लोक 1 कोणोऽन्तको रौद्रयमोऽथ (यह संस्करण) या रौद्रो यमोऽथ; श्लोक 2 किंपुरुषोरगेन्द्राः / किंपुरुषा गणेन्द्राः; श्लोक 8 हरीशो हरते पिनाकी / हरिः संहरते पिनाकी और एकत्रिधा / एकस्त्रिधा; श्लोक 9 निर्वाणपदं तदन्ते / परं सः। अनेक मुद्रणों में केवल श्लोक 1–9 (अष्टक और फलश्रुति) हैं; इस संस्करण में दस नामों वाले श्लोक 10–11 भी हैं। पुष्पिका कहीं इति श्रीदशरथप्रोक्तं शनैश्चरस्तोत्रम् है।