Hanuman Bahuk हनुमान बाहुक

Stanza 1

सिंधु-तरन, सिय-सोच-हरन, रबि-बालबरन-तनु ।siṃdhu-taran, siya-soc-haran, rabi-bālabaran-tanu |സിംധു-തരന, സിയ-സോച-ഹരന, രബി-ബാലബരന-തനു ।

भुज बिसाल, मूरति कराल कालहुको काल जनु ॥bhuj bisāl, mūrati karāl kālahuko kāl janu ||ഭുജ ബിസാല, മൂരതി കരാല കാലഹുകോ കാല ജനു ॥

गहन-दहन-निरदहन-लंक निःसंक, बंक-भुव ।gahan-dahan-niradahan-laṃk niḥsaṃk, baṃk-bhuv |ഗഹന-ദഹന-നിരദഹന-ലംക നിഃസംക, ബംക-ഭുവ ।

जातुधान-बलवान-मान-मद-दवन पवनसुव ॥jātudhān-balavān-mān-mad-davan pavanasuv ||ജാതുധാന-ബലവാന-മാന-മദ-ദവന പവനസുവ ॥

कह तुलसिदास सेवत सुलभ, सेवक हित संतत निकट ।kah tulasidās sevat sulabh, sevak hit saṃtat nikaṭ |കഹ തുലസിദാസ സേവത സുലഭ, സേവക ഹിത സംതത നികട ।

गुनगनत, नमत, सुमिरत, जपत, समन सकल-संकट-बिकट ॥१॥gunaganat, namat, sumirat, japat, saman sakal-saṃkaṭ-bikaṭ ||1||ഗുനഗനത, നമത, സുമിരത, ജപത, സമന സകല-സംകട-ബികട ॥1॥

Stanza 2

स्वर्न-सैल-संकास कोटि-रबि-तरुन-तेज-घन ।svarna-sail-saṃkās koṭi-rabi-tarun-tej-ghan |സ്വര്ന-സൈല-സംകാസ കോടി-രബി-തരുന-തേജ-ഘന ।

उर बिसाल, भुजदंड चंड नख बज्र बज्रतन ॥ur bisāl, bhujadaṃḍ caṃḍ nakh bajra bajratan ||ഉര ബിസാല, ഭുജദംഡ ചംഡ നഖ ബജ്ര ബജ്രതന ॥

पिंग नयन, भृकुटी कराल रसना दसनानन ।piṃg nayan, bhṛkuṭī karāl rasanā dasanānan |പിംഗ നയന, ഭൃകുടീ കരാല രസനാ ദസനാനന ।

कपिस केस, करकस लंगूर, खल-दल बल भानन ॥kapis kes, karakas laṃgūr, khal-dal bal bhānan ||കപിസ കേസ, കരകസ ലംഗൂര, ഖല-ദല ബല ഭാനന ॥

कह तुलसिदास बस जासु उर मारुतसुत मूरति बिकट ।kah tulasidās bas jāsu ur mārutasut mūrati bikaṭ |കഹ തുലസിദാസ ബസ ജാസു ഉര മാരുതസുത മൂരതി ബികട ।

संताप पाप तेहि पुरुष पहिं सपनेहुँ नहिं आवत निकट ॥२॥saṃtāp pāp tehi puruṣ pahiṃ sapanehum̐ nahiṃ āvat nikaṭ ||2||സംതാപ പാപ തേഹി പുരുഷ പഹിം സപനേഹും നഹിം ആവത നികട ॥2॥

Stanza 3

पंचमुख-छमुख-भृगुमुख्य भट-असुर-सुरpaṃcamukh-chamukh-bhṛgumukhya bhaṭ-asur-surപംചമുഖ-ഛമുഖ-ഭൃഗുമുഖ്യ ഭട-അസുര-സുര

सर्व-सरि-समर समरत्थ सूरो ।sarva-sari-samar samarattha sūro |സര്വ-സരി-സമര സമരത്ഥ സൂരോ ।

बाँकुरो बीर बिरुदैत बिरुदावलीbām̐kuro bīr birudait birudāvalīബാംകുരോ ബീര ബിരുദൈത ബിരുദാവലീ

बेद बंदी बदत पैजपूरो ॥bed baṃdī badat paijapūro ||ബേദ ബംദീ ബദത പൈജപൂരോ ॥

जासु गुनगाथ रघुनाथ कह, जासु बलjāsu gunagāth raghunāth kah, jāsu balജാസു ഗുനഗാഥ രഘുനാഥ കഹ, ജാസു ബല

बिपुल-जल-भरित जग-जलधि झूरो ।bipul-jal-bharit jag-jaladhi jhūro |ബിപുല-ജല-ഭരിത ജഗ-ജലധി ഝൂരോ ।

दुवन-दल-दमनको कौन तुलसीस हैduvan-dal-damanako kaun tulasīs haiദുവന-ദല-ദമനകോ കൌന തുലസീസ ഹൈ

पवनको पूत रजपूत रूरो ॥३॥pavanako pūt rajapūt rūro ||3||പവനകോ പൂത രജപൂത രൂരോ ॥3॥

Stanza 4

भानुसों पढ़न हनुमान गये भानु मनbhānusoṃ paṛhan hanumān gaye bhānu manഭാനുസോം പഢന ഹനുമാന ഗയേ ഭാനു മന

अनुमानि सिसुकेलि कियो फेरफार सो ।anumāni sisukeli kiyo pheraphār so |അനുമാനി സിസുകേലി കിയോ ഫേരഫാര സോ ।

पाछिले पगनि गम गगन मगन-मनpāchile pagani gam gagan magan-manപാഛിലേ പഗനി ഗമ ഗഗന മഗന-മന

क्रमको न भ्रम, कपि बालक-बिहार सो ॥kramako na bhram, kapi bālak-bihār so ||ക്രമകോ ന ഭ്രമ, കപി ബാലക-ബിഹാര സോ ॥

कौतुक बिलोकि लोकपाल हरि हर बिधिkautuk biloki lokapāl hari har bidhiകൌതുക ബിലോകി ലോകപാല ഹരി ഹര ബിധി

लोचननि चकाचौंधी चित्तनि खभार सो ।locanani cakācauṃdhī cittani khabhār so |ലോചനനി ചകാചൌംധീ ചിത്തനി ഖഭാര സോ ।

बल कैधौं बीररस, धीरज कै, साहस कैbal kaidhauṃ bīraras, dhīraj kai, sāhas kaiബല കൈധൌം ബീരരസ, ധീരജ കൈ, സാഹസ കൈ

तुलसी सरीर धरे सबनिको सार सो ॥४॥tulasī sarīr dhare sabaniko sār so ||4||തുലസീ സരീര ധരേ സബനികോ സാര സോ ॥4॥

Stanza 5

भारतमें पारथके रथकेतु कपिराजbhāratameṃ pārathake rathaketu kapirājഭാരതമേം പാരഥകേ രഥകേതു കപിരാജ

गाज्यो सुनि कुरुराज दल हलबल भो ।gājyo suni kururāj dal halabal bho |ഗാജ്യോ സുനി കുരുരാജ ദല ഹലബല ഭോ ।

कह्यो द्रोन भीषम समीरसुत महाबीरkahyo dron bhīṣam samīrasut mahābīrകഹ്യോ ദ്രോന ഭീഷമ സമീരസുത മഹാബീര

बीर-रस-बारि-निधि जाको बल जल भो ॥bīr-ras-bāri-nidhi jāko bal jal bho ||ബീര-രസ-ബാരി-നിധി ജാകോ ബല ജല ഭോ ॥

बानर सुभाय बालकेलि भूमि भानु लागिbānar subhāy bālakeli bhūmi bhānu lāgiബാനര സുഭായ ബാലകേലി ഭൂമി ഭാനു ലാഗി

फलँग फलाँगहूँतें घाटि नभतल भो ।phalam̐g phalām̐gahūm̐teṃ ghāṭi nabhatal bho |ഫലംഗ ഫലാംഗഹൂംതേം ഘാടി നഭതല ഭോ ।

नाइ-नाइ माथ जोरि-जोरि हाथ जोधा जोहैंnāi-nāi māth jori-jori hāth jodhā johaiṃനാഇ-നാഇ മാഥ ജോരി-ജോരി ഹാഥ ജോധാ ജോഹൈം

हनुमान देखे जगजीवनको फल भो ॥५॥hanumān dekhe jagajīvanako phal bho ||5||ഹനുമാന ദേഖേ ജഗജീവനകോ ഫല ഭോ ॥5॥

Stanza 6

गोपद पयोधि करि होलिका ज्यों लाई लंकgopad payodhi kari holikā jyoṃ lāī laṃkഗോപദ പയോധി കരി ഹോലികാ ജ്യോം ലാഈ ലംക

निपट निसंक परपुर गलबल भो ।nipaṭ nisaṃk parapur galabal bho |നിപട നിസംക പരപുര ഗലബല ഭോ ।

द्रोन-सो पहार लियो ख्याल ही उखारि करdron-so pahār liyo khyāl hī ukhāri karദ്രോന-സോ പഹാര ലിയോ ഖ്യാല ഹീ ഉഖാരി കര

कंदुक-ज्यों कपिखेल बेल कैसो फल भो ॥kaṃduk-jyoṃ kapikhel bel kaiso phal bho ||കംദുക-ജ്യോം കപിഖേല ബേല കൈസോ ഫല ഭോ ॥

संकटसमाज असमंजस भो रामराजsaṃkaṭasamāj asamaṃjas bho rāmarājസംകടസമാജ അസമംജസ ഭോ രാമരാജ

काज जुग-पूगनिको करतल पल भो ।kāj jug-pūganiko karatal pal bho |കാജ ജുഗ-പൂഗനികോ കരതല പല ഭോ ।

साहसी समत्थ तुलसीको नाह जाकी बाँहsāhasī samattha tulasīko nāh jākī bām̐hസാഹസീ സമത്ഥ തുലസീകോ നാഹ ജാകീ ബാംഹ

लोकपाल पालनको फिर थिर थल भो ॥६॥lokapāl pālanako phir thir thal bho ||6||ലോകപാല പാലനകോ ഫിര ഥിര ഥല ഭോ ॥6॥

Stanza 7

कमठकी पीठि जाके गोड़निकी गाड़ैं मानोkamaṭhakī pīṭhi jāke goṛanikī gāṛaiṃ mānoകമഠകീ പീഠി ജാകേ ഗോഡനികീ ഗാഡൈം മാനോ

नापके भाजन भरि जलनिधि-जल भो ।nāpake bhājan bhari jalanidhi-jal bho |നാപകേ ഭാജന ഭരി ജലനിധി-ജല ഭോ ।

जातुधान-दावन परावनको दुर्ग भयोjātudhān-dāvan parāvanako durga bhayoജാതുധാന-ദാവന പരാവനകോ ദുര്ഗ ഭയോ

महामीनबास तिमि तोमनिको थल भो ॥mahāmīnabās timi tomaniko thal bho ||മഹാമീനബാസ തിമി തോമനികോ ഥല ഭോ ॥

कुंभकर्न-रावन-पयोदनाद-ईधनकोkuṃbhakarna-rāvan-payodanād-īdhanakoകുംഭകര്ന-രാവന-പയോദനാദ-ഈധനകോ

तुलसी प्रताप जाको प्रबल अनल भो ।tulasī pratāp jāko prabal anal bho |തുലസീ പ്രതാപ ജാകോ പ്രബല അനല ഭോ ।

भीषम कहत मेरे अनुमान हनुमानbhīṣam kahat mere anumān hanumānഭീഷമ കഹത മേരേ അനുമാന ഹനുമാന

सारिखो त्रिकाल न त्रिलोक महाबल भो ॥७॥sārikho trikāl na trilok mahābal bho ||7||സാരിഖോ ത്രികാല ന ത്രിലോക മഹാബല ഭോ ॥7॥

Stanza 8

दूत रामरायको, सपूत पूत पौनको, तूdūt rāmarāyako, sapūt pūt paunako, tūദൂത രാമരായകോ, സപൂത പൂത പൌനകോ, തൂ

अंजनीको नंदन प्रताप भूरि भानु सो ।aṃjanīko naṃdan pratāp bhūri bhānu so |അംജനീകോ നംദന പ്രതാപ ഭൂരി ഭാനു സോ ।

सीय-सोच-समन, दुरित-दोष-दमनsīya-soc-saman, durit-doṣ-damanസീയ-സോച-സമന, ദുരിത-ദോഷ-ദമന

सरन आये अवन, लखनप्रिय प्रान सो ॥saran āye avan, lakhanapriya prān so ||സരന ആയേ അവന, ലഖനപ്രിയ പ്രാന സോ ॥

दसमुख दुसह दरिद्र दरिबेको भयोdasamukh dusah daridra daribeko bhayoദസമുഖ ദുസഹ ദരിദ്ര ദരിബേകോ ഭയോ

प्रकट तिलोक ओक तुलसी निधान सो ।prakaṭ tilok ok tulasī nidhān so |പ്രകട തിലോക ഓക തുലസീ നിധാന സോ ।

ज्ञान-गुनवान बलवान सेवा सावधानjñān-gunavān balavān sevā sāvadhānജ്ഞാന-ഗുനവാന ബലവാന സേവാ സാവധാന

साहेब सुजान उर आनु हनुमान सो ॥८॥sāheb sujān ur ānu hanumān so ||8||സാഹേബ സുജാന ഉര ആനു ഹനുമാന സോ ॥8॥

Stanza 9

दवन-दुवन-दल भुवन-बिदित बलdavan-duvan-dal bhuvan-bidit balദവന-ദുവന-ദല ഭുവന-ബിദിത ബല

बेद जस गावत बिबुध बंदीछोर को ।bed jas gāvat bibudh baṃdīchor ko |ബേദ ജസ ഗാവത ബിബുധ ബംദീഛോര കോ ।

पाप-ताप-तिमिर तुहिन-विघटन-पटुpāp-tāp-timir tuhin-vighaṭan-paṭuപാപ-താപ-തിമിര തുഹിന-വിഘടന-പടു

सेवक-सरोरह सुखद भानु भोरको ॥sevak-sarorah sukhad bhānu bhorako ||സേവക-സരോരഹ സുഖദ ഭാനു ഭോരകോ ॥

लोक-परलोकतें बिसोक सपने न सोकlok-paralokateṃ bisok sapane na sokലോക-പരലോകതേം ബിസോക സപനേ ന സോക

तुलसीके हिये है भरोसो एक ओरको ।tulasīke hiye hai bharoso ek orako |തുലസീകേ ഹിയേ ഹൈ ഭരോസോ ഏക ഓരകോ ।

रामको दुलारो दास बामदेवको निवासrāmako dulāro dās bāmadevako nivāsരാമകോ ദുലാരോ ദാസ ബാമദേവകോ നിവാസ

नाम कलि-कामतरु केसरी-किसोरको ॥९॥nām kali-kāmataru kesarī-kisorako ||9||നാമ കലി-കാമതരു കേസരീ-കിസോരകോ ॥9॥

Stanza 10

महाबल-सीम, महाभीम, महाबानइतmahābal-sīm, mahābhīm, mahābānaitമഹാബല-സീമ, മഹാഭീമ, മഹാബാനഇത

महाबीर बिदित बरायो रघुबीरको ।mahābīr bidit barāyo raghubīrako |മഹാബീര ബിദിത ബരായോ രഘുബീരകോ ।

कुलिस-कठोरतनु जोरपै रोर रनkulis-kaṭhoratanu jorapai ror ranകുലിസ-കഠോരതനു ജോരപൈ രോര രന

करुना-कलित मन धारमिक धीरको ॥karunā-kalit man dhāramik dhīrako ||കരുനാ-കലിത മന ധാരമിക ധീരകോ ॥

दुर्जनको कालसो कराल पाल सज्जनकोdurjanako kālaso karāl pāl sajjanakoദുര്ജനകോ കാലസോ കരാല പാല സജ്ജനകോ

सुमिरे हरनहार तुलसीकी पीरको ।sumire haranahār tulasīkī pīrako |സുമിരേ ഹരനഹാര തുലസീകീ പീരകോ ।

सीय-सुखदायक दुलारो रघुनायककोsīya-sukhadāyak dulāro raghunāyakakoസീയ-സുഖദായക ദുലാരോ രഘുനായകകോ

सेवक सहायक है साहसी समीरको ॥१०॥sevak sahāyak hai sāhasī samīrako ||10||സേവക സഹായക ഹൈ സാഹസീ സമീരകോ ॥10॥

Stanza 11

रचिबेको बिधि जैसे, पालिबेको हरि, हरracibeko bidhi jaise, pālibeko hari, harരചിബേകോ ബിധി ജൈസേ, പാലിബേകോ ഹരി, ഹര

मीच मारिबेको, ज्याइबेको सुधापान भो ।mīc māribeko, jyāibeko sudhāpān bho |മീച മാരിബേകോ, ജ്യാഇബേകോ സുധാപാന ഭോ ।

धरिबेको धरनि, तरनि तम दलिबेकोdharibeko dharani, tarani tam dalibekoധരിബേകോ ധരനി, തരനി തമ ദലിബേകോ

सोखिबे कृसानु, पोषिबेको हिम-भानु भो ॥sokhibe kṛsānu, poṣibeko him-bhānu bho ||സോഖിബേ കൃസാനു, പോഷിബേകോ ഹിമ-ഭാനു ഭോ ॥

खल-दुख-दोषिबेको, जन-परितोषिबेकोkhal-dukh-doṣibeko, jan-paritoṣibekoഖല-ദുഖ-ദോഷിബേകോ, ജന-പരിതോഷിബേകോ

माँगिबो मलीनताको मोदक सुदान भो ।mām̐gibo malīnatāko modak sudān bho |മാംഗിബോ മലീനതാകോ മോദക സുദാന ഭോ ।

आरतकी आरति निवारिबेको तिहुँ पुरāratakī ārati nivāribeko tihum̐ purആരതകീ ആരതി നിവാരിബേകോ തിഹും പുര

तुलसीको साहेब हठीलो हनुमान भो ॥११॥tulasīko sāheb haṭhīlo hanumān bho ||11||തുലസീകോ സാഹേബ ഹഠീലോ ഹനുമാന ഭോ ॥11॥

Stanza 12

सेवक स्योकाई जानि जानकीस मानै कानिsevak syokāī jāni jānakīs mānai kāniസേവക സ്യോകാഈ ജാനി ജാനകീസ മാനൈ കാനി

सानुकूल सूलपानि नवै नाथ नाँकको ।sānukūl sūlapāni navai nāth nām̐kako |സാനുകൂല സൂലപാനി നവൈ നാഥ നാംകകോ ।

देवी देव दानव दयावने ह्वै जोरैं हाथdevī dev dānav dayāvane hvai joraiṃ hāthദേവീ ദേവ ദാനവ ദയാവനേ ഹ്വൈ ജോരൈം ഹാഥ

बापुरे बराक कहा और राजा राँकको ॥bāpure barāk kahā aur rājā rām̐kako ||ബാപുരേ ബരാക കഹാ ഔര രാജാ രാംകകോ ॥

जागत सोवत बैठे बागत बिनोद मोदjāgat sovat baiṭhe bāgat binod modജാഗത സോവത ബൈഠേ ബാഗത ബിനോദ മോദ

ताकै जो अनर्थ सो समर्थ एक आँकको ।tākai jo anartha so samartha ek ām̐kako |താകൈ ജോ അനര്ഥ സോ സമര്ഥ ഏക ആംകകോ ।

सब दिन रूरो परै पूरो जहाँ तहाँ ताहिsab din rūro parai pūro jahām̐ tahām̐ tāhiസബ ദിന രൂരോ പരൈ പൂരോ ജഹാം തഹാം താഹി

जाके है भरोसो हिये हनुमान हाँकको ॥१२॥jāke hai bharoso hiye hanumān hām̐kako ||12||ജാകേ ഹൈ ഭരോസോ ഹിയേ ഹനുമാന ഹാംകകോ ॥12॥

Stanza 13

सानुग सगौरि सानुकूल सूलपानि ताहिsānug sagauri sānukūl sūlapāni tāhiസാനുഗ സഗൌരി സാനുകൂല സൂലപാനി താഹി

लोकपाल सकल लखन राम जानकी ।lokapāl sakal lakhan rām jānakī |ലോകപാല സകല ലഖന രാമ ജാനകീ ।

लोक परलोकको बिसोक सो तिलोक ताहिlok paralokako bisok so tilok tāhiലോക പരലോകകോ ബിസോക സോ തിലോക താഹി

तुलसी तमाइ कहा काहू बीर आनकी ॥tulasī tamāi kahā kāhū bīr ānakī ||തുലസീ തമാഇ കഹാ കാഹൂ ബീര ആനകീ ॥

केसरीकिसोर बंदीछोरके नेवाजे सबkesarīkisor baṃdīchorake nevāje sabകേസരീകിസോര ബംദീഛോരകേ നേവാജേ സബ

कीरति बिमल कपि करुनानिधानकी ।kīrati bimal kapi karunānidhānakī |കീരതി ബിമല കപി കരുനാനിധാനകീ ।

बालक-ज्यों पालिहें कृपालु मुनि सिद्ध ताकोbālak-jyoṃ pāliheṃ kṛpālu muni siddha tākoബാലക-ജ്യോം പാലിഹേം കൃപാലു മുനി സിദ്ധ താകോ

जाके हिये हुलसति हाँक हनुमानकी ॥१३॥jāke hiye hulasati hām̐k hanumānakī ||13||ജാകേ ഹിയേ ഹുലസതി ഹാംക ഹനുമാനകീ ॥13॥

Stanza 14

करुना निधान, बलबुद्धिके निधान, मोदkarunā nidhān, balabuddhike nidhān, modകരുനാ നിധാന, ബലബുദ്ധികേ നിധാന, മോദ

महिमानिधान, गुन-ज्ञाके निधान हौ ।mahimānidhān, gun-jñāke nidhān hau |മഹിമാനിധാന, ഗുന-ജ്ഞാകേ നിധാന ഹൌ ।

बामदेव-रूप, भूप रामके सनेही, नामbāmadev-rūp, bhūp rāmake sanehī, nāmബാമദേവ-രൂപ, ഭൂപ രാമകേ സനേഹീ, നാമ

लेत-देत अर्थ धर्म काम निरबान हौ ॥let-det artha dharma kām nirabān hau ||ലേത-ദേത അര്ഥ ധര്മ കാമ നിരബാന ഹൌ ॥

आपने प्रभाव, सीतानाथके सुभाव सीलāpane prabhāv, sītānāthake subhāv sīlആപനേ പ്രഭാവ, സീതാനാഥകേ സുഭാവ സീല

लोक-बेद-बिधिके बिदुष हनुमान होlok-bed-bidhike biduṣ hanumān hoലോക-ബേദ-ബിധികേ ബിദുഷ ഹനുമാന ഹോ

मनकी, बचनकी, करमकी तिहूँ प्रकारmanakī, bacanakī, karamakī tihūm̐ prakārമനകീ, ബചനകീ, കരമകീ തിഹൂം പ്രകാര

तुलसी तिहारो तुम साहेब सुजान हो ॥१४॥tulasī tihāro tum sāheb sujān ho ||14||തുലസീ തിഹാരോ തുമ സാഹേബ സുജാന ഹോ ॥14॥

Stanza 15

मनको अगम, तन सुगम किये कपीसmanako agam, tan sugam kiye kapīsമനകോ അഗമ, തന സുഗമ കിയേ കപീസ

काज महाराजके समाज साज साजे हैं ।kāj mahārājake samāj sāj sāje haiṃ |കാജ മഹാരാജകേ സമാജ സാജ സാജേ ഹൈം ।

देव-बंदीछोर रनरोर केसरीकिसोरdev-baṃdīchor ranaror kesarīkisorദേവ-ബംദീഛോര രനരോര കേസരീകിസോര

जुग-जुग जग तेरे बिरद बिराजे हैं ॥jug-jug jag tere birad birāje haiṃ ||ജുഗ-ജുഗ ജഗ തേരേ ബിരദ ബിരാജേ ഹൈം ॥

बीर बरजोर, घटि जोर तुलसीकी ओरbīr barajor, ghaṭi jor tulasīkī orബീര ബരജോര, ഘടി ജോര തുലസീകീ ഓര

सुनि सकुचाने साधु, खलगन गाजे हैं ।suni sakucāne sādhu, khalagan gāje haiṃ |സുനി സകുചാനേ സാധു, ഖലഗന ഗാജേ ഹൈം ।

बिगरी सँवार अंजनीकुमार कीजे मोहिंbigarī sam̐vār aṃjanīkumār kīje mohiṃബിഗരീ സംവാര അംജനീകുമാര കീജേ മോഹിം

जैसे होत आये हनुमानके निवाजे हैं ॥१५॥jaise hot āye hanumānake nivāje haiṃ ||15||ജൈസേ ഹോത ആയേ ഹനുമാനകേ നിവാജേ ഹൈം ॥15॥

Stanza 16

जानसिरोमनि हौ हनुमान सदा जनके मन बास तिहारो ।jānasiromani hau hanumān sadā janake man bās tihāro |ജാനസിരോമനി ഹൌ ഹനുമാന സദാ ജനകേ മന ബാസ തിഹാരോ ।

ढारो बिगारो मैं काको कहा केहि कारन खीझत हौं तो तिहारो ॥ḍhāro bigāro maiṃ kāko kahā kehi kāran khījhat hauṃ to tihāro ||ഢാരോ ബിഗാരോ മൈം കാകോ കഹാ കേഹി കാരന ഖീഝത ഹൌം തോ തിഹാരോ ॥

साहेब सेवक नाते ते हातो कियो सो तहाँ तुलसीको न चारो ।sāheb sevak nāte te hāto kiyo so tahām̐ tulasīko na cāro |സാഹേബ സേവക നാതേ തേ ഹാതോ കിയോ സോ തഹാം തുലസീകോ ന ചാരോ ।

दोष सुनाये तें आगेहुँको होशियार ह्वै हों मन तौ हिय हारो ॥१६॥doṣ sunāye teṃ āgehum̐ko hośiyār hvai hoṃ man tau hiya hāro ||16||ദോഷ സുനായേ തേം ആഗേഹുംകോ ഹോശിയാര ഹ്വൈ ഹോം മന തൌ ഹിയ ഹാരോ ॥16॥

Stanza 17

तेरे थपे उथपै न महेस, थपै थिरको कपि जे घर घाले ।tere thape uthapai na mahes, thapai thirako kapi je ghar ghāle |തേരേ ഥപേ ഉഥപൈ ന മഹേസ, ഥപൈ ഥിരകോ കപി ജേ ഘര ഘാലേ ।

तेरे निवाजे गरीबनिवाज बिराजत बैरिनके उर साले ॥tere nivāje garībanivāj birājat bairinake ur sāle ||തേരേ നിവാജേ ഗരീബനിവാജ ബിരാജത ബൈരിനകേ ഉര സാലേ ॥

संकट सोच सबै तुलसी लिये नाम फटै मकरीके-से जाले ।saṃkaṭ soc sabai tulasī liye nām phaṭai makarīke-se jāle |സംകട സോച സബൈ തുലസീ ലിയേ നാമ ഫടൈ മകരീകേ-സേ ജാലേ ।

बूढ़ भये, बलि, मेरिहि बार, कि हारि परे बहुतै नत पाले ॥१७॥būṛh bhaye, bali, merihi bār, ki hāri pare bahutai nat pāle ||17||ബൂഢ ഭയേ, ബലി, മേരിഹി ബാര, കി ഹാരി പരേ ബഹുതൈ നത പാലേ ॥17॥

Stanza 18

सिंधु तरे, बड़े बीर दले खल, जारे हैं लंकसे बंक मवा से ।siṃdhu tare, baṛe bīr dale khal, jāre haiṃ laṃkase baṃk mavā se |സിംധു തരേ, ബഡേ ബീര ദലേ ഖല, ജാരേ ഹൈം ലംകസേ ബംക മവാ സേ ।

तें रन-केहरि केहरिके बिदले अरि-कुंजर छैल छवा से ॥teṃ ran-kehari keharike bidale ari-kuṃjar chail chavā se ||തേം രന-കേഹരി കേഹരികേ ബിദലേ അരി-കുംജര ഛൈല ഛവാ സേ ॥

तोसों समत्थ सुसाहेब सेइ सहै तुलसी दुख दोष दवासे ।tosoṃ samattha susāheb sei sahai tulasī dukh doṣ davāse |തോസോം സമത്ഥ സുസാഹേബ സേഇ സഹൈ തുലസീ ദുഖ ദോഷ ദവാസേ ।

बानर बाज बढ़े खल-खेचर, लीजत क्यों न लपेटि लवा-से ॥१८॥bānar bāj baṛhe khal-khecar, lījat kyoṃ na lapeṭi lavā-se ||18||ബാനര ബാജ ബഢേ ഖല-ഖേചര, ലീജത ക്യോം ന ലപേടി ലവാ-സേ ॥18॥

Stanza 19

अच्छ -बिमर्दन कानन-भानि दसानन आनन भा न निहारो ।accha -bimardan kānan-bhāni dasānan ānan bhā na nihāro |അച്ഛ -ബിമര്ദന കാനന-ഭാനി ദസാനന ആനന ഭാ ന നിഹാരോ ।

बारिदनाद अकंपन कुंभकरन्न-से कुंजर केहरि-बारो ॥bāridanād akaṃpan kuṃbhakaranna-se kuṃjar kehari-bāro ||ബാരിദനാദ അകംപന കുംഭകരന്ന-സേ കുംജര കേഹരി-ബാരോ ॥

राम-प्रताप-हुतासन, कच्छ, बिपच्छ, समीर समीरदुलारो ।rām-pratāp-hutāsan, kaccha, bipaccha, samīr samīradulāro |രാമ-പ്രതാപ-ഹുതാസന, കച്ഛ, ബിപച്ഛ, സമീര സമീരദുലാരോ ।

पापतें, सापतें, ताप तिहूँतें सदा तुलसी कहुँ सो रखवारो ॥१९॥pāpateṃ, sāpateṃ, tāp tihūm̐teṃ sadā tulasī kahum̐ so rakhavāro ||19||പാപതേം, സാപതേം, താപ തിഹൂംതേം സദാ തുലസീ കഹും സോ രഖവാരോ ॥19॥

Stanza 20

जानत जहान हनुमानको निवाज्यौ जनjānat jahān hanumānako nivājyau janജാനത ജഹാന ഹനുമാനകോ നിവാജ്യൌ ജന

मन अनुमानि, बलि, बोल न बिसारिये ।man anumāni, bali, bol na bisāriye |മന അനുമാനി, ബലി, ബോല ന ബിസാരിയേ ।

सेवा-जोग तुलसी कबहुँ कहा चूक परीsevā-jog tulasī kabahum̐ kahā cūk parīസേവാ-ജോഗ തുലസീ കബഹും കഹാ ചൂക പരീ

साहेब सुभाव कपि साहिबी सँभारिये ॥sāheb subhāv kapi sāhibī sam̐bhāriye ||സാഹേബ സുഭാവ കപി സാഹിബീ സംഭാരിയേ ॥

अपराधी जानि कीजै सासति सहस भाँतिaparādhī jāni kījai sāsati sahas bhām̐tiഅപരാധീ ജാനി കീജൈ സാസതി സഹസ ഭാംതി

मोदक मरै जो, ताहि माहुर न मारिये ।modak marai jo, tāhi māhur na māriye |മോദക മരൈ ജോ, താഹി മാഹുര ന മാരിയേ ।

साहसी समीरके दुलारे रघुबीरजूकेsāhasī samīrake dulāre raghubīrajūkeസാഹസീ സമീരകേ ദുലാരേ രഘുബീരജൂകേ

बाह पीर महाबीर बेगि ही निवारिये ॥२०॥bāh pīr mahābīr begi hī nivāriye ||20||ബാഹ പീര മഹാബീര ബേഗി ഹീ നിവാരിയേ ॥20॥

Stanza 21

बालक बिलोकि, बलि, बारेतें आपनो कियोbālak biloki, bali, bāreteṃ āpano kiyoബാലക ബിലോകി, ബലി, ബാരേതേം ആപനോ കിയോ

दीनबंधु दया कीन्हीं निरुपाधि न्यारिये ।dīnabaṃdhu dayā kīnhīṃ nirupādhi nyāriye |ദീനബംധു ദയാ കീന്ഹീം നിരുപാധി ന്യാരിയേ ।

रावरो भरोसो तुलसीके, रावरोई बलrāvaro bharoso tulasīke, rāvaroī balരാവരോ ഭരോസോ തുലസീകേ, രാവരോഈ ബല

आस रावरीयै, दास रावरो बिचारिये ॥ās rāvarīyai, dās rāvaro bicāriye ||ആസ രാവരീയൈ, ദാസ രാവരോ ബിചാരിയേ ॥

बड़ो बिकराल कलि, काको न बिहाल कियोbaṛo bikarāl kali, kāko na bihāl kiyoബഡോ ബികരാല കലി, കാകോ ന ബിഹാല കിയോ

माथे पगु बलीको, निहारि सो निवारिये ।māthe pagu balīko, nihāri so nivāriye |മാഥേ പഗു ബലീകോ, നിഹാരി സോ നിവാരിയേ ।

केसरीकिसोर, रनरोर, बरजोर बीरkesarīkisor, ranaror, barajor bīrകേസരീകിസോര, രനരോര, ബരജോര ബീര

बाँहुपीर राहुमातु ज्यौं पछारि मारिये ॥२१॥bām̐hupīr rāhumātu jyauṃ pachāri māriye ||21||ബാംഹുപീര രാഹുമാതു ജ്യൌം പഛാരി മാരിയേ ॥21॥

Stanza 22

उथपे थपनथिर थपे उथपनहारuthape thapanathir thape uthapanahārഉഥപേ ഥപനഥിര ഥപേ ഉഥപനഹാര

केसरीकुमार बल आपनो सँभारिये ।kesarīkumār bal āpano sam̐bhāriye |കേസരീകുമാര ബല ആപനോ സംഭാരിയേ ।

रामके गुलामनिको कामतरु रामदूतrāmake gulāmaniko kāmataru rāmadūtരാമകേ ഗുലാമനികോ കാമതരു രാമദൂത

मोसे दीन दूबरेको तकिया तिहारिये ॥mose dīn dūbareko takiyā tihāriye ||മോസേ ദീന ദൂബരേകോ തകിയാ തിഹാരിയേ ॥

साहेब समर्थ तोसों तुलसीके माथे परsāheb samartha tosoṃ tulasīke māthe parസാഹേബ സമര്ഥ തോസോം തുലസീകേ മാഥേ പര

सोऊ अपराध बिनु बीर, बाँधि मारिये ।soū aparādh binu bīr, bām̐dhi māriye |സോഊ അപരാധ ബിനു ബീര, ബാംധി മാരിയേ ।

पोखरी बिसाल बाँहु, बलि बारिचर पीरpokharī bisāl bām̐hu, bali bāricar pīrപോഖരീ ബിസാല ബാംഹു, ബലി ബാരിചര പീര

मकरी ज्यौं पकरिकै बदन बिदारिये ॥२२॥makarī jyauṃ pakarikai badan bidāriye ||22||മകരീ ജ്യൌം പകരികൈ ബദന ബിദാരിയേ ॥22॥

Stanza 23

रामको सनेह, राम साहस लखन सियrāmako saneh, rām sāhas lakhan siyaരാമകോ സനേഹ, രാമ സാഹസ ലഖന സിയ

रामकी भगति, सोच संकट निवारिये ।rāmakī bhagati, soc saṃkaṭ nivāriye |രാമകീ ഭഗതി, സോച സംകട നിവാരിയേ ।

मुद-मरकट रोग-बारिनिधि हेरि हारेmud-marakaṭ rog-bārinidhi heri hāreമുദ-മരകട രോഗ-ബാരിനിധി ഹേരി ഹാരേ

जीव-जामवंतको भरोसो तेरो भारिये ॥jīv-jāmavaṃtako bharoso tero bhāriye ||ജീവ-ജാമവംതകോ ഭരോസോ തേരോ ഭാരിയേ ॥

कूदिये कृपाल तुलसी सुप्रेम-पब्बयतेkūdiye kṛpāl tulasī suprem-pabbayateകൂദിയേ കൃപാല തുലസീ സുപ്രേമ-പബ്ബയതേ

सुथल सुबेल भालु बैठिके बिचारिये ।suthal subel bhālu baiṭhike bicāriye |സുഥല സുബേല ഭാലു ബൈഠികേ ബിചാരിയേ ।

महाबीर बाँकुरे बराकी बाँहपीर क्यों नmahābīr bām̐kure barākī bām̐hapīr kyoṃ naമഹാബീര ബാംകുരേ ബരാകീ ബാംഹപീര ക്യോം ന

लंकिनी ज्यों लातघात ही मरोरि मारिये ॥२३॥laṃkinī jyoṃ lātaghāt hī marori māriye ||23||ലംകിനീ ജ്യോം ലാതഘാത ഹീ മരോരി മാരിയേ ॥23॥

Stanza 24

लोक-परलोकहूं तिलोक न बिलोकियतlok-paralokahūṃ tilok na bilokiyatലോക-പരലോകഹൂം തിലോക ന ബിലോകിയത

तोसे समरथ चष चारिहु निहारिये ।tose samarath caṣ cārihu nihāriye |തോസേ സമരഥ ചഷ ചാരിഹു നിഹാരിയേ ।

कर्म, काल, लोकपाल, अग-जग जीवजालkarma, kāl, lokapāl, ag-jag jīvajālകര്മ, കാല, ലോകപാല, അഗ-ജഗ ജീവജാല

नाथ हाथ सब निज महिमा बिचारिये ॥nāth hāth sab nij mahimā bicāriye ||നാഥ ഹാഥ സബ നിജ മഹിമാ ബിചാരിയേ ॥

खास दास रावरो, निवास तेरो तासु उरkhās dās rāvaro, nivās tero tāsu urഖാസ ദാസ രാവരോ, നിവാസ തേരോ താസു ഉര

तुलसी सो देव दुखी देखियत भारिये ।tulasī so dev dukhī dekhiyat bhāriye |തുലസീ സോ ദേവ ദുഖീ ദേഖിയത ഭാരിയേ ।

बात तरुमूल बाँहुसूल कपिकच्छु-बेलिbāt tarumūl bām̐husūl kapikacchu-beliബാത തരുമൂല ബാംഹുസൂല കപികച്ഛു-ബേലി

उपजी सकेलि कपिकेलि ही उखारिये ॥२४॥upajī sakeli kapikeli hī ukhāriye ||24||ഉപജീ സകേലി കപികേലി ഹീ ഉഖാരിയേ ॥24॥

Stanza 25

करम-कराल-कंस भूमिपालके भरोसेkaram-karāl-kaṃs bhūmipālake bharoseകരമ-കരാല-കംസ ഭൂമിപാലകേ ഭരോസേ

बकी बकभगिनी काहूतें कहा डरैगी ।bakī bakabhaginī kāhūteṃ kahā ḍaraigī |ബകീ ബകഭഗിനീ കാഹൂതേം കഹാ ഡരൈഗീ ।

बड़ी बिकराल बालघातिनी न जात कहिbaṛī bikarāl bālaghātinī na jāt kahiബഡീ ബികരാല ബാലഘാതിനീ ന ജാത കഹി

बाँहुबल बालक छबीले छोटे छरैगी ॥bām̐hubal bālak chabīle choṭe charaigī ||ബാംഹുബല ബാലക ഛബീലേ ഛോടേ ഛരൈഗീ ॥

आई है बनाइ बेष आप ही बिचारि देखāī hai banāi beṣ āp hī bicāri dekhആഈ ഹൈ ബനാഇ ബേഷ ആപ ഹീ ബിചാരി ദേഖ

पाप जाय सबको गुनीके पाले परैगी ।pāp jāy sabako gunīke pāle paraigī |പാപ ജായ സബകോ ഗുനീകേ പാലേ പരൈഗീ ।

पूतना पिसाचिनी ज्यौं कपिकान्ह तुलसीकीpūtanā pisācinī jyauṃ kapikānha tulasīkīപൂതനാ പിസാചിനീ ജ്യൌം കപികാന്ഹ തുലസീകീ

बाहपीर महाबीर, तेरे मारे मरैगी ॥२५॥bāhapīr mahābīr, tere māre maraigī ||25||ബാഹപീര മഹാബീര, തേരേ മാരേ മരൈഗീ ॥25॥

Stanza 26

भालकी कि कालकी कि रोषकी त्रिदोषकी हैbhālakī ki kālakī ki roṣakī tridoṣakī haiഭാലകീ കി കാലകീ കി രോഷകീ ത്രിദോഷകീ ഹൈ

बेदन बिषम पाप-ताप छलछाँहकी ।bedan biṣam pāp-tāp chalachām̐hakī |ബേദന ബിഷമ പാപ-താപ ഛലഛാംഹകീ ।

करमन कूटकी कि जंत्रमंत्र बूटकीkaraman kūṭakī ki jaṃtramaṃtra būṭakīകരമന കൂടകീ കി ജംത്രമംത്ര ബൂടകീ

पराहि जाहि पापिनी मलीन मनमाँहकी ॥parāhi jāhi pāpinī malīn manamām̐hakī ||പരാഹി ജാഹി പാപിനീ മലീന മനമാംഹകീ ॥

पैहहि सजाय नत कहत बजाय तोहिpaihahi sajāy nat kahat bajāy tohiപൈഹഹി സജായ നത കഹത ബജായ തോഹി

बावरी न होहि बानि जानि कपिनाँहकी ।bāvarī na hohi bāni jāni kapinām̐hakī |ബാവരീ ന ഹോഹി ബാനി ജാനി കപിനാംഹകീ ।

आन हनुमानकी दोहाई बलवानकीān hanumānakī dohāī balavānakīആന ഹനുമാനകീ ദോഹാഈ ബലവാനകീ

सपथ महाबीरकी जो रहै पीर बाँहकी ॥२६॥sapath mahābīrakī jo rahai pīr bām̐hakī ||26||സപഥ മഹാബീരകീ ജോ രഹൈ പീര ബാംഹകീ ॥26॥

Stanza 27

सिंहिका सँहारि बल, सुरसा सुधारि छलsiṃhikā sam̐hāri bal, surasā sudhāri chalസിംഹികാ സംഹാരി ബല, സുരസാ സുധാരി ഛല

लंकिनी पछारि मारि बाटिका उजारी है ।laṃkinī pachāri māri bāṭikā ujārī hai |ലംകിനീ പഛാരി മാരി ബാടികാ ഉജാരീ ഹൈ ।

लंक परजारि मकरी बिदारि बारबारlaṃk parajāri makarī bidāri bārabārലംക പരജാരി മകരീ ബിദാരി ബാരബാര

जातुधान धारि धूरिधानी करि डारी है ॥jātudhān dhāri dhūridhānī kari ḍārī hai ||ജാതുധാന ധാരി ധൂരിധാനീ കരി ഡാരീ ഹൈ ॥

तोरि जमकातरि मदोदरि कढ़ोरि आनीtori jamakātari madodari kaṛhori ānīതോരി ജമകാതരി മദോദരി കഢോരി ആനീ

रावनकी रानी मेघनाद महतारी है ।rāvanakī rānī meghanād mahatārī hai |രാവനകീ രാനീ മേഘനാദ മഹതാരീ ഹൈ ।

भीर बाँहपीरकी निपट राखी महाबीरbhīr bām̐hapīrakī nipaṭ rākhī mahābīrഭീര ബാംഹപീരകീ നിപട രാഖീ മഹാബീര

कौनके सकोच तुलसीके सोच भारी है ॥२७॥kaunake sakoc tulasīke soc bhārī hai ||27||കൌനകേ സകോച തുലസീകേ സോച ഭാരീ ഹൈ ॥27॥

Stanza 28

तेरो बालकेलि बीर सुनि सहमत धीरtero bālakeli bīr suni sahamat dhīrതേരോ ബാലകേലി ബീര സുനി സഹമത ധീര

भूलत सरीरसुधि सक्र-रबि-राहुकी ।bhūlat sarīrasudhi sakra-rabi-rāhukī |ഭൂലത സരീരസുധി സക്ര-രബി-രാഹുകീ ।

तेरी बाँह बसत बिसोक लोकपाल सबterī bām̐h basat bisok lokapāl sabതേരീ ബാംഹ ബസത ബിസോക ലോകപാല സബ

तेरो नाम लेत रहै आरति न काहुकी ॥tero nām let rahai ārati na kāhukī ||തേരോ നാമ ലേത രഹൈ ആരതി ന കാഹുകീ ॥

साम दान भेद बिधि बेदहू लबेद सिधिsām dān bhed bidhi bedahū labed sidhiസാമ ദാന ഭേദ ബിധി ബേദഹൂ ലബേദ സിധി

हाथ कपिनाथहीके चोटी चोर साहुकी ।hāth kapināthahīke coṭī cor sāhukī |ഹാഥ കപിനാഥഹീകേ ചോടീ ചോര സാഹുകീ ।

आलस अनख परिहासकै सिखावन हैālas anakh parihāsakai sikhāvan haiആലസ അനഖ പരിഹാസകൈ സിഖാവന ഹൈ

एते दिन रही पीर तुलसीके बाहुकी ॥२८॥ete din rahī pīr tulasīke bāhukī ||28||ഏതേ ദിന രഹീ പീര തുലസീകേ ബാഹുകീ ॥28॥

Stanza 29

टूकनिको घर-घर डोलत कँगाल बोलिṭūkaniko ghar-ghar ḍolat kam̐gāl boliടൂകനികോ ഘര-ഘര ഡോലത കംഗാല ബോലി

बाल ज्यों कृपाल नतपाल पालि पोसो है ।bāl jyoṃ kṛpāl natapāl pāli poso hai |ബാല ജ്യോം കൃപാല നതപാല പാലി പോസോ ഹൈ ।

कीन्ही है सँभार सार अंजनीकुमार बीरkīnhī hai sam̐bhār sār aṃjanīkumār bīrകീന്ഹീ ഹൈ സംഭാര സാര അംജനീകുമാര ബീര

आपनो बिसारिहैं न मेरेहू भरोसो है ॥āpano bisārihaiṃ na merehū bharoso hai ||ആപനോ ബിസാരിഹൈം ന മേരേഹൂ ഭരോസോ ഹൈ ॥

इतनो परेखो सब भाँति समरथ आजुitano parekho sab bhām̐ti samarath ājuഇതനോ പരേഖോ സബ ഭാംതി സമരഥ ആജു

कपिराज साँची कहौं को तिलोक तोसो है ।kapirāj sām̐cī kahauṃ ko tilok toso hai |കപിരാജ സാംചീ കഹൌം കോ തിലോക തോസോ ഹൈ ।

सासति सहत दास कीजे पेखि परिहासsāsati sahat dās kīje pekhi parihāsസാസതി സഹത ദാസ കീജേ പേഖി പരിഹാസ

चीरीको मरन खेल बालकनिको सो है ॥२९॥cīrīko maran khel bālakaniko so hai ||29||ചീരീകോ മരന ഖേല ബാലകനികോ സോ ഹൈ ॥29॥

Stanza 30

आपने ही पापतें त्रितापतें कि सापतेंāpane hī pāpateṃ tritāpateṃ ki sāpateṃആപനേ ഹീ പാപതേം ത്രിതാപതേം കി സാപതേം

बढ़ी है बाँहबेदन कही न सहि जाति है ।baṛhī hai bām̐habedan kahī na sahi jāti hai |ബഢീ ഹൈ ബാംഹബേദന കഹീ ന സഹി ജാതി ഹൈ ।

औषध अनेक जंत्र-मंत्र-टोटकादि कियेauṣadh anek jaṃtra-maṃtra-ṭoṭakādi kiyeഔഷധ അനേക ജംത്ര-മംത്ര-ടോടകാദി കിയേ

बादि भये देवता मनाये अधिकाति है ॥bādi bhaye devatā manāye adhikāti hai ||ബാദി ഭയേ ദേവതാ മനായേ അധികാതി ഹൈ ॥

करतार, भरतार, हरतार, कर्म, कालkaratār, bharatār, haratār, karma, kālകരതാര, ഭരതാര, ഹരതാര, കര്മ, കാല

को है जगजाल जो न मानत इताति है ।ko hai jagajāl jo na mānat itāti hai |കോ ഹൈ ജഗജാല ജോ ന മാനത ഇതാതി ഹൈ ।

चेरो तेरो तुलसी तू मेरो कह्यो रामदूतcero tero tulasī tū mero kahyo rāmadūtചേരോ തേരോ തുലസീ തൂ മേരോ കഹ്യോ രാമദൂത

ढील तेरी बीर मोहि पीरतें पिराति है ॥३०॥ḍhīl terī bīr mohi pīrateṃ pirāti hai ||30||ഢീല തേരീ ബീര മോഹി പീരതേം പിരാതി ഹൈ ॥30॥

Stanza 31

दूत रामरायको, सपूत पूत बायकोdūt rāmarāyako, sapūt pūt bāyakoദൂത രാമരായകോ, സപൂത പൂത ബായകോ

समत्थ हाथ पायको सहाय असहायको ।samattha hāth pāyako sahāy asahāyako |സമത്ഥ ഹാഥ പായകോ സഹായ അസഹായകോ ।

बाँकी बिरदावली बिदित बेद गाइयतbām̐kī biradāvalī bidit bed gāiyatബാംകീ ബിരദാവലീ ബിദിത ബേദ ഗാഇയത

रावन सो भट भयो मुठिकाके घायको ॥rāvan so bhaṭ bhayo muṭhikāke ghāyako ||രാവന സോ ഭട ഭയോ മുഠികാകേ ഘായകോ ॥

एते बड़े साहेब समर्थको निवाजो आजete baṛe sāheb samarthako nivājo ājഏതേ ബഡേ സാഹേബ സമര്ഥകോ നിവാജോ ആജ

सीदत सुसेवक बचन मन कायको ।sīdat susevak bacan man kāyako |സീദത സുസേവക ബചന മന കായകോ ।

थोरी बाँहपीरकी बड़ी गलानि तुलसीकोthorī bām̐hapīrakī baṛī galāni tulasīkoഥോരീ ബാംഹപീരകീ ബഡീ ഗലാനി തുലസീകോ

कौन पाप कोप, लोप प्रगट प्रभायको ॥३१॥kaun pāp kop, lop pragaṭ prabhāyako ||31||കൌന പാപ കോപ, ലോപ പ്രഗട പ്രഭായകോ ॥31॥

Stanza 32

देवी देव दनुज मनुज मुनि सिद्ध नागdevī dev danuj manuj muni siddha nāgദേവീ ദേവ ദനുജ മനുജ മുനി സിദ്ധ നാഗ

छोटे बड़े जीव जेते चेतन अचेत हैं ।choṭe baṛe jīv jete cetan acet haiṃ |ഛോടേ ബഡേ ജീവ ജേതേ ചേതന അചേത ഹൈം ।

पूतना पिसाची जातुधानी जातुधान बामpūtanā pisācī jātudhānī jātudhān bāmപൂതനാ പിസാചീ ജാതുധാനീ ജാതുധാന ബാമ

रामदूतकी रजाइ माथे मानि लेत हैं ॥rāmadūtakī rajāi māthe māni let haiṃ ||രാമദൂതകീ രജാഇ മാഥേ മാനി ലേത ഹൈം ॥

घोर जंत्र मंत्र कूट कपट कुरोग जोगghor jaṃtra maṃtra kūṭ kapaṭ kurog jogഘോര ജംത്ര മംത്ര കൂട കപട കുരോഗ ജോഗ

हनूमान आन सुनि छाड़त निकेत हैं ।hanūmān ān suni chāṛat niket haiṃ |ഹനൂമാന ആന സുനി ഛാഡത നികേത ഹൈം ।

क्रोध कीजे कर्मको प्रबोध कीजे तुलसीकोkrodh kīje karmako prabodh kīje tulasīkoക്രോധ കീജേ കര്മകോ പ്രബോധ കീജേ തുലസീകോ

सोध कीजे तिनको जो दोष दुख देत हैं ॥३२॥sodh kīje tinako jo doṣ dukh det haiṃ ||32||സോധ കീജേ തിനകോ ജോ ദോഷ ദുഖ ദേത ഹൈം ॥32॥

Stanza 33

तेरे बल बानर जिताये रन रावनसोंtere bal bānar jitāye ran rāvanasoṃതേരേ ബല ബാനര ജിതായേ രന രാവനസോം

तेरे घाले जातुधान भये घर-घरके ।tere ghāle jātudhān bhaye ghar-gharake |തേരേ ഘാലേ ജാതുധാന ഭയേ ഘര-ഘരകേ ।

तेरे बल रामराज किये सब सुरकाजtere bal rāmarāj kiye sab surakājതേരേ ബല രാമരാജ കിയേ സബ സുരകാജ

सकल समाज साज साजे रघुबरके ॥sakal samāj sāj sāje raghubarake ||സകല സമാജ സാജ സാജേ രഘുബരകേ ॥

तेरो गुनगान सुनि गीरबान पुलकतtero gunagān suni gīrabān pulakatതേരോ ഗുനഗാന സുനി ഗീരബാന പുലകത

सजल बिलोचन बिरंचि हरि हरके ।sajal bilocan biraṃci hari harake |സജല ബിലോചന ബിരംചി ഹരി ഹരകേ ।

तुलसीके माथेपर हाथ फेरो कीसनाथtulasīke māthepar hāth phero kīsanāthതുലസീകേ മാഥേപര ഹാഥ ഫേരോ കീസനാഥ

देखिये न दास दुखी तोसे कनिगरके ॥३३॥dekhiye na dās dukhī tose kanigarake ||33||ദേഖിയേ ന ദാസ ദുഖീ തോസേ കനിഗരകേ ॥33॥

Stanza 34

पालो तेरे टूकको परेहू चूक मूकिये नpālo tere ṭūkako parehū cūk mūkiye naപാലോ തേരേ ടൂകകോ പരേഹൂ ചൂക മൂകിയേ ന

कूर कौड़ी दूको हौं आपनी ओर हेरिये ।kūr kauṛī dūko hauṃ āpanī or heriye |കൂര കൌഡീ ദൂകോ ഹൌം ആപനീ ഓര ഹേരിയേ ।

भोरानाथ भोरेही सरोष होत थोरे दोषbhorānāth bhorehī saroṣ hot thore doṣഭോരാനാഥ ഭോരേഹീ സരോഷ ഹോത ഥോരേ ദോഷ

पोषि तोषि थापि आपनो न अवडेरिये ॥poṣi toṣi thāpi āpano na avaḍeriye ||പോഷി തോഷി ഥാപി ആപനോ ന അവഡേരിയേ ॥

अंबु तू हौं अंबुचर, अंब तू हौं डिंभ, सो नaṃbu tū hauṃ aṃbucar, aṃb tū hauṃ ḍiṃbh, so naഅംബു തൂ ഹൌം അംബുചര, അംബ തൂ ഹൌം ഡിംഭ, സോ ന

बूझिये बिलंब अवलंब मेरे तेरिये ।būjhiye bilaṃb avalaṃb mere teriye |ബൂഝിയേ ബിലംബ അവലംബ മേരേ തേരിയേ ।

बालक बिकल जानि पाहि प्रेम पहिचानिbālak bikal jāni pāhi prem pahicāniബാലക ബികല ജാനി പാഹി പ്രേമ പഹിചാനി

तुलसीकी बाह पर लामीलूम फेरिये ॥३४॥tulasīkī bāh par lāmīlūm pheriye ||34||തുലസീകീ ബാഹ പര ലാമീലൂമ ഫേരിയേ ॥34॥

Stanza 35

घेरि लियो रोगनि कुजोगनि कुलोगनि ज्यौंgheri liyo rogani kujogani kulogani jyauṃഘേരി ലിയോ രോഗനി കുജോഗനി കുലോഗനി ജ്യൌം

बासर जलद घन घटा धुकि धाई है ।bāsar jalad ghan ghaṭā dhuki dhāī hai |ബാസര ജലദ ഘന ഘടാ ധുകി ധാഈ ഹൈ ।

बरसत बारि पीर जारिये जवासे जसbarasat bāri pīr jāriye javāse jasബരസത ബാരി പീര ജാരിയേ ജവാസേ ജസ

रोष बिनु दोष, धूम-मूल मलिनाई है ॥roṣ binu doṣ, dhūm-mūl malināī hai ||രോഷ ബിനു ദോഷ, ധൂമ-മൂല മലിനാഈ ഹൈ ॥

करुनानिधान हनुमान महाबलवानkarunānidhān hanumān mahābalavānകരുനാനിധാന ഹനുമാന മഹാബലവാന

हेरि हँसि हाँकि फूँकि फौजें तैं उड़ाई है ।heri ham̐si hām̐ki phūm̐ki phaujeṃ taiṃ uṛāī hai |ഹേരി ഹംസി ഹാംകി ഫൂംകി ഫൌജേം തൈം ഉഡാഈ ഹൈ ।

खाये हुतो तुलसी कुरोग राढ़ राकसनि,khāye huto tulasī kurog rāṛh rākasani,ഖായേ ഹുതോ തുലസീ കുരോഗ രാഢ രാകസനി,

केसरीकिसोर राखे बीर बरिआई है ॥३५॥kesarīkisor rākhe bīr bariāī hai ||35||കേസരീകിസോര രാഖേ ബീര ബരിആഈ ഹൈ ॥35॥

Stanza 36

रामगुलाम तुही हनुमानrāmagulām tuhī hanumānരാമഗുലാമ തുഹീ ഹനുമാന

गोसाँइ सुसाँइ सदा अनुकूलो ।gosām̐i susām̐i sadā anukūlo |ഗോസാംഇ സുസാംഇ സദാ അനുകൂലോ ।

पाल्यो हौं बाल ज्यों आखर दूpālyo hauṃ bāl jyoṃ ākhar dūപാല്യോ ഹൌം ബാല ജ്യോം ആഖര ദൂ

पितु मातु सों मंगल मोद समूलो ॥pitu mātu soṃ maṃgal mod samūlo ||പിതു മാതു സോം മംഗല മോദ സമൂലോ ॥

बाँहकी बेदन बाँहपगारbām̐hakī bedan bām̐hapagārബാംഹകീ ബേദന ബാംഹപഗാര

पुकारत आरत आनंद भूलो ।pukārat ārat ānaṃd bhūlo |പുകാരത ആരത ആനംദ ഭൂലോ ।

श्रीरघुबीर निवारिये पीरśrīraghubīr nivāriye pīrശ്രീരഘുബീര നിവാരിയേ പീര

रहौं दरबार परो लटि लूलो ॥३६॥rahauṃ darabār paro laṭi lūlo ||36||രഹൌം ദരബാര പരോ ലടി ലൂലോ ॥36॥

Stanza 37

कालकी करालता करम कठिनाई कीधौंkālakī karālatā karam kaṭhināī kīdhauṃകാലകീ കരാലതാ കരമ കഠിനാഈ കീധൌം

पापके प्रभावकी सुभाय बाय बावरे ।pāpake prabhāvakī subhāy bāy bāvare |പാപകേ പ്രഭാവകീ സുഭായ ബായ ബാവരേ ।

बेदन कुभाँति सो सही न जाति राति दिनbedan kubhām̐ti so sahī na jāti rāti dinബേദന കുഭാംതി സോ സഹീ ന ജാതി രാതി ദിന

सोई बाँह गही जो गही समीरडावरे ॥soī bām̐h gahī jo gahī samīraḍāvare ||സോഈ ബാംഹ ഗഹീ ജോ ഗഹീ സമീരഡാവരേ ॥

लायो तरु तुलसी तिहारो सो निहारि बारिlāyo taru tulasī tihāro so nihāri bāriലായോ തരു തുലസീ തിഹാരോ സോ നിഹാരി ബാരി

सींचिये मलीन भो तयो है तिहूँ तावरे ।sīṃciye malīn bho tayo hai tihūm̐ tāvare |സീംചിയേ മലീന ഭോ തയോ ഹൈ തിഹൂം താവരേ ।

भूतनिकी आपनी परायेकी कृपानिधानbhūtanikī āpanī parāyekī kṛpānidhānഭൂതനികീ ആപനീ പരായേകീ കൃപാനിധാന

जानियत सबहीकी रीति राम रावरे ॥३७॥jāniyat sabahīkī rīti rām rāvare ||37||ജാനിയത സബഹീകീ രീതി രാമ രാവരേ ॥37॥

Stanza 38

पायँपीर पेटपीर बाँहपीर मुँहपीरpāyam̐pīr peṭapīr bām̐hapīr mum̐hapīrപായംപീര പേടപീര ബാംഹപീര മുംഹപീര

जरजर सकल सरीर पीरमई है ।jarajar sakal sarīr pīramaī hai |ജരജര സകല സരീര പീരമഈ ഹൈ ।

देव भूत पितर करम खल काल ग्रहdev bhūt pitar karam khal kāl grahദേവ ഭൂത പിതര കരമ ഖല കാല ഗ്രഹ

मोहिपर दवरि दमानक सी दई है ॥mohipar davari damānak sī daī hai ||മോഹിപര ദവരി ദമാനക സീ ദഈ ഹൈ ॥

हौं तो बिन मोलके बिकानो बलि बारेही तेंhauṃ to bin molake bikāno bali bārehī teṃഹൌം തോ ബിന മോലകേ ബികാനോ ബലി ബാരേഹീ തേം

ओट रामनामकी ललाट लिखि लई है ।oṭ rāmanāmakī lalāṭ likhi laī hai |ഓട രാമനാമകീ ലലാട ലിഖി ലഈ ഹൈ ।

कुंभजके किंकर बिकल बूड़े गोखुरनिkuṃbhajake kiṃkar bikal būṛe gokhuraniകുംഭജകേ കിംകര ബികല ബൂഡേ ഗോഖുരനി

हाय रामराय ऐसी हाल कहूँ भई है ॥३८॥hāy rāmarāy aisī hāl kahūm̐ bhaī hai ||38||ഹായ രാമരായ ഐസീ ഹാല കഹൂം ഭഈ ഹൈ ॥38॥

Stanza 39

बाहुक-सुबाहु नीच लीचर-मरीच मिलिbāhuk-subāhu nīc līcar-marīc miliബാഹുക-സുബാഹു നീച ലീചര-മരീച മിലി

मुँहपीर-केतुजा कुरोग जातुधान हैं ।mum̐hapīr-ketujā kurog jātudhān haiṃ |മുംഹപീര-കേതുജാ കുരോഗ ജാതുധാന ഹൈം ।

राम नाम जगजाप कियो चहों सानुरागrām nām jagajāp kiyo cahoṃ sānurāgരാമ നാമ ജഗജാപ കിയോ ചഹോം സാനുരാഗ

काल कैसे दूत भूत कहा मेरे मान हैं ॥kāl kaise dūt bhūt kahā mere mān haiṃ ||കാല കൈസേ ദൂത ഭൂത കഹാ മേരേ മാന ഹൈം ॥

सुमिरे सहाय रामलखन आखर दोऊsumire sahāy rāmalakhan ākhar doūസുമിരേ സഹായ രാമലഖന ആഖര ദോഊ

जिनके समूह साके जागत जहान हैं ।jinake samūh sāke jāgat jahān haiṃ |ജിനകേ സമൂഹ സാകേ ജാഗത ജഹാന ഹൈം ।

तुलसी सँभारि ताड़का-सँहारि भारी भटtulasī sam̐bhāri tāṛakā-sam̐hāri bhārī bhaṭതുലസീ സംഭാരി താഡകാ-സംഹാരി ഭാരീ ഭട

बेधे बरगदसे बनाइ बानवान हैं ॥३९॥bedhe baragadase banāi bānavān haiṃ ||39||ബേധേ ബരഗദസേ ബനാഇ ബാനവാന ഹൈം ॥39॥

Stanza 40

बालपने सूधे मन राम सनमुख भयोbālapane sūdhe man rām sanamukh bhayoബാലപനേ സൂധേ മന രാമ സനമുഖ ഭയോ

रामनाम लेत माँगि खात टूकटाक हौं ।rāmanām let mām̐gi khāt ṭūkaṭāk hauṃ |രാമനാമ ലേത മാംഗി ഖാത ടൂകടാക ഹൌം ।

पर्यो लोकरीतिमें पुनीत प्रीति रामरायparyo lokarītimeṃ punīt prīti rāmarāyപര്യോ ലോകരീതിമേം പുനീത പ്രീതി രാമരായ

मोहबस बैठो तोरि तरकितराक हौं ॥mohabas baiṭho tori tarakitarāk hauṃ ||മോഹബസ ബൈഠോ തോരി തരകിതരാക ഹൌം ॥

खोटे-खोटे आचरन आचरत अपनायोkhoṭe-khoṭe ācaran ācarat apanāyoഖോടേ-ഖോടേ ആചരന ആചരത അപനായോ

अंजनीकुमार सोध्यो रामपानि पाक हौं ।aṃjanīkumār sodhyo rāmapāni pāk hauṃ |അംജനീകുമാര സോധ്യോ രാമപാനി പാക ഹൌം ।

तुलसी गोसाइँ भयो भोंड़े दिन भूलि गयोtulasī gosāim̐ bhayo bhoṃṛe din bhūli gayoതുലസീ ഗോസാഇം ഭയോ ഭോംഡേ ദിന ഭൂലി ഗയോ

ताको फल पावत निदान परिपाक हौं ॥४०॥tāko phal pāvat nidān paripāk hauṃ ||40||താകോ ഫല പാവത നിദാന പരിപാക ഹൌം ॥40॥

Stanza 41

असन-बसन-हीन बिषम-बिषाद-लीनasan-basan-hīn biṣam-biṣād-līnഅസന-ബസന-ഹീന ബിഷമ-ബിഷാദ-ലീന

देखि दीन दूबरो करै न हाय-हाय को ।dekhi dīn dūbaro karai na hāy-hāy ko |ദേഖി ദീന ദൂബരോ കരൈ ന ഹായ-ഹായ കോ ।

तुलसी अनाथसो सनाथ रघुनाथ कियोtulasī anāthaso sanāth raghunāth kiyoതുലസീ അനാഥസോ സനാഥ രഘുനാഥ കിയോ

दियो फल सीलसिंधु आपने सुभायको ॥diyo phal sīlasiṃdhu āpane subhāyako ||ദിയോ ഫല സീലസിംധു ആപനേ സുഭായകോ ॥

नीच यहि बीच पति पाइ भरुहाइगोnīc yahi bīc pati pāi bharuhāigoനീച യഹി ബീച പതി പാഇ ഭരുഹാഇഗോ

बिहाइ प्रभु-भजन बचन मन कायको ।bihāi prabhu-bhajan bacan man kāyako |ബിഹാഇ പ്രഭു-ഭജന ബചന മന കായകോ ।

तातें तनु पेषियत घोर बरतोर मिसtāteṃ tanu peṣiyat ghor barator misതാതേം തനു പേഷിയത ഘോര ബരതോര മിസ

फूटि-फूटि निकसत लोन रामरायको ॥४१॥phūṭi-phūṭi nikasat lon rāmarāyako ||41||ഫൂടി-ഫൂടി നികസത ലോന രാമരായകോ ॥41॥

Stanza 42

जिओं जग जानकीजीवनको कहाइ जनjioṃ jag jānakījīvanako kahāi janജിഓം ജഗ ജാനകീജീവനകോ കഹാഇ ജന

मरिबेको बारानसी बारि सुरसरिको ।maribeko bārānasī bāri surasariko |മരിബേകോ ബാരാനസീ ബാരി സുരസരികോ ।

तुलसीके दुहूँ हाथ मोदक है ऐसे ठाउँtulasīke duhūm̐ hāth modak hai aise ṭhāum̐തുലസീകേ ദുഹൂം ഹാഥ മോദക ഹൈ ഐസേ ഠാഉം

जाके जिये मुये सोच करिहेँ न लरिको ॥jāke jiye muye soc karihem̐ na lariko ||ജാകേ ജിയേ മുയേ സോച കരിഹേം ന ലരികോ ॥

मोको झूठो सांचो लोग रामको कहत सबmoko jhūṭho sāṃco log rāmako kahat sabമോകോ ഝൂഠോ സാംചോ ലോഗ രാമകോ കഹത സബ

मेरे मन मान है न हरको न हरिको ।mere man mān hai na harako na hariko |മേരേ മന മാന ഹൈ ന ഹരകോ ന ഹരികോ ।

भारी पीर दुसह सरीरतें बिहाल होतbhārī pīr dusah sarīrateṃ bihāl hotഭാരീ പീര ദുസഹ സരീരതേം ബിഹാല ഹോത

सोऊ रघुबीर बिनु सके दूर करिको ॥४२॥soū raghubīr binu sake dūr kariko ||42||സോഊ രഘുബീര ബിനു സകേ ദൂര കരികോ ॥42॥

Stanza 43

सीतापति साहेब सहाय हनुमान नितsītāpati sāheb sahāy hanumān nitസീതാപതി സാഹേബ സഹായ ഹനുമാന നിത

हित उपदेसको महेस मानो गुरुकै ।hit upadesako mahes māno gurukai |ഹിത ഉപദേസകോ മഹേസ മാനോ ഗുരുകൈ ।

मानस बचन काय सरन तिहारे पायmānas bacan kāy saran tihāre pāyമാനസ ബചന കായ സരന തിഹാരേ പായ

तुम्हे भरोसे सुर मैं न जाने सुरकै ॥tumhe bharose sur maiṃ na jāne surakai ||തുമ്ഹേ ഭരോസേ സുര മൈം ന ജാനേ സുരകൈ ॥

व्याधि भूतजनित उपाधि काहू खलकोvyādhi bhūtajanit upādhi kāhū khalakoവ്യാധി ഭൂതജനിത ഉപാധി കാഹൂ ഖലകോ

समाधि कीजे तुलसीको जानि जन फुरकै ।samādhi kīje tulasīko jāni jan phurakai |സമാധി കീജേ തുലസീകോ ജാനി ജന ഫുരകൈ ।

कपिनाथ रघुनाथ भोलानाथ भूतनाथkapināth raghunāth bholānāth bhūtanāthകപിനാഥ രഘുനാഥ ഭോലാനാഥ ഭൂതനാഥ

रोगसिंधु क्यों न डारियत गाय खुरकै ॥४३॥rogasiṃdhu kyoṃ na ḍāriyat gāy khurakai ||43||രോഗസിംധു ക്യോം ന ഡാരിയത ഗായ ഖുരകൈ ॥43॥

Stanza 44

कहाँ हनुमानसों सुजान रामरायसोkahām̐ hanumānasoṃ sujān rāmarāyasoകഹാം ഹനുമാനസോം സുജാന രാമരായസോ

कृपानिधान संकरसों सावधान सुनिये ।kṛpānidhān saṃkarasoṃ sāvadhān suniye |കൃപാനിധാന സംകരസോം സാവധാന സുനിയേ ।

हरष विषाद राग रोष गुन दोषमईharaṣ viṣād rāg roṣ gun doṣamaīഹരഷ വിഷാദ രാഗ രോഷ ഗുന ദോഷമഈ

बिरची बिरंचि सब देखियत दुनिये ॥biracī biraṃci sab dekhiyat duniye ||ബിരചീ ബിരംചി സബ ദേഖിയത ദുനിയേ ॥

माया जीव कालके करमके सुभायकेmāyā jīv kālake karamake subhāyakeമായാ ജീവ കാലകേ കരമകേ സുഭായകേ

करैया राम बेद कहैं साँची मन गुनिये ।karaiyā rām bed kahaiṃ sām̐cī man guniye |കരൈയാ രാമ ബേദ കഹൈം സാംചീ മന ഗുനിയേ ।

तुम्हते कहा न होय हाहा सो बुझैये मोहिtumhate kahā na hoy hāhā so bujhaiye mohiതുമ്ഹതേ കഹാ ന ഹോയ ഹാഹാ സോ ബുഝൈയേ മോഹി

हौं हूँ रहों मौन ही बयो सो जानि लुनिये ॥४४॥hauṃ hūm̐ rahoṃ maun hī bayo so jāni luniye ||44||ഹൌം ഹൂം രഹോം മൌന ഹീ ബയോ സോ ജാനി ലുനിയേ ॥44॥