Hanuman Bahuk हनुमान बाहुक

Stanza 1

सिंधु-तरन, सिय-सोच-हरन, रबि-बालबरन-तनु ।siṃdhu-taran, siya-soc-haran, rabi-bālabaran-tanu |ਸਿਂਧੁ-ਤਰਨ, ਸਿਯ-ਸੋਚ-ਹਰਨ, ਰਬਿ-ਬਾਲਬਰਨ-ਤਨੁ ।

भुज बिसाल, मूरति कराल कालहुको काल जनु ॥bhuj bisāl, mūrati karāl kālahuko kāl janu ||ਭੁਜ ਬਿਸਾਲ, ਮੂਰਤਿ ਕਰਾਲ ਕਾਲਹੁਕੋ ਕਾਲ ਜਨੁ ॥

गहन-दहन-निरदहन-लंक निःसंक, बंक-भुव ।gahan-dahan-niradahan-laṃk niḥsaṃk, baṃk-bhuv |ਗਹਨ-ਦਹਨ-ਨਿਰਦਹਨ-ਲਂਕ ਨਿਃਸਂਕ, ਬਂਕ-ਭੁਵ ।

जातुधान-बलवान-मान-मद-दवन पवनसुव ॥jātudhān-balavān-mān-mad-davan pavanasuv ||ਜਾਤੁਧਾਨ-ਬਲਵਾਨ-ਮਾਨ-ਮਦ-ਦਵਨ ਪਵਨਸੁਵ ॥

कह तुलसिदास सेवत सुलभ, सेवक हित संतत निकट ।kah tulasidās sevat sulabh, sevak hit saṃtat nikaṭ |ਕਹ ਤੁਲਸਿਦਾਸ ਸੇਵਤ ਸੁਲਭ, ਸੇਵਕ ਹਿਤ ਸਂਤਤ ਨਿਕਟ ।

गुनगनत, नमत, सुमिरत, जपत, समन सकल-संकट-बिकट ॥१॥gunaganat, namat, sumirat, japat, saman sakal-saṃkaṭ-bikaṭ ||1||ਗੁਨਗਨਤ, ਨਮਤ, ਸੁਮਿਰਤ, ਜਪਤ, ਸਮਨ ਸਕਲ-ਸਂਕਟ-ਬਿਕਟ ॥1॥

Stanza 2

स्वर्न-सैल-संकास कोटि-रबि-तरुन-तेज-घन ।svarna-sail-saṃkās koṭi-rabi-tarun-tej-ghan |ਸ੍ਵਰ੍ਨ-ਸੈਲ-ਸਂਕਾਸ ਕੋਟਿ-ਰਬਿ-ਤਰੁਨ-ਤੇਜ-ਘਨ ।

उर बिसाल, भुजदंड चंड नख बज्र बज्रतन ॥ur bisāl, bhujadaṃḍ caṃḍ nakh bajra bajratan ||ਉਰ ਬਿਸਾਲ, ਭੁਜਦਂਡ ਚਂਡ ਨਖ ਬਜ੍ਰ ਬਜ੍ਰਤਨ ॥

पिंग नयन, भृकुटी कराल रसना दसनानन ।piṃg nayan, bhṛkuṭī karāl rasanā dasanānan |ਪਿਂਗ ਨਯਨ, ਭ੍ਰਿਕੁਟੀ ਕਰਾਲ ਰਸਨਾ ਦਸਨਾਨਨ ।

कपिस केस, करकस लंगूर, खल-दल बल भानन ॥kapis kes, karakas laṃgūr, khal-dal bal bhānan ||ਕਪਿਸ ਕੇਸ, ਕਰਕਸ ਲਂਗੂਰ, ਖਲ-ਦਲ ਬਲ ਭਾਨਨ ॥

कह तुलसिदास बस जासु उर मारुतसुत मूरति बिकट ।kah tulasidās bas jāsu ur mārutasut mūrati bikaṭ |ਕਹ ਤੁਲਸਿਦਾਸ ਬਸ ਜਾਸੁ ਉਰ ਮਾਰੁਤਸੁਤ ਮੂਰਤਿ ਬਿਕਟ ।

संताप पाप तेहि पुरुष पहिं सपनेहुँ नहिं आवत निकट ॥२॥saṃtāp pāp tehi puruṣ pahiṃ sapanehum̐ nahiṃ āvat nikaṭ ||2||ਸਂਤਾਪ ਪਾਪ ਤੇਹਿ ਪੁਰੁਸ਼ ਪਹਿਂ ਸਪਨੇਹੁਁ ਨਹਿਂ ਆਵਤ ਨਿਕਟ ॥2॥

Stanza 3

पंचमुख-छमुख-भृगुमुख्य भट-असुर-सुरpaṃcamukh-chamukh-bhṛgumukhya bhaṭ-asur-surਪਂਚਮੁਖ-ਛਮੁਖ-ਭ੍ਰਿਗੁਮੁਖ੍ਯ ਭਟ-ਅਸੁਰ-ਸੁਰ

सर्व-सरि-समर समरत्थ सूरो ।sarva-sari-samar samarattha sūro |ਸਰ੍ਵ-ਸਰਿ-ਸਮਰ ਸਮਰਤ੍ਥ ਸੂਰੋ ।

बाँकुरो बीर बिरुदैत बिरुदावलीbām̐kuro bīr birudait birudāvalīਬਾਁਕੁਰੋ ਬੀਰ ਬਿਰੁਦੈਤ ਬਿਰੁਦਾਵਲੀ

बेद बंदी बदत पैजपूरो ॥bed baṃdī badat paijapūro ||ਬੇਦ ਬਂਦੀ ਬਦਤ ਪੈਜਪੂਰੋ ॥

जासु गुनगाथ रघुनाथ कह, जासु बलjāsu gunagāth raghunāth kah, jāsu balਜਾਸੁ ਗੁਨਗਾਥ ਰਘੁਨਾਥ ਕਹ, ਜਾਸੁ ਬਲ

बिपुल-जल-भरित जग-जलधि झूरो ।bipul-jal-bharit jag-jaladhi jhūro |ਬਿਪੁਲ-ਜਲ-ਭਰਿਤ ਜਗ-ਜਲਧਿ ਝੂਰੋ ।

दुवन-दल-दमनको कौन तुलसीस हैduvan-dal-damanako kaun tulasīs haiਦੁਵਨ-ਦਲ-ਦਮਨਕੋ ਕੌਨ ਤੁਲਸੀਸ ਹੈ

पवनको पूत रजपूत रूरो ॥३॥pavanako pūt rajapūt rūro ||3||ਪਵਨਕੋ ਪੂਤ ਰਜਪੂਤ ਰੂਰੋ ॥3॥

Stanza 4

भानुसों पढ़न हनुमान गये भानु मनbhānusoṃ paṛhan hanumān gaye bhānu manਭਾਨੁਸੋਂ ਪਢਨ ਹਨੁਮਾਨ ਗਯੇ ਭਾਨੁ ਮਨ

अनुमानि सिसुकेलि कियो फेरफार सो ।anumāni sisukeli kiyo pheraphār so |ਅਨੁਮਾਨਿ ਸਿਸੁਕੇਲਿ ਕਿਯੋ ਫੇਰਫਾਰ ਸੋ ।

पाछिले पगनि गम गगन मगन-मनpāchile pagani gam gagan magan-manਪਾਛਿਲੇ ਪਗਨਿ ਗਮ ਗਗਨ ਮਗਨ-ਮਨ

क्रमको न भ्रम, कपि बालक-बिहार सो ॥kramako na bhram, kapi bālak-bihār so ||ਕ੍ਰਮਕੋ ਨ ਭ੍ਰਮ, ਕਪਿ ਬਾਲਕ-ਬਿਹਾਰ ਸੋ ॥

कौतुक बिलोकि लोकपाल हरि हर बिधिkautuk biloki lokapāl hari har bidhiਕੌਤੁਕ ਬਿਲੋਕਿ ਲੋਕਪਾਲ ਹਰਿ ਹਰ ਬਿਧਿ

लोचननि चकाचौंधी चित्तनि खभार सो ।locanani cakācauṃdhī cittani khabhār so |ਲੋਚਨਨਿ ਚਕਾਚੌਂਧੀ ਚਿਤ੍ਤਨਿ ਖਭਾਰ ਸੋ ।

बल कैधौं बीररस, धीरज कै, साहस कैbal kaidhauṃ bīraras, dhīraj kai, sāhas kaiਬਲ ਕੈਧੌਂ ਬੀਰਰਸ, ਧੀਰਜ ਕੈ, ਸਾਹਸ ਕੈ

तुलसी सरीर धरे सबनिको सार सो ॥४॥tulasī sarīr dhare sabaniko sār so ||4||ਤੁਲਸੀ ਸਰੀਰ ਧਰੇ ਸਬਨਿਕੋ ਸਾਰ ਸੋ ॥4॥

Stanza 5

भारतमें पारथके रथकेतु कपिराजbhāratameṃ pārathake rathaketu kapirājਭਾਰਤਮੇਂ ਪਾਰਥਕੇ ਰਥਕੇਤੁ ਕਪਿਰਾਜ

गाज्यो सुनि कुरुराज दल हलबल भो ।gājyo suni kururāj dal halabal bho |ਗਾਜ੍ਯੋ ਸੁਨਿ ਕੁਰੁਰਾਜ ਦਲ ਹਲਬਲ ਭੋ ।

कह्यो द्रोन भीषम समीरसुत महाबीरkahyo dron bhīṣam samīrasut mahābīrਕਹ੍ਯੋ ਦ੍ਰੋਨ ਭੀਸ਼ਮ ਸਮੀਰਸੁਤ ਮਹਾਬੀਰ

बीर-रस-बारि-निधि जाको बल जल भो ॥bīr-ras-bāri-nidhi jāko bal jal bho ||ਬੀਰ-ਰਸ-ਬਾਰਿ-ਨਿਧਿ ਜਾਕੋ ਬਲ ਜਲ ਭੋ ॥

बानर सुभाय बालकेलि भूमि भानु लागिbānar subhāy bālakeli bhūmi bhānu lāgiਬਾਨਰ ਸੁਭਾਯ ਬਾਲਕੇਲਿ ਭੂਮਿ ਭਾਨੁ ਲਾਗਿ

फलँग फलाँगहूँतें घाटि नभतल भो ।phalam̐g phalām̐gahūm̐teṃ ghāṭi nabhatal bho |ਫਲਁਗ ਫਲਾਁਗਹੂਁਤੇਂ ਘਾਟਿ ਨਭਤਲ ਭੋ ।

नाइ-नाइ माथ जोरि-जोरि हाथ जोधा जोहैंnāi-nāi māth jori-jori hāth jodhā johaiṃਨਾਇ-ਨਾਇ ਮਾਥ ਜੋਰਿ-ਜੋਰਿ ਹਾਥ ਜੋਧਾ ਜੋਹੈਂ

हनुमान देखे जगजीवनको फल भो ॥५॥hanumān dekhe jagajīvanako phal bho ||5||ਹਨੁਮਾਨ ਦੇਖੇ ਜਗਜੀਵਨਕੋ ਫਲ ਭੋ ॥5॥

Stanza 6

गोपद पयोधि करि होलिका ज्यों लाई लंकgopad payodhi kari holikā jyoṃ lāī laṃkਗੋਪਦ ਪਯੋਧਿ ਕਰਿ ਹੋਲਿਕਾ ਜ੍ਯੋਂ ਲਾਈ ਲਂਕ

निपट निसंक परपुर गलबल भो ।nipaṭ nisaṃk parapur galabal bho |ਨਿਪਟ ਨਿਸਂਕ ਪਰਪੁਰ ਗਲਬਲ ਭੋ ।

द्रोन-सो पहार लियो ख्याल ही उखारि करdron-so pahār liyo khyāl hī ukhāri karਦ੍ਰੋਨ-ਸੋ ਪਹਾਰ ਲਿਯੋ ਖ੍ਯਾਲ ਹੀ ਉਖਾਰਿ ਕਰ

कंदुक-ज्यों कपिखेल बेल कैसो फल भो ॥kaṃduk-jyoṃ kapikhel bel kaiso phal bho ||ਕਂਦੁਕ-ਜ੍ਯੋਂ ਕਪਿਖੇਲ ਬੇਲ ਕੈਸੋ ਫਲ ਭੋ ॥

संकटसमाज असमंजस भो रामराजsaṃkaṭasamāj asamaṃjas bho rāmarājਸਂਕਟਸਮਾਜ ਅਸਮਂਜਸ ਭੋ ਰਾਮਰਾਜ

काज जुग-पूगनिको करतल पल भो ।kāj jug-pūganiko karatal pal bho |ਕਾਜ ਜੁਗ-ਪੂਗਨਿਕੋ ਕਰਤਲ ਪਲ ਭੋ ।

साहसी समत्थ तुलसीको नाह जाकी बाँहsāhasī samattha tulasīko nāh jākī bām̐hਸਾਹਸੀ ਸਮਤ੍ਥ ਤੁਲਸੀਕੋ ਨਾਹ ਜਾਕੀ ਬਾਁਹ

लोकपाल पालनको फिर थिर थल भो ॥६॥lokapāl pālanako phir thir thal bho ||6||ਲੋਕਪਾਲ ਪਾਲਨਕੋ ਫਿਰ ਥਿਰ ਥਲ ਭੋ ॥6॥

Stanza 7

कमठकी पीठि जाके गोड़निकी गाड़ैं मानोkamaṭhakī pīṭhi jāke goṛanikī gāṛaiṃ mānoਕਮਠਕੀ ਪੀਠਿ ਜਾਕੇ ਗੋਡਨਿਕੀ ਗਾਡੈਂ ਮਾਨੋ

नापके भाजन भरि जलनिधि-जल भो ।nāpake bhājan bhari jalanidhi-jal bho |ਨਾਪਕੇ ਭਾਜਨ ਭਰਿ ਜਲਨਿਧਿ-ਜਲ ਭੋ ।

जातुधान-दावन परावनको दुर्ग भयोjātudhān-dāvan parāvanako durga bhayoਜਾਤੁਧਾਨ-ਦਾਵਨ ਪਰਾਵਨਕੋ ਦੁਰ੍ਗ ਭਯੋ

महामीनबास तिमि तोमनिको थल भो ॥mahāmīnabās timi tomaniko thal bho ||ਮਹਾਮੀਨਬਾਸ ਤਿਮਿ ਤੋਮਨਿਕੋ ਥਲ ਭੋ ॥

कुंभकर्न-रावन-पयोदनाद-ईधनकोkuṃbhakarna-rāvan-payodanād-īdhanakoਕੁਂਭਕਰ੍ਨ-ਰਾਵਨ-ਪਯੋਦਨਾਦ-ਈਧਨਕੋ

तुलसी प्रताप जाको प्रबल अनल भो ।tulasī pratāp jāko prabal anal bho |ਤੁਲਸੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਜਾਕੋ ਪ੍ਰਬਲ ਅਨਲ ਭੋ ।

भीषम कहत मेरे अनुमान हनुमानbhīṣam kahat mere anumān hanumānਭੀਸ਼ਮ ਕਹਤ ਮੇਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਹਨੁਮਾਨ

सारिखो त्रिकाल न त्रिलोक महाबल भो ॥७॥sārikho trikāl na trilok mahābal bho ||7||ਸਾਰਿਖੋ ਤ੍ਰਿਕਾਲ ਨ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਮਹਾਬਲ ਭੋ ॥7॥

Stanza 8

दूत रामरायको, सपूत पूत पौनको, तूdūt rāmarāyako, sapūt pūt paunako, tūਦੂਤ ਰਾਮਰਾਯਕੋ, ਸਪੂਤ ਪੂਤ ਪੌਨਕੋ, ਤੂ

अंजनीको नंदन प्रताप भूरि भानु सो ।aṃjanīko naṃdan pratāp bhūri bhānu so |ਅਂਜਨੀਕੋ ਨਂਦਨ ਪ੍ਰਤਾਪ ਭੂਰਿ ਭਾਨੁ ਸੋ ।

सीय-सोच-समन, दुरित-दोष-दमनsīya-soc-saman, durit-doṣ-damanਸੀਯ-ਸੋਚ-ਸਮਨ, ਦੁਰਿਤ-ਦੋਸ਼-ਦਮਨ

सरन आये अवन, लखनप्रिय प्रान सो ॥saran āye avan, lakhanapriya prān so ||ਸਰਨ ਆਯੇ ਅਵਨ, ਲਖਨਪ੍ਰਿਯ ਪ੍ਰਾਨ ਸੋ ॥

दसमुख दुसह दरिद्र दरिबेको भयोdasamukh dusah daridra daribeko bhayoਦਸਮੁਖ ਦੁਸਹ ਦਰਿਦ੍ਰ ਦਰਿਬੇਕੋ ਭਯੋ

प्रकट तिलोक ओक तुलसी निधान सो ।prakaṭ tilok ok tulasī nidhān so |ਪ੍ਰਕਟ ਤਿਲੋਕ ਓਕ ਤੁਲਸੀ ਨਿਧਾਨ ਸੋ ।

ज्ञान-गुनवान बलवान सेवा सावधानjñān-gunavān balavān sevā sāvadhānਜ੍ਞਾਨ-ਗੁਨਵਾਨ ਬਲਵਾਨ ਸੇਵਾ ਸਾਵਧਾਨ

साहेब सुजान उर आनु हनुमान सो ॥८॥sāheb sujān ur ānu hanumān so ||8||ਸਾਹੇਬ ਸੁਜਾਨ ਉਰ ਆਨੁ ਹਨੁਮਾਨ ਸੋ ॥8॥

Stanza 9

दवन-दुवन-दल भुवन-बिदित बलdavan-duvan-dal bhuvan-bidit balਦਵਨ-ਦੁਵਨ-ਦਲ ਭੁਵਨ-ਬਿਦਿਤ ਬਲ

बेद जस गावत बिबुध बंदीछोर को ।bed jas gāvat bibudh baṃdīchor ko |ਬੇਦ ਜਸ ਗਾਵਤ ਬਿਬੁਧ ਬਂਦੀਛੋਰ ਕੋ ।

पाप-ताप-तिमिर तुहिन-विघटन-पटुpāp-tāp-timir tuhin-vighaṭan-paṭuਪਾਪ-ਤਾਪ-ਤਿਮਿਰ ਤੁਹਿਨ-ਵਿਘਟਨ-ਪਟੁ

सेवक-सरोरह सुखद भानु भोरको ॥sevak-sarorah sukhad bhānu bhorako ||ਸੇਵਕ-ਸਰੋਰਹ ਸੁਖਦ ਭਾਨੁ ਭੋਰਕੋ ॥

लोक-परलोकतें बिसोक सपने न सोकlok-paralokateṃ bisok sapane na sokਲੋਕ-ਪਰਲੋਕਤੇਂ ਬਿਸੋਕ ਸਪਨੇ ਨ ਸੋਕ

तुलसीके हिये है भरोसो एक ओरको ।tulasīke hiye hai bharoso ek orako |ਤੁਲਸੀਕੇ ਹਿਯੇ ਹੈ ਭਰੋਸੋ ਏਕ ਓਰਕੋ ।

रामको दुलारो दास बामदेवको निवासrāmako dulāro dās bāmadevako nivāsਰਾਮਕੋ ਦੁਲਾਰੋ ਦਾਸ ਬਾਮਦੇਵਕੋ ਨਿਵਾਸ

नाम कलि-कामतरु केसरी-किसोरको ॥९॥nām kali-kāmataru kesarī-kisorako ||9||ਨਾਮ ਕਲਿ-ਕਾਮਤਰੁ ਕੇਸਰੀ-ਕਿਸੋਰਕੋ ॥9॥

Stanza 10

महाबल-सीम, महाभीम, महाबानइतmahābal-sīm, mahābhīm, mahābānaitਮਹਾਬਲ-ਸੀਮ, ਮਹਾਭੀਮ, ਮਹਾਬਾਨਇਤ

महाबीर बिदित बरायो रघुबीरको ।mahābīr bidit barāyo raghubīrako |ਮਹਾਬੀਰ ਬਿਦਿਤ ਬਰਾਯੋ ਰਘੁਬੀਰਕੋ ।

कुलिस-कठोरतनु जोरपै रोर रनkulis-kaṭhoratanu jorapai ror ranਕੁਲਿਸ-ਕਠੋਰਤਨੁ ਜੋਰਪੈ ਰੋਰ ਰਨ

करुना-कलित मन धारमिक धीरको ॥karunā-kalit man dhāramik dhīrako ||ਕਰੁਨਾ-ਕਲਿਤ ਮਨ ਧਾਰਮਿਕ ਧੀਰਕੋ ॥

दुर्जनको कालसो कराल पाल सज्जनकोdurjanako kālaso karāl pāl sajjanakoਦੁਰ੍ਜਨਕੋ ਕਾਲਸੋ ਕਰਾਲ ਪਾਲ ਸਜ੍ਜਨਕੋ

सुमिरे हरनहार तुलसीकी पीरको ।sumire haranahār tulasīkī pīrako |ਸੁਮਿਰੇ ਹਰਨਹਾਰ ਤੁਲਸੀਕੀ ਪੀਰਕੋ ।

सीय-सुखदायक दुलारो रघुनायककोsīya-sukhadāyak dulāro raghunāyakakoਸੀਯ-ਸੁਖਦਾਯਕ ਦੁਲਾਰੋ ਰਘੁਨਾਯਕਕੋ

सेवक सहायक है साहसी समीरको ॥१०॥sevak sahāyak hai sāhasī samīrako ||10||ਸੇਵਕ ਸਹਾਯਕ ਹੈ ਸਾਹਸੀ ਸਮੀਰਕੋ ॥10॥

Stanza 11

रचिबेको बिधि जैसे, पालिबेको हरि, हरracibeko bidhi jaise, pālibeko hari, harਰਚਿਬੇਕੋ ਬਿਧਿ ਜੈਸੇ, ਪਾਲਿਬੇਕੋ ਹਰਿ, ਹਰ

मीच मारिबेको, ज्याइबेको सुधापान भो ।mīc māribeko, jyāibeko sudhāpān bho |ਮੀਚ ਮਾਰਿਬੇਕੋ, ਜ੍ਯਾਇਬੇਕੋ ਸੁਧਾਪਾਨ ਭੋ ।

धरिबेको धरनि, तरनि तम दलिबेकोdharibeko dharani, tarani tam dalibekoਧਰਿਬੇਕੋ ਧਰਨਿ, ਤਰਨਿ ਤਮ ਦਲਿਬੇਕੋ

सोखिबे कृसानु, पोषिबेको हिम-भानु भो ॥sokhibe kṛsānu, poṣibeko him-bhānu bho ||ਸੋਖਿਬੇ ਕ੍ਰਿਸਾਨੁ, ਪੋਸ਼ਿਬੇਕੋ ਹਿਮ-ਭਾਨੁ ਭੋ ॥

खल-दुख-दोषिबेको, जन-परितोषिबेकोkhal-dukh-doṣibeko, jan-paritoṣibekoਖਲ-ਦੁਖ-ਦੋਸ਼ਿਬੇਕੋ, ਜਨ-ਪਰਿਤੋਸ਼ਿਬੇਕੋ

माँगिबो मलीनताको मोदक सुदान भो ।mām̐gibo malīnatāko modak sudān bho |ਮਾਁਗਿਬੋ ਮਲੀਨਤਾਕੋ ਮੋਦਕ ਸੁਦਾਨ ਭੋ ।

आरतकी आरति निवारिबेको तिहुँ पुरāratakī ārati nivāribeko tihum̐ purਆਰਤਕੀ ਆਰਤਿ ਨਿਵਾਰਿਬੇਕੋ ਤਿਹੁਁ ਪੁਰ

तुलसीको साहेब हठीलो हनुमान भो ॥११॥tulasīko sāheb haṭhīlo hanumān bho ||11||ਤੁਲਸੀਕੋ ਸਾਹੇਬ ਹਠੀਲੋ ਹਨੁਮਾਨ ਭੋ ॥11॥

Stanza 12

सेवक स्योकाई जानि जानकीस मानै कानिsevak syokāī jāni jānakīs mānai kāniਸੇਵਕ ਸ੍ਯੋਕਾਈ ਜਾਨਿ ਜਾਨਕੀਸ ਮਾਨੈ ਕਾਨਿ

सानुकूल सूलपानि नवै नाथ नाँकको ।sānukūl sūlapāni navai nāth nām̐kako |ਸਾਨੁਕੂਲ ਸੂਲਪਾਨਿ ਨਵੈ ਨਾਥ ਨਾਁਕਕੋ ।

देवी देव दानव दयावने ह्वै जोरैं हाथdevī dev dānav dayāvane hvai joraiṃ hāthਦੇਵੀ ਦੇਵ ਦਾਨਵ ਦਯਾਵਨੇ ਹ੍ਵੈ ਜੋਰੈਂ ਹਾਥ

बापुरे बराक कहा और राजा राँकको ॥bāpure barāk kahā aur rājā rām̐kako ||ਬਾਪੁਰੇ ਬਰਾਕ ਕਹਾ ਔਰ ਰਾਜਾ ਰਾਁਕਕੋ ॥

जागत सोवत बैठे बागत बिनोद मोदjāgat sovat baiṭhe bāgat binod modਜਾਗਤ ਸੋਵਤ ਬੈਠੇ ਬਾਗਤ ਬਿਨੋਦ ਮੋਦ

ताकै जो अनर्थ सो समर्थ एक आँकको ।tākai jo anartha so samartha ek ām̐kako |ਤਾਕੈ ਜੋ ਅਨਰ੍ਥ ਸੋ ਸਮਰ੍ਥ ਏਕ ਆਁਕਕੋ ।

सब दिन रूरो परै पूरो जहाँ तहाँ ताहिsab din rūro parai pūro jahām̐ tahām̐ tāhiਸਬ ਦਿਨ ਰੂਰੋ ਪਰੈ ਪੂਰੋ ਜਹਾਁ ਤਹਾਁ ਤਾਹਿ

जाके है भरोसो हिये हनुमान हाँकको ॥१२॥jāke hai bharoso hiye hanumān hām̐kako ||12||ਜਾਕੇ ਹੈ ਭਰੋਸੋ ਹਿਯੇ ਹਨੁਮਾਨ ਹਾਁਕਕੋ ॥12॥

Stanza 13

सानुग सगौरि सानुकूल सूलपानि ताहिsānug sagauri sānukūl sūlapāni tāhiਸਾਨੁਗ ਸਗੌਰਿ ਸਾਨੁਕੂਲ ਸੂਲਪਾਨਿ ਤਾਹਿ

लोकपाल सकल लखन राम जानकी ।lokapāl sakal lakhan rām jānakī |ਲੋਕਪਾਲ ਸਕਲ ਲਖਨ ਰਾਮ ਜਾਨਕੀ ।

लोक परलोकको बिसोक सो तिलोक ताहिlok paralokako bisok so tilok tāhiਲੋਕ ਪਰਲੋਕਕੋ ਬਿਸੋਕ ਸੋ ਤਿਲੋਕ ਤਾਹਿ

तुलसी तमाइ कहा काहू बीर आनकी ॥tulasī tamāi kahā kāhū bīr ānakī ||ਤੁਲਸੀ ਤਮਾਇ ਕਹਾ ਕਾਹੂ ਬੀਰ ਆਨਕੀ ॥

केसरीकिसोर बंदीछोरके नेवाजे सबkesarīkisor baṃdīchorake nevāje sabਕੇਸਰੀਕਿਸੋਰ ਬਂਦੀਛੋਰਕੇ ਨੇਵਾਜੇ ਸਬ

कीरति बिमल कपि करुनानिधानकी ।kīrati bimal kapi karunānidhānakī |ਕੀਰਤਿ ਬਿਮਲ ਕਪਿ ਕਰੁਨਾਨਿਧਾਨਕੀ ।

बालक-ज्यों पालिहें कृपालु मुनि सिद्ध ताकोbālak-jyoṃ pāliheṃ kṛpālu muni siddha tākoਬਾਲਕ-ਜ੍ਯੋਂ ਪਾਲਿਹੇਂ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਮੁਨਿ ਸਿਦ੍ਧ ਤਾਕੋ

जाके हिये हुलसति हाँक हनुमानकी ॥१३॥jāke hiye hulasati hām̐k hanumānakī ||13||ਜਾਕੇ ਹਿਯੇ ਹੁਲਸਤਿ ਹਾਁਕ ਹਨੁਮਾਨਕੀ ॥13॥

Stanza 14

करुना निधान, बलबुद्धिके निधान, मोदkarunā nidhān, balabuddhike nidhān, modਕਰੁਨਾ ਨਿਧਾਨ, ਬਲਬੁਦ੍ਧਿਕੇ ਨਿਧਾਨ, ਮੋਦ

महिमानिधान, गुन-ज्ञाके निधान हौ ।mahimānidhān, gun-jñāke nidhān hau |ਮਹਿਮਾਨਿਧਾਨ, ਗੁਨ-ਜ੍ਞਾਕੇ ਨਿਧਾਨ ਹੌ ।

बामदेव-रूप, भूप रामके सनेही, नामbāmadev-rūp, bhūp rāmake sanehī, nāmਬਾਮਦੇਵ-ਰੂਪ, ਭੂਪ ਰਾਮਕੇ ਸਨੇਹੀ, ਨਾਮ

लेत-देत अर्थ धर्म काम निरबान हौ ॥let-det artha dharma kām nirabān hau ||ਲੇਤ-ਦੇਤ ਅਰ੍ਥ ਧਰ੍ਮ ਕਾਮ ਨਿਰਬਾਨ ਹੌ ॥

आपने प्रभाव, सीतानाथके सुभाव सीलāpane prabhāv, sītānāthake subhāv sīlਆਪਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਸੀਤਾਨਾਥਕੇ ਸੁਭਾਵ ਸੀਲ

लोक-बेद-बिधिके बिदुष हनुमान होlok-bed-bidhike biduṣ hanumān hoਲੋਕ-ਬੇਦ-ਬਿਧਿਕੇ ਬਿਦੁਸ਼ ਹਨੁਮਾਨ ਹੋ

मनकी, बचनकी, करमकी तिहूँ प्रकारmanakī, bacanakī, karamakī tihūm̐ prakārਮਨਕੀ, ਬਚਨਕੀ, ਕਰਮਕੀ ਤਿਹੂਁ ਪ੍ਰਕਾਰ

तुलसी तिहारो तुम साहेब सुजान हो ॥१४॥tulasī tihāro tum sāheb sujān ho ||14||ਤੁਲਸੀ ਤਿਹਾਰੋ ਤੁਮ ਸਾਹੇਬ ਸੁਜਾਨ ਹੋ ॥14॥

Stanza 15

मनको अगम, तन सुगम किये कपीसmanako agam, tan sugam kiye kapīsਮਨਕੋ ਅਗਮ, ਤਨ ਸੁਗਮ ਕਿਯੇ ਕਪੀਸ

काज महाराजके समाज साज साजे हैं ।kāj mahārājake samāj sāj sāje haiṃ |ਕਾਜ ਮਹਾਰਾਜਕੇ ਸਮਾਜ ਸਾਜ ਸਾਜੇ ਹੈਂ ।

देव-बंदीछोर रनरोर केसरीकिसोरdev-baṃdīchor ranaror kesarīkisorਦੇਵ-ਬਂਦੀਛੋਰ ਰਨਰੋਰ ਕੇਸਰੀਕਿਸੋਰ

जुग-जुग जग तेरे बिरद बिराजे हैं ॥jug-jug jag tere birad birāje haiṃ ||ਜੁਗ-ਜੁਗ ਜਗ ਤੇਰੇ ਬਿਰਦ ਬਿਰਾਜੇ ਹੈਂ ॥

बीर बरजोर, घटि जोर तुलसीकी ओरbīr barajor, ghaṭi jor tulasīkī orਬੀਰ ਬਰਜੋਰ, ਘਟਿ ਜੋਰ ਤੁਲਸੀਕੀ ਓਰ

सुनि सकुचाने साधु, खलगन गाजे हैं ।suni sakucāne sādhu, khalagan gāje haiṃ |ਸੁਨਿ ਸਕੁਚਾਨੇ ਸਾਧੁ, ਖਲਗਨ ਗਾਜੇ ਹੈਂ ।

बिगरी सँवार अंजनीकुमार कीजे मोहिंbigarī sam̐vār aṃjanīkumār kīje mohiṃਬਿਗਰੀ ਸਁਵਾਰ ਅਂਜਨੀਕੁਮਾਰ ਕੀਜੇ ਮੋਹਿਂ

जैसे होत आये हनुमानके निवाजे हैं ॥१५॥jaise hot āye hanumānake nivāje haiṃ ||15||ਜੈਸੇ ਹੋਤ ਆਯੇ ਹਨੁਮਾਨਕੇ ਨਿਵਾਜੇ ਹੈਂ ॥15॥

Stanza 16

जानसिरोमनि हौ हनुमान सदा जनके मन बास तिहारो ।jānasiromani hau hanumān sadā janake man bās tihāro |ਜਾਨਸਿਰੋਮਨਿ ਹੌ ਹਨੁਮਾਨ ਸਦਾ ਜਨਕੇ ਮਨ ਬਾਸ ਤਿਹਾਰੋ ।

ढारो बिगारो मैं काको कहा केहि कारन खीझत हौं तो तिहारो ॥ḍhāro bigāro maiṃ kāko kahā kehi kāran khījhat hauṃ to tihāro ||ਢਾਰੋ ਬਿਗਾਰੋ ਮੈਂ ਕਾਕੋ ਕਹਾ ਕੇਹਿ ਕਾਰਨ ਖੀਝਤ ਹੌਂ ਤੋ ਤਿਹਾਰੋ ॥

साहेब सेवक नाते ते हातो कियो सो तहाँ तुलसीको न चारो ।sāheb sevak nāte te hāto kiyo so tahām̐ tulasīko na cāro |ਸਾਹੇਬ ਸੇਵਕ ਨਾਤੇ ਤੇ ਹਾਤੋ ਕਿਯੋ ਸੋ ਤਹਾਁ ਤੁਲਸੀਕੋ ਨ ਚਾਰੋ ।

दोष सुनाये तें आगेहुँको होशियार ह्वै हों मन तौ हिय हारो ॥१६॥doṣ sunāye teṃ āgehum̐ko hośiyār hvai hoṃ man tau hiya hāro ||16||ਦੋਸ਼ ਸੁਨਾਯੇ ਤੇਂ ਆਗੇਹੁਁਕੋ ਹੋਸ਼ਿਯਾਰ ਹ੍ਵੈ ਹੋਂ ਮਨ ਤੌ ਹਿਯ ਹਾਰੋ ॥16॥

Stanza 17

तेरे थपे उथपै न महेस, थपै थिरको कपि जे घर घाले ।tere thape uthapai na mahes, thapai thirako kapi je ghar ghāle |ਤੇਰੇ ਥਪੇ ਉਥਪੈ ਨ ਮਹੇਸ, ਥਪੈ ਥਿਰਕੋ ਕਪਿ ਜੇ ਘਰ ਘਾਲੇ ।

तेरे निवाजे गरीबनिवाज बिराजत बैरिनके उर साले ॥tere nivāje garībanivāj birājat bairinake ur sāle ||ਤੇਰੇ ਨਿਵਾਜੇ ਗਰੀਬਨਿਵਾਜ ਬਿਰਾਜਤ ਬੈਰਿਨਕੇ ਉਰ ਸਾਲੇ ॥

संकट सोच सबै तुलसी लिये नाम फटै मकरीके-से जाले ।saṃkaṭ soc sabai tulasī liye nām phaṭai makarīke-se jāle |ਸਂਕਟ ਸੋਚ ਸਬੈ ਤੁਲਸੀ ਲਿਯੇ ਨਾਮ ਫਟੈ ਮਕਰੀਕੇ-ਸੇ ਜਾਲੇ ।

बूढ़ भये, बलि, मेरिहि बार, कि हारि परे बहुतै नत पाले ॥१७॥būṛh bhaye, bali, merihi bār, ki hāri pare bahutai nat pāle ||17||ਬੂਢ ਭਯੇ, ਬਲਿ, ਮੇਰਿਹਿ ਬਾਰ, ਕਿ ਹਾਰਿ ਪਰੇ ਬਹੁਤੈ ਨਤ ਪਾਲੇ ॥17॥

Stanza 18

सिंधु तरे, बड़े बीर दले खल, जारे हैं लंकसे बंक मवा से ।siṃdhu tare, baṛe bīr dale khal, jāre haiṃ laṃkase baṃk mavā se |ਸਿਂਧੁ ਤਰੇ, ਬਡੇ ਬੀਰ ਦਲੇ ਖਲ, ਜਾਰੇ ਹੈਂ ਲਂਕਸੇ ਬਂਕ ਮਵਾ ਸੇ ।

तें रन-केहरि केहरिके बिदले अरि-कुंजर छैल छवा से ॥teṃ ran-kehari keharike bidale ari-kuṃjar chail chavā se ||ਤੇਂ ਰਨ-ਕੇਹਰਿ ਕੇਹਰਿਕੇ ਬਿਦਲੇ ਅਰਿ-ਕੁਂਜਰ ਛੈਲ ਛਵਾ ਸੇ ॥

तोसों समत्थ सुसाहेब सेइ सहै तुलसी दुख दोष दवासे ।tosoṃ samattha susāheb sei sahai tulasī dukh doṣ davāse |ਤੋਸੋਂ ਸਮਤ੍ਥ ਸੁਸਾਹੇਬ ਸੇਇ ਸਹੈ ਤੁਲਸੀ ਦੁਖ ਦੋਸ਼ ਦਵਾਸੇ ।

बानर बाज बढ़े खल-खेचर, लीजत क्यों न लपेटि लवा-से ॥१८॥bānar bāj baṛhe khal-khecar, lījat kyoṃ na lapeṭi lavā-se ||18||ਬਾਨਰ ਬਾਜ ਬਢੇ ਖਲ-ਖੇਚਰ, ਲੀਜਤ ਕ੍ਯੋਂ ਨ ਲਪੇਟਿ ਲਵਾ-ਸੇ ॥18॥

Stanza 19

अच्छ -बिमर्दन कानन-भानि दसानन आनन भा न निहारो ।accha -bimardan kānan-bhāni dasānan ānan bhā na nihāro |ਅਚ੍ਛ -ਬਿਮਰ੍ਦਨ ਕਾਨਨ-ਭਾਨਿ ਦਸਾਨਨ ਆਨਨ ਭਾ ਨ ਨਿਹਾਰੋ ।

बारिदनाद अकंपन कुंभकरन्न-से कुंजर केहरि-बारो ॥bāridanād akaṃpan kuṃbhakaranna-se kuṃjar kehari-bāro ||ਬਾਰਿਦਨਾਦ ਅਕਂਪਨ ਕੁਂਭਕਰਨ੍ਨ-ਸੇ ਕੁਂਜਰ ਕੇਹਰਿ-ਬਾਰੋ ॥

राम-प्रताप-हुतासन, कच्छ, बिपच्छ, समीर समीरदुलारो ।rām-pratāp-hutāsan, kaccha, bipaccha, samīr samīradulāro |ਰਾਮ-ਪ੍ਰਤਾਪ-ਹੁਤਾਸਨ, ਕਚ੍ਛ, ਬਿਪਚ੍ਛ, ਸਮੀਰ ਸਮੀਰਦੁਲਾਰੋ ।

पापतें, सापतें, ताप तिहूँतें सदा तुलसी कहुँ सो रखवारो ॥१९॥pāpateṃ, sāpateṃ, tāp tihūm̐teṃ sadā tulasī kahum̐ so rakhavāro ||19||ਪਾਪਤੇਂ, ਸਾਪਤੇਂ, ਤਾਪ ਤਿਹੂਁਤੇਂ ਸਦਾ ਤੁਲਸੀ ਕਹੁਁ ਸੋ ਰਖਵਾਰੋ ॥19॥

Stanza 20

जानत जहान हनुमानको निवाज्यौ जनjānat jahān hanumānako nivājyau janਜਾਨਤ ਜਹਾਨ ਹਨੁਮਾਨਕੋ ਨਿਵਾਜ੍ਯੌ ਜਨ

मन अनुमानि, बलि, बोल न बिसारिये ।man anumāni, bali, bol na bisāriye |ਮਨ ਅਨੁਮਾਨਿ, ਬਲਿ, ਬੋਲ ਨ ਬਿਸਾਰਿਯੇ ।

सेवा-जोग तुलसी कबहुँ कहा चूक परीsevā-jog tulasī kabahum̐ kahā cūk parīਸੇਵਾ-ਜੋਗ ਤੁਲਸੀ ਕਬਹੁਁ ਕਹਾ ਚੂਕ ਪਰੀ

साहेब सुभाव कपि साहिबी सँभारिये ॥sāheb subhāv kapi sāhibī sam̐bhāriye ||ਸਾਹੇਬ ਸੁਭਾਵ ਕਪਿ ਸਾਹਿਬੀ ਸਁਭਾਰਿਯੇ ॥

अपराधी जानि कीजै सासति सहस भाँतिaparādhī jāni kījai sāsati sahas bhām̐tiਅਪਰਾਧੀ ਜਾਨਿ ਕੀਜੈ ਸਾਸਤਿ ਸਹਸ ਭਾਁਤਿ

मोदक मरै जो, ताहि माहुर न मारिये ।modak marai jo, tāhi māhur na māriye |ਮੋਦਕ ਮਰੈ ਜੋ, ਤਾਹਿ ਮਾਹੁਰ ਨ ਮਾਰਿਯੇ ।

साहसी समीरके दुलारे रघुबीरजूकेsāhasī samīrake dulāre raghubīrajūkeਸਾਹਸੀ ਸਮੀਰਕੇ ਦੁਲਾਰੇ ਰਘੁਬੀਰਜੂਕੇ

बाह पीर महाबीर बेगि ही निवारिये ॥२०॥bāh pīr mahābīr begi hī nivāriye ||20||ਬਾਹ ਪੀਰ ਮਹਾਬੀਰ ਬੇਗਿ ਹੀ ਨਿਵਾਰਿਯੇ ॥20॥

Stanza 21

बालक बिलोकि, बलि, बारेतें आपनो कियोbālak biloki, bali, bāreteṃ āpano kiyoਬਾਲਕ ਬਿਲੋਕਿ, ਬਲਿ, ਬਾਰੇਤੇਂ ਆਪਨੋ ਕਿਯੋ

दीनबंधु दया कीन्हीं निरुपाधि न्यारिये ।dīnabaṃdhu dayā kīnhīṃ nirupādhi nyāriye |ਦੀਨਬਂਧੁ ਦਯਾ ਕੀਨ੍ਹੀਂ ਨਿਰੁਪਾਧਿ ਨ੍ਯਾਰਿਯੇ ।

रावरो भरोसो तुलसीके, रावरोई बलrāvaro bharoso tulasīke, rāvaroī balਰਾਵਰੋ ਭਰੋਸੋ ਤੁਲਸੀਕੇ, ਰਾਵਰੋਈ ਬਲ

आस रावरीयै, दास रावरो बिचारिये ॥ās rāvarīyai, dās rāvaro bicāriye ||ਆਸ ਰਾਵਰੀਯੈ, ਦਾਸ ਰਾਵਰੋ ਬਿਚਾਰਿਯੇ ॥

बड़ो बिकराल कलि, काको न बिहाल कियोbaṛo bikarāl kali, kāko na bihāl kiyoਬਡੋ ਬਿਕਰਾਲ ਕਲਿ, ਕਾਕੋ ਨ ਬਿਹਾਲ ਕਿਯੋ

माथे पगु बलीको, निहारि सो निवारिये ।māthe pagu balīko, nihāri so nivāriye |ਮਾਥੇ ਪਗੁ ਬਲੀਕੋ, ਨਿਹਾਰਿ ਸੋ ਨਿਵਾਰਿਯੇ ।

केसरीकिसोर, रनरोर, बरजोर बीरkesarīkisor, ranaror, barajor bīrਕੇਸਰੀਕਿਸੋਰ, ਰਨਰੋਰ, ਬਰਜੋਰ ਬੀਰ

बाँहुपीर राहुमातु ज्यौं पछारि मारिये ॥२१॥bām̐hupīr rāhumātu jyauṃ pachāri māriye ||21||ਬਾਁਹੁਪੀਰ ਰਾਹੁਮਾਤੁ ਜ੍ਯੌਂ ਪਛਾਰਿ ਮਾਰਿਯੇ ॥21॥

Stanza 22

उथपे थपनथिर थपे उथपनहारuthape thapanathir thape uthapanahārਉਥਪੇ ਥਪਨਥਿਰ ਥਪੇ ਉਥਪਨਹਾਰ

केसरीकुमार बल आपनो सँभारिये ।kesarīkumār bal āpano sam̐bhāriye |ਕੇਸਰੀਕੁਮਾਰ ਬਲ ਆਪਨੋ ਸਁਭਾਰਿਯੇ ।

रामके गुलामनिको कामतरु रामदूतrāmake gulāmaniko kāmataru rāmadūtਰਾਮਕੇ ਗੁਲਾਮਨਿਕੋ ਕਾਮਤਰੁ ਰਾਮਦੂਤ

मोसे दीन दूबरेको तकिया तिहारिये ॥mose dīn dūbareko takiyā tihāriye ||ਮੋਸੇ ਦੀਨ ਦੂਬਰੇਕੋ ਤਕਿਯਾ ਤਿਹਾਰਿਯੇ ॥

साहेब समर्थ तोसों तुलसीके माथे परsāheb samartha tosoṃ tulasīke māthe parਸਾਹੇਬ ਸਮਰ੍ਥ ਤੋਸੋਂ ਤੁਲਸੀਕੇ ਮਾਥੇ ਪਰ

सोऊ अपराध बिनु बीर, बाँधि मारिये ।soū aparādh binu bīr, bām̐dhi māriye |ਸੋਊ ਅਪਰਾਧ ਬਿਨੁ ਬੀਰ, ਬਾਁਧਿ ਮਾਰਿਯੇ ।

पोखरी बिसाल बाँहु, बलि बारिचर पीरpokharī bisāl bām̐hu, bali bāricar pīrਪੋਖਰੀ ਬਿਸਾਲ ਬਾਁਹੁ, ਬਲਿ ਬਾਰਿਚਰ ਪੀਰ

मकरी ज्यौं पकरिकै बदन बिदारिये ॥२२॥makarī jyauṃ pakarikai badan bidāriye ||22||ਮਕਰੀ ਜ੍ਯੌਂ ਪਕਰਿਕੈ ਬਦਨ ਬਿਦਾਰਿਯੇ ॥22॥

Stanza 23

रामको सनेह, राम साहस लखन सियrāmako saneh, rām sāhas lakhan siyaਰਾਮਕੋ ਸਨੇਹ, ਰਾਮ ਸਾਹਸ ਲਖਨ ਸਿਯ

रामकी भगति, सोच संकट निवारिये ।rāmakī bhagati, soc saṃkaṭ nivāriye |ਰਾਮਕੀ ਭਗਤਿ, ਸੋਚ ਸਂਕਟ ਨਿਵਾਰਿਯੇ ।

मुद-मरकट रोग-बारिनिधि हेरि हारेmud-marakaṭ rog-bārinidhi heri hāreਮੁਦ-ਮਰਕਟ ਰੋਗ-ਬਾਰਿਨਿਧਿ ਹੇਰਿ ਹਾਰੇ

जीव-जामवंतको भरोसो तेरो भारिये ॥jīv-jāmavaṃtako bharoso tero bhāriye ||ਜੀਵ-ਜਾਮਵਂਤਕੋ ਭਰੋਸੋ ਤੇਰੋ ਭਾਰਿਯੇ ॥

कूदिये कृपाल तुलसी सुप्रेम-पब्बयतेkūdiye kṛpāl tulasī suprem-pabbayateਕੂਦਿਯੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਤੁਲਸੀ ਸੁਪ੍ਰੇਮ-ਪਬ੍ਬਯਤੇ

सुथल सुबेल भालु बैठिके बिचारिये ।suthal subel bhālu baiṭhike bicāriye |ਸੁਥਲ ਸੁਬੇਲ ਭਾਲੁ ਬੈਠਿਕੇ ਬਿਚਾਰਿਯੇ ।

महाबीर बाँकुरे बराकी बाँहपीर क्यों नmahābīr bām̐kure barākī bām̐hapīr kyoṃ naਮਹਾਬੀਰ ਬਾਁਕੁਰੇ ਬਰਾਕੀ ਬਾਁਹਪੀਰ ਕ੍ਯੋਂ ਨ

लंकिनी ज्यों लातघात ही मरोरि मारिये ॥२३॥laṃkinī jyoṃ lātaghāt hī marori māriye ||23||ਲਂਕਿਨੀ ਜ੍ਯੋਂ ਲਾਤਘਾਤ ਹੀ ਮਰੋਰਿ ਮਾਰਿਯੇ ॥23॥

Stanza 24

लोक-परलोकहूं तिलोक न बिलोकियतlok-paralokahūṃ tilok na bilokiyatਲੋਕ-ਪਰਲੋਕਹੂਂ ਤਿਲੋਕ ਨ ਬਿਲੋਕਿਯਤ

तोसे समरथ चष चारिहु निहारिये ।tose samarath caṣ cārihu nihāriye |ਤੋਸੇ ਸਮਰਥ ਚਸ਼ ਚਾਰਿਹੁ ਨਿਹਾਰਿਯੇ ।

कर्म, काल, लोकपाल, अग-जग जीवजालkarma, kāl, lokapāl, ag-jag jīvajālਕਰ੍ਮ, ਕਾਲ, ਲੋਕਪਾਲ, ਅਗ-ਜਗ ਜੀਵਜਾਲ

नाथ हाथ सब निज महिमा बिचारिये ॥nāth hāth sab nij mahimā bicāriye ||ਨਾਥ ਹਾਥ ਸਬ ਨਿਜ ਮਹਿਮਾ ਬਿਚਾਰਿਯੇ ॥

खास दास रावरो, निवास तेरो तासु उरkhās dās rāvaro, nivās tero tāsu urਖਾਸ ਦਾਸ ਰਾਵਰੋ, ਨਿਵਾਸ ਤੇਰੋ ਤਾਸੁ ਉਰ

तुलसी सो देव दुखी देखियत भारिये ।tulasī so dev dukhī dekhiyat bhāriye |ਤੁਲਸੀ ਸੋ ਦੇਵ ਦੁਖੀ ਦੇਖਿਯਤ ਭਾਰਿਯੇ ।

बात तरुमूल बाँहुसूल कपिकच्छु-बेलिbāt tarumūl bām̐husūl kapikacchu-beliਬਾਤ ਤਰੁਮੂਲ ਬਾਁਹੁਸੂਲ ਕਪਿਕਚ੍ਛੁ-ਬੇਲਿ

उपजी सकेलि कपिकेलि ही उखारिये ॥२४॥upajī sakeli kapikeli hī ukhāriye ||24||ਉਪਜੀ ਸਕੇਲਿ ਕਪਿਕੇਲਿ ਹੀ ਉਖਾਰਿਯੇ ॥24॥

Stanza 25

करम-कराल-कंस भूमिपालके भरोसेkaram-karāl-kaṃs bhūmipālake bharoseਕਰਮ-ਕਰਾਲ-ਕਂਸ ਭੂਮਿਪਾਲਕੇ ਭਰੋਸੇ

बकी बकभगिनी काहूतें कहा डरैगी ।bakī bakabhaginī kāhūteṃ kahā ḍaraigī |ਬਕੀ ਬਕਭਗਿਨੀ ਕਾਹੂਤੇਂ ਕਹਾ ਡਰੈਗੀ ।

बड़ी बिकराल बालघातिनी न जात कहिbaṛī bikarāl bālaghātinī na jāt kahiਬਡੀ ਬਿਕਰਾਲ ਬਾਲਘਾਤਿਨੀ ਨ ਜਾਤ ਕਹਿ

बाँहुबल बालक छबीले छोटे छरैगी ॥bām̐hubal bālak chabīle choṭe charaigī ||ਬਾਁਹੁਬਲ ਬਾਲਕ ਛਬੀਲੇ ਛੋਟੇ ਛਰੈਗੀ ॥

आई है बनाइ बेष आप ही बिचारि देखāī hai banāi beṣ āp hī bicāri dekhਆਈ ਹੈ ਬਨਾਇ ਬੇਸ਼ ਆਪ ਹੀ ਬਿਚਾਰਿ ਦੇਖ

पाप जाय सबको गुनीके पाले परैगी ।pāp jāy sabako gunīke pāle paraigī |ਪਾਪ ਜਾਯ ਸਬਕੋ ਗੁਨੀਕੇ ਪਾਲੇ ਪਰੈਗੀ ।

पूतना पिसाचिनी ज्यौं कपिकान्ह तुलसीकीpūtanā pisācinī jyauṃ kapikānha tulasīkīਪੂਤਨਾ ਪਿਸਾਚਿਨੀ ਜ੍ਯੌਂ ਕਪਿਕਾਨ੍ਹ ਤੁਲਸੀਕੀ

बाहपीर महाबीर, तेरे मारे मरैगी ॥२५॥bāhapīr mahābīr, tere māre maraigī ||25||ਬਾਹਪੀਰ ਮਹਾਬੀਰ, ਤੇਰੇ ਮਾਰੇ ਮਰੈਗੀ ॥25॥

Stanza 26

भालकी कि कालकी कि रोषकी त्रिदोषकी हैbhālakī ki kālakī ki roṣakī tridoṣakī haiਭਾਲਕੀ ਕਿ ਕਾਲਕੀ ਕਿ ਰੋਸ਼ਕੀ ਤ੍ਰਿਦੋਸ਼ਕੀ ਹੈ

बेदन बिषम पाप-ताप छलछाँहकी ।bedan biṣam pāp-tāp chalachām̐hakī |ਬੇਦਨ ਬਿਸ਼ਮ ਪਾਪ-ਤਾਪ ਛਲਛਾਁਹਕੀ ।

करमन कूटकी कि जंत्रमंत्र बूटकीkaraman kūṭakī ki jaṃtramaṃtra būṭakīਕਰਮਨ ਕੂਟਕੀ ਕਿ ਜਂਤ੍ਰਮਂਤ੍ਰ ਬੂਟਕੀ

पराहि जाहि पापिनी मलीन मनमाँहकी ॥parāhi jāhi pāpinī malīn manamām̐hakī ||ਪਰਾਹਿ ਜਾਹਿ ਪਾਪਿਨੀ ਮਲੀਨ ਮਨਮਾਁਹਕੀ ॥

पैहहि सजाय नत कहत बजाय तोहिpaihahi sajāy nat kahat bajāy tohiਪੈਹਹਿ ਸਜਾਯ ਨਤ ਕਹਤ ਬਜਾਯ ਤੋਹਿ

बावरी न होहि बानि जानि कपिनाँहकी ।bāvarī na hohi bāni jāni kapinām̐hakī |ਬਾਵਰੀ ਨ ਹੋਹਿ ਬਾਨਿ ਜਾਨਿ ਕਪਿਨਾਁਹਕੀ ।

आन हनुमानकी दोहाई बलवानकीān hanumānakī dohāī balavānakīਆਨ ਹਨੁਮਾਨਕੀ ਦੋਹਾਈ ਬਲਵਾਨਕੀ

सपथ महाबीरकी जो रहै पीर बाँहकी ॥२६॥sapath mahābīrakī jo rahai pīr bām̐hakī ||26||ਸਪਥ ਮਹਾਬੀਰਕੀ ਜੋ ਰਹੈ ਪੀਰ ਬਾਁਹਕੀ ॥26॥

Stanza 27

सिंहिका सँहारि बल, सुरसा सुधारि छलsiṃhikā sam̐hāri bal, surasā sudhāri chalਸਿਂਹਿਕਾ ਸਁਹਾਰਿ ਬਲ, ਸੁਰਸਾ ਸੁਧਾਰਿ ਛਲ

लंकिनी पछारि मारि बाटिका उजारी है ।laṃkinī pachāri māri bāṭikā ujārī hai |ਲਂਕਿਨੀ ਪਛਾਰਿ ਮਾਰਿ ਬਾਟਿਕਾ ਉਜਾਰੀ ਹੈ ।

लंक परजारि मकरी बिदारि बारबारlaṃk parajāri makarī bidāri bārabārਲਂਕ ਪਰਜਾਰਿ ਮਕਰੀ ਬਿਦਾਰਿ ਬਾਰਬਾਰ

जातुधान धारि धूरिधानी करि डारी है ॥jātudhān dhāri dhūridhānī kari ḍārī hai ||ਜਾਤੁਧਾਨ ਧਾਰਿ ਧੂਰਿਧਾਨੀ ਕਰਿ ਡਾਰੀ ਹੈ ॥

तोरि जमकातरि मदोदरि कढ़ोरि आनीtori jamakātari madodari kaṛhori ānīਤੋਰਿ ਜਮਕਾਤਰਿ ਮਦੋਦਰਿ ਕਢੋਰਿ ਆਨੀ

रावनकी रानी मेघनाद महतारी है ।rāvanakī rānī meghanād mahatārī hai |ਰਾਵਨਕੀ ਰਾਨੀ ਮੇਘਨਾਦ ਮਹਤਾਰੀ ਹੈ ।

भीर बाँहपीरकी निपट राखी महाबीरbhīr bām̐hapīrakī nipaṭ rākhī mahābīrਭੀਰ ਬਾਁਹਪੀਰਕੀ ਨਿਪਟ ਰਾਖੀ ਮਹਾਬੀਰ

कौनके सकोच तुलसीके सोच भारी है ॥२७॥kaunake sakoc tulasīke soc bhārī hai ||27||ਕੌਨਕੇ ਸਕੋਚ ਤੁਲਸੀਕੇ ਸੋਚ ਭਾਰੀ ਹੈ ॥27॥

Stanza 28

तेरो बालकेलि बीर सुनि सहमत धीरtero bālakeli bīr suni sahamat dhīrਤੇਰੋ ਬਾਲਕੇਲਿ ਬੀਰ ਸੁਨਿ ਸਹਮਤ ਧੀਰ

भूलत सरीरसुधि सक्र-रबि-राहुकी ।bhūlat sarīrasudhi sakra-rabi-rāhukī |ਭੂਲਤ ਸਰੀਰਸੁਧਿ ਸਕ੍ਰ-ਰਬਿ-ਰਾਹੁਕੀ ।

तेरी बाँह बसत बिसोक लोकपाल सबterī bām̐h basat bisok lokapāl sabਤੇਰੀ ਬਾਁਹ ਬਸਤ ਬਿਸੋਕ ਲੋਕਪਾਲ ਸਬ

तेरो नाम लेत रहै आरति न काहुकी ॥tero nām let rahai ārati na kāhukī ||ਤੇਰੋ ਨਾਮ ਲੇਤ ਰਹੈ ਆਰਤਿ ਨ ਕਾਹੁਕੀ ॥

साम दान भेद बिधि बेदहू लबेद सिधिsām dān bhed bidhi bedahū labed sidhiਸਾਮ ਦਾਨ ਭੇਦ ਬਿਧਿ ਬੇਦਹੂ ਲਬੇਦ ਸਿਧਿ

हाथ कपिनाथहीके चोटी चोर साहुकी ।hāth kapināthahīke coṭī cor sāhukī |ਹਾਥ ਕਪਿਨਾਥਹੀਕੇ ਚੋਟੀ ਚੋਰ ਸਾਹੁਕੀ ।

आलस अनख परिहासकै सिखावन हैālas anakh parihāsakai sikhāvan haiਆਲਸ ਅਨਖ ਪਰਿਹਾਸਕੈ ਸਿਖਾਵਨ ਹੈ

एते दिन रही पीर तुलसीके बाहुकी ॥२८॥ete din rahī pīr tulasīke bāhukī ||28||ਏਤੇ ਦਿਨ ਰਹੀ ਪੀਰ ਤੁਲਸੀਕੇ ਬਾਹੁਕੀ ॥28॥

Stanza 29

टूकनिको घर-घर डोलत कँगाल बोलिṭūkaniko ghar-ghar ḍolat kam̐gāl boliਟੂਕਨਿਕੋ ਘਰ-ਘਰ ਡੋਲਤ ਕਁਗਾਲ ਬੋਲਿ

बाल ज्यों कृपाल नतपाल पालि पोसो है ।bāl jyoṃ kṛpāl natapāl pāli poso hai |ਬਾਲ ਜ੍ਯੋਂ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਨਤਪਾਲ ਪਾਲਿ ਪੋਸੋ ਹੈ ।

कीन्ही है सँभार सार अंजनीकुमार बीरkīnhī hai sam̐bhār sār aṃjanīkumār bīrਕੀਨ੍ਹੀ ਹੈ ਸਁਭਾਰ ਸਾਰ ਅਂਜਨੀਕੁਮਾਰ ਬੀਰ

आपनो बिसारिहैं न मेरेहू भरोसो है ॥āpano bisārihaiṃ na merehū bharoso hai ||ਆਪਨੋ ਬਿਸਾਰਿਹੈਂ ਨ ਮੇਰੇਹੂ ਭਰੋਸੋ ਹੈ ॥

इतनो परेखो सब भाँति समरथ आजुitano parekho sab bhām̐ti samarath ājuਇਤਨੋ ਪਰੇਖੋ ਸਬ ਭਾਁਤਿ ਸਮਰਥ ਆਜੁ

कपिराज साँची कहौं को तिलोक तोसो है ।kapirāj sām̐cī kahauṃ ko tilok toso hai |ਕਪਿਰਾਜ ਸਾਁਚੀ ਕਹੌਂ ਕੋ ਤਿਲੋਕ ਤੋਸੋ ਹੈ ।

सासति सहत दास कीजे पेखि परिहासsāsati sahat dās kīje pekhi parihāsਸਾਸਤਿ ਸਹਤ ਦਾਸ ਕੀਜੇ ਪੇਖਿ ਪਰਿਹਾਸ

चीरीको मरन खेल बालकनिको सो है ॥२९॥cīrīko maran khel bālakaniko so hai ||29||ਚੀਰੀਕੋ ਮਰਨ ਖੇਲ ਬਾਲਕਨਿਕੋ ਸੋ ਹੈ ॥29॥

Stanza 30

आपने ही पापतें त्रितापतें कि सापतेंāpane hī pāpateṃ tritāpateṃ ki sāpateṃਆਪਨੇ ਹੀ ਪਾਪਤੇਂ ਤ੍ਰਿਤਾਪਤੇਂ ਕਿ ਸਾਪਤੇਂ

बढ़ी है बाँहबेदन कही न सहि जाति है ।baṛhī hai bām̐habedan kahī na sahi jāti hai |ਬਢੀ ਹੈ ਬਾਁਹਬੇਦਨ ਕਹੀ ਨ ਸਹਿ ਜਾਤਿ ਹੈ ।

औषध अनेक जंत्र-मंत्र-टोटकादि कियेauṣadh anek jaṃtra-maṃtra-ṭoṭakādi kiyeਔਸ਼ਧ ਅਨੇਕ ਜਂਤ੍ਰ-ਮਂਤ੍ਰ-ਟੋਟਕਾਦਿ ਕਿਯੇ

बादि भये देवता मनाये अधिकाति है ॥bādi bhaye devatā manāye adhikāti hai ||ਬਾਦਿ ਭਯੇ ਦੇਵਤਾ ਮਨਾਯੇ ਅਧਿਕਾਤਿ ਹੈ ॥

करतार, भरतार, हरतार, कर्म, कालkaratār, bharatār, haratār, karma, kālਕਰਤਾਰ, ਭਰਤਾਰ, ਹਰਤਾਰ, ਕਰ੍ਮ, ਕਾਲ

को है जगजाल जो न मानत इताति है ।ko hai jagajāl jo na mānat itāti hai |ਕੋ ਹੈ ਜਗਜਾਲ ਜੋ ਨ ਮਾਨਤ ਇਤਾਤਿ ਹੈ ।

चेरो तेरो तुलसी तू मेरो कह्यो रामदूतcero tero tulasī tū mero kahyo rāmadūtਚੇਰੋ ਤੇਰੋ ਤੁਲਸੀ ਤੂ ਮੇਰੋ ਕਹ੍ਯੋ ਰਾਮਦੂਤ

ढील तेरी बीर मोहि पीरतें पिराति है ॥३०॥ḍhīl terī bīr mohi pīrateṃ pirāti hai ||30||ਢੀਲ ਤੇਰੀ ਬੀਰ ਮੋਹਿ ਪੀਰਤੇਂ ਪਿਰਾਤਿ ਹੈ ॥30॥

Stanza 31

दूत रामरायको, सपूत पूत बायकोdūt rāmarāyako, sapūt pūt bāyakoਦੂਤ ਰਾਮਰਾਯਕੋ, ਸਪੂਤ ਪੂਤ ਬਾਯਕੋ

समत्थ हाथ पायको सहाय असहायको ।samattha hāth pāyako sahāy asahāyako |ਸਮਤ੍ਥ ਹਾਥ ਪਾਯਕੋ ਸਹਾਯ ਅਸਹਾਯਕੋ ।

बाँकी बिरदावली बिदित बेद गाइयतbām̐kī biradāvalī bidit bed gāiyatਬਾਁਕੀ ਬਿਰਦਾਵਲੀ ਬਿਦਿਤ ਬੇਦ ਗਾਇਯਤ

रावन सो भट भयो मुठिकाके घायको ॥rāvan so bhaṭ bhayo muṭhikāke ghāyako ||ਰਾਵਨ ਸੋ ਭਟ ਭਯੋ ਮੁਠਿਕਾਕੇ ਘਾਯਕੋ ॥

एते बड़े साहेब समर्थको निवाजो आजete baṛe sāheb samarthako nivājo ājਏਤੇ ਬਡੇ ਸਾਹੇਬ ਸਮਰ੍ਥਕੋ ਨਿਵਾਜੋ ਆਜ

सीदत सुसेवक बचन मन कायको ।sīdat susevak bacan man kāyako |ਸੀਦਤ ਸੁਸੇਵਕ ਬਚਨ ਮਨ ਕਾਯਕੋ ।

थोरी बाँहपीरकी बड़ी गलानि तुलसीकोthorī bām̐hapīrakī baṛī galāni tulasīkoਥੋਰੀ ਬਾਁਹਪੀਰਕੀ ਬਡੀ ਗਲਾਨਿ ਤੁਲਸੀਕੋ

कौन पाप कोप, लोप प्रगट प्रभायको ॥३१॥kaun pāp kop, lop pragaṭ prabhāyako ||31||ਕੌਨ ਪਾਪ ਕੋਪ, ਲੋਪ ਪ੍ਰਗਟ ਪ੍ਰਭਾਯਕੋ ॥31॥

Stanza 32

देवी देव दनुज मनुज मुनि सिद्ध नागdevī dev danuj manuj muni siddha nāgਦੇਵੀ ਦੇਵ ਦਨੁਜ ਮਨੁਜ ਮੁਨਿ ਸਿਦ੍ਧ ਨਾਗ

छोटे बड़े जीव जेते चेतन अचेत हैं ।choṭe baṛe jīv jete cetan acet haiṃ |ਛੋਟੇ ਬਡੇ ਜੀਵ ਜੇਤੇ ਚੇਤਨ ਅਚੇਤ ਹੈਂ ।

पूतना पिसाची जातुधानी जातुधान बामpūtanā pisācī jātudhānī jātudhān bāmਪੂਤਨਾ ਪਿਸਾਚੀ ਜਾਤੁਧਾਨੀ ਜਾਤੁਧਾਨ ਬਾਮ

रामदूतकी रजाइ माथे मानि लेत हैं ॥rāmadūtakī rajāi māthe māni let haiṃ ||ਰਾਮਦੂਤਕੀ ਰਜਾਇ ਮਾਥੇ ਮਾਨਿ ਲੇਤ ਹੈਂ ॥

घोर जंत्र मंत्र कूट कपट कुरोग जोगghor jaṃtra maṃtra kūṭ kapaṭ kurog jogਘੋਰ ਜਂਤ੍ਰ ਮਂਤ੍ਰ ਕੂਟ ਕਪਟ ਕੁਰੋਗ ਜੋਗ

हनूमान आन सुनि छाड़त निकेत हैं ।hanūmān ān suni chāṛat niket haiṃ |ਹਨੂਮਾਨ ਆਨ ਸੁਨਿ ਛਾਡਤ ਨਿਕੇਤ ਹੈਂ ।

क्रोध कीजे कर्मको प्रबोध कीजे तुलसीकोkrodh kīje karmako prabodh kīje tulasīkoਕ੍ਰੋਧ ਕੀਜੇ ਕਰ੍ਮਕੋ ਪ੍ਰਬੋਧ ਕੀਜੇ ਤੁਲਸੀਕੋ

सोध कीजे तिनको जो दोष दुख देत हैं ॥३२॥sodh kīje tinako jo doṣ dukh det haiṃ ||32||ਸੋਧ ਕੀਜੇ ਤਿਨਕੋ ਜੋ ਦੋਸ਼ ਦੁਖ ਦੇਤ ਹੈਂ ॥32॥

Stanza 33

तेरे बल बानर जिताये रन रावनसोंtere bal bānar jitāye ran rāvanasoṃਤੇਰੇ ਬਲ ਬਾਨਰ ਜਿਤਾਯੇ ਰਨ ਰਾਵਨਸੋਂ

तेरे घाले जातुधान भये घर-घरके ।tere ghāle jātudhān bhaye ghar-gharake |ਤੇਰੇ ਘਾਲੇ ਜਾਤੁਧਾਨ ਭਯੇ ਘਰ-ਘਰਕੇ ।

तेरे बल रामराज किये सब सुरकाजtere bal rāmarāj kiye sab surakājਤੇਰੇ ਬਲ ਰਾਮਰਾਜ ਕਿਯੇ ਸਬ ਸੁਰਕਾਜ

सकल समाज साज साजे रघुबरके ॥sakal samāj sāj sāje raghubarake ||ਸਕਲ ਸਮਾਜ ਸਾਜ ਸਾਜੇ ਰਘੁਬਰਕੇ ॥

तेरो गुनगान सुनि गीरबान पुलकतtero gunagān suni gīrabān pulakatਤੇਰੋ ਗੁਨਗਾਨ ਸੁਨਿ ਗੀਰਬਾਨ ਪੁਲਕਤ

सजल बिलोचन बिरंचि हरि हरके ।sajal bilocan biraṃci hari harake |ਸਜਲ ਬਿਲੋਚਨ ਬਿਰਂਚਿ ਹਰਿ ਹਰਕੇ ।

तुलसीके माथेपर हाथ फेरो कीसनाथtulasīke māthepar hāth phero kīsanāthਤੁਲਸੀਕੇ ਮਾਥੇਪਰ ਹਾਥ ਫੇਰੋ ਕੀਸਨਾਥ

देखिये न दास दुखी तोसे कनिगरके ॥३३॥dekhiye na dās dukhī tose kanigarake ||33||ਦੇਖਿਯੇ ਨ ਦਾਸ ਦੁਖੀ ਤੋਸੇ ਕਨਿਗਰਕੇ ॥33॥

Stanza 34

पालो तेरे टूकको परेहू चूक मूकिये नpālo tere ṭūkako parehū cūk mūkiye naਪਾਲੋ ਤੇਰੇ ਟੂਕਕੋ ਪਰੇਹੂ ਚੂਕ ਮੂਕਿਯੇ ਨ

कूर कौड़ी दूको हौं आपनी ओर हेरिये ।kūr kauṛī dūko hauṃ āpanī or heriye |ਕੂਰ ਕੌਡੀ ਦੂਕੋ ਹੌਂ ਆਪਨੀ ਓਰ ਹੇਰਿਯੇ ।

भोरानाथ भोरेही सरोष होत थोरे दोषbhorānāth bhorehī saroṣ hot thore doṣਭੋਰਾਨਾਥ ਭੋਰੇਹੀ ਸਰੋਸ਼ ਹੋਤ ਥੋਰੇ ਦੋਸ਼

पोषि तोषि थापि आपनो न अवडेरिये ॥poṣi toṣi thāpi āpano na avaḍeriye ||ਪੋਸ਼ਿ ਤੋਸ਼ਿ ਥਾਪਿ ਆਪਨੋ ਨ ਅਵਡੇਰਿਯੇ ॥

अंबु तू हौं अंबुचर, अंब तू हौं डिंभ, सो नaṃbu tū hauṃ aṃbucar, aṃb tū hauṃ ḍiṃbh, so naਅਂਬੁ ਤੂ ਹੌਂ ਅਂਬੁਚਰ, ਅਂਬ ਤੂ ਹੌਂ ਡਿਂਭ, ਸੋ ਨ

बूझिये बिलंब अवलंब मेरे तेरिये ।būjhiye bilaṃb avalaṃb mere teriye |ਬੂਝਿਯੇ ਬਿਲਂਬ ਅਵਲਂਬ ਮੇਰੇ ਤੇਰਿਯੇ ।

बालक बिकल जानि पाहि प्रेम पहिचानिbālak bikal jāni pāhi prem pahicāniਬਾਲਕ ਬਿਕਲ ਜਾਨਿ ਪਾਹਿ ਪ੍ਰੇਮ ਪਹਿਚਾਨਿ

तुलसीकी बाह पर लामीलूम फेरिये ॥३४॥tulasīkī bāh par lāmīlūm pheriye ||34||ਤੁਲਸੀਕੀ ਬਾਹ ਪਰ ਲਾਮੀਲੂਮ ਫੇਰਿਯੇ ॥34॥

Stanza 35

घेरि लियो रोगनि कुजोगनि कुलोगनि ज्यौंgheri liyo rogani kujogani kulogani jyauṃਘੇਰਿ ਲਿਯੋ ਰੋਗਨਿ ਕੁਜੋਗਨਿ ਕੁਲੋਗਨਿ ਜ੍ਯੌਂ

बासर जलद घन घटा धुकि धाई है ।bāsar jalad ghan ghaṭā dhuki dhāī hai |ਬਾਸਰ ਜਲਦ ਘਨ ਘਟਾ ਧੁਕਿ ਧਾਈ ਹੈ ।

बरसत बारि पीर जारिये जवासे जसbarasat bāri pīr jāriye javāse jasਬਰਸਤ ਬਾਰਿ ਪੀਰ ਜਾਰਿਯੇ ਜਵਾਸੇ ਜਸ

रोष बिनु दोष, धूम-मूल मलिनाई है ॥roṣ binu doṣ, dhūm-mūl malināī hai ||ਰੋਸ਼ ਬਿਨੁ ਦੋਸ਼, ਧੂਮ-ਮੂਲ ਮਲਿਨਾਈ ਹੈ ॥

करुनानिधान हनुमान महाबलवानkarunānidhān hanumān mahābalavānਕਰੁਨਾਨਿਧਾਨ ਹਨੁਮਾਨ ਮਹਾਬਲਵਾਨ

हेरि हँसि हाँकि फूँकि फौजें तैं उड़ाई है ।heri ham̐si hām̐ki phūm̐ki phaujeṃ taiṃ uṛāī hai |ਹੇਰਿ ਹਁਸਿ ਹਾਁਕਿ ਫੂਁਕਿ ਫੌਜੇਂ ਤੈਂ ਉਡਾਈ ਹੈ ।

खाये हुतो तुलसी कुरोग राढ़ राकसनि,khāye huto tulasī kurog rāṛh rākasani,ਖਾਯੇ ਹੁਤੋ ਤੁਲਸੀ ਕੁਰੋਗ ਰਾਢ ਰਾਕਸਨਿ,

केसरीकिसोर राखे बीर बरिआई है ॥३५॥kesarīkisor rākhe bīr bariāī hai ||35||ਕੇਸਰੀਕਿਸੋਰ ਰਾਖੇ ਬੀਰ ਬਰਿਆਈ ਹੈ ॥35॥

Stanza 36

रामगुलाम तुही हनुमानrāmagulām tuhī hanumānਰਾਮਗੁਲਾਮ ਤੁਹੀ ਹਨੁਮਾਨ

गोसाँइ सुसाँइ सदा अनुकूलो ।gosām̐i susām̐i sadā anukūlo |ਗੋਸਾਁਇ ਸੁਸਾਁਇ ਸਦਾ ਅਨੁਕੂਲੋ ।

पाल्यो हौं बाल ज्यों आखर दूpālyo hauṃ bāl jyoṃ ākhar dūਪਾਲ੍ਯੋ ਹੌਂ ਬਾਲ ਜ੍ਯੋਂ ਆਖਰ ਦੂ

पितु मातु सों मंगल मोद समूलो ॥pitu mātu soṃ maṃgal mod samūlo ||ਪਿਤੁ ਮਾਤੁ ਸੋਂ ਮਂਗਲ ਮੋਦ ਸਮੂਲੋ ॥

बाँहकी बेदन बाँहपगारbām̐hakī bedan bām̐hapagārਬਾਁਹਕੀ ਬੇਦਨ ਬਾਁਹਪਗਾਰ

पुकारत आरत आनंद भूलो ।pukārat ārat ānaṃd bhūlo |ਪੁਕਾਰਤ ਆਰਤ ਆਨਂਦ ਭੂਲੋ ।

श्रीरघुबीर निवारिये पीरśrīraghubīr nivāriye pīrਸ਼੍ਰੀਰਘੁਬੀਰ ਨਿਵਾਰਿਯੇ ਪੀਰ

रहौं दरबार परो लटि लूलो ॥३६॥rahauṃ darabār paro laṭi lūlo ||36||ਰਹੌਂ ਦਰਬਾਰ ਪਰੋ ਲਟਿ ਲੂਲੋ ॥36॥

Stanza 37

कालकी करालता करम कठिनाई कीधौंkālakī karālatā karam kaṭhināī kīdhauṃਕਾਲਕੀ ਕਰਾਲਤਾ ਕਰਮ ਕਠਿਨਾਈ ਕੀਧੌਂ

पापके प्रभावकी सुभाय बाय बावरे ।pāpake prabhāvakī subhāy bāy bāvare |ਪਾਪਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਕੀ ਸੁਭਾਯ ਬਾਯ ਬਾਵਰੇ ।

बेदन कुभाँति सो सही न जाति राति दिनbedan kubhām̐ti so sahī na jāti rāti dinਬੇਦਨ ਕੁਭਾਁਤਿ ਸੋ ਸਹੀ ਨ ਜਾਤਿ ਰਾਤਿ ਦਿਨ

सोई बाँह गही जो गही समीरडावरे ॥soī bām̐h gahī jo gahī samīraḍāvare ||ਸੋਈ ਬਾਁਹ ਗਹੀ ਜੋ ਗਹੀ ਸਮੀਰਡਾਵਰੇ ॥

लायो तरु तुलसी तिहारो सो निहारि बारिlāyo taru tulasī tihāro so nihāri bāriਲਾਯੋ ਤਰੁ ਤੁਲਸੀ ਤਿਹਾਰੋ ਸੋ ਨਿਹਾਰਿ ਬਾਰਿ

सींचिये मलीन भो तयो है तिहूँ तावरे ।sīṃciye malīn bho tayo hai tihūm̐ tāvare |ਸੀਂਚਿਯੇ ਮਲੀਨ ਭੋ ਤਯੋ ਹੈ ਤਿਹੂਁ ਤਾਵਰੇ ।

भूतनिकी आपनी परायेकी कृपानिधानbhūtanikī āpanī parāyekī kṛpānidhānਭੂਤਨਿਕੀ ਆਪਨੀ ਪਰਾਯੇਕੀ ਕ੍ਰਿਪਾਨਿਧਾਨ

जानियत सबहीकी रीति राम रावरे ॥३७॥jāniyat sabahīkī rīti rām rāvare ||37||ਜਾਨਿਯਤ ਸਬਹੀਕੀ ਰੀਤਿ ਰਾਮ ਰਾਵਰੇ ॥37॥

Stanza 38

पायँपीर पेटपीर बाँहपीर मुँहपीरpāyam̐pīr peṭapīr bām̐hapīr mum̐hapīrਪਾਯਁਪੀਰ ਪੇਟਪੀਰ ਬਾਁਹਪੀਰ ਮੁਁਹਪੀਰ

जरजर सकल सरीर पीरमई है ।jarajar sakal sarīr pīramaī hai |ਜਰਜਰ ਸਕਲ ਸਰੀਰ ਪੀਰਮਈ ਹੈ ।

देव भूत पितर करम खल काल ग्रहdev bhūt pitar karam khal kāl grahਦੇਵ ਭੂਤ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਖਲ ਕਾਲ ਗ੍ਰਹ

मोहिपर दवरि दमानक सी दई है ॥mohipar davari damānak sī daī hai ||ਮੋਹਿਪਰ ਦਵਰਿ ਦਮਾਨਕ ਸੀ ਦਈ ਹੈ ॥

हौं तो बिन मोलके बिकानो बलि बारेही तेंhauṃ to bin molake bikāno bali bārehī teṃਹੌਂ ਤੋ ਬਿਨ ਮੋਲਕੇ ਬਿਕਾਨੋ ਬਲਿ ਬਾਰੇਹੀ ਤੇਂ

ओट रामनामकी ललाट लिखि लई है ।oṭ rāmanāmakī lalāṭ likhi laī hai |ਓਟ ਰਾਮਨਾਮਕੀ ਲਲਾਟ ਲਿਖਿ ਲਈ ਹੈ ।

कुंभजके किंकर बिकल बूड़े गोखुरनिkuṃbhajake kiṃkar bikal būṛe gokhuraniਕੁਂਭਜਕੇ ਕਿਂਕਰ ਬਿਕਲ ਬੂਡੇ ਗੋਖੁਰਨਿ

हाय रामराय ऐसी हाल कहूँ भई है ॥३८॥hāy rāmarāy aisī hāl kahūm̐ bhaī hai ||38||ਹਾਯ ਰਾਮਰਾਯ ਐਸੀ ਹਾਲ ਕਹੂਁ ਭਈ ਹੈ ॥38॥

Stanza 39

बाहुक-सुबाहु नीच लीचर-मरीच मिलिbāhuk-subāhu nīc līcar-marīc miliਬਾਹੁਕ-ਸੁਬਾਹੁ ਨੀਚ ਲੀਚਰ-ਮਰੀਚ ਮਿਲਿ

मुँहपीर-केतुजा कुरोग जातुधान हैं ।mum̐hapīr-ketujā kurog jātudhān haiṃ |ਮੁਁਹਪੀਰ-ਕੇਤੁਜਾ ਕੁਰੋਗ ਜਾਤੁਧਾਨ ਹੈਂ ।

राम नाम जगजाप कियो चहों सानुरागrām nām jagajāp kiyo cahoṃ sānurāgਰਾਮ ਨਾਮ ਜਗਜਾਪ ਕਿਯੋ ਚਹੋਂ ਸਾਨੁਰਾਗ

काल कैसे दूत भूत कहा मेरे मान हैं ॥kāl kaise dūt bhūt kahā mere mān haiṃ ||ਕਾਲ ਕੈਸੇ ਦੂਤ ਭੂਤ ਕਹਾ ਮੇਰੇ ਮਾਨ ਹੈਂ ॥

सुमिरे सहाय रामलखन आखर दोऊsumire sahāy rāmalakhan ākhar doūਸੁਮਿਰੇ ਸਹਾਯ ਰਾਮਲਖਨ ਆਖਰ ਦੋਊ

जिनके समूह साके जागत जहान हैं ।jinake samūh sāke jāgat jahān haiṃ |ਜਿਨਕੇ ਸਮੂਹ ਸਾਕੇ ਜਾਗਤ ਜਹਾਨ ਹੈਂ ।

तुलसी सँभारि ताड़का-सँहारि भारी भटtulasī sam̐bhāri tāṛakā-sam̐hāri bhārī bhaṭਤੁਲਸੀ ਸਁਭਾਰਿ ਤਾਡਕਾ-ਸਁਹਾਰਿ ਭਾਰੀ ਭਟ

बेधे बरगदसे बनाइ बानवान हैं ॥३९॥bedhe baragadase banāi bānavān haiṃ ||39||ਬੇਧੇ ਬਰਗਦਸੇ ਬਨਾਇ ਬਾਨਵਾਨ ਹੈਂ ॥39॥

Stanza 40

बालपने सूधे मन राम सनमुख भयोbālapane sūdhe man rām sanamukh bhayoਬਾਲਪਨੇ ਸੂਧੇ ਮਨ ਰਾਮ ਸਨਮੁਖ ਭਯੋ

रामनाम लेत माँगि खात टूकटाक हौं ।rāmanām let mām̐gi khāt ṭūkaṭāk hauṃ |ਰਾਮਨਾਮ ਲੇਤ ਮਾਁਗਿ ਖਾਤ ਟੂਕਟਾਕ ਹੌਂ ।

पर्यो लोकरीतिमें पुनीत प्रीति रामरायparyo lokarītimeṃ punīt prīti rāmarāyਪਰ੍ਯੋ ਲੋਕਰੀਤਿਮੇਂ ਪੁਨੀਤ ਪ੍ਰੀਤਿ ਰਾਮਰਾਯ

मोहबस बैठो तोरि तरकितराक हौं ॥mohabas baiṭho tori tarakitarāk hauṃ ||ਮੋਹਬਸ ਬੈਠੋ ਤੋਰਿ ਤਰਕਿਤਰਾਕ ਹੌਂ ॥

खोटे-खोटे आचरन आचरत अपनायोkhoṭe-khoṭe ācaran ācarat apanāyoਖੋਟੇ-ਖੋਟੇ ਆਚਰਨ ਆਚਰਤ ਅਪਨਾਯੋ

अंजनीकुमार सोध्यो रामपानि पाक हौं ।aṃjanīkumār sodhyo rāmapāni pāk hauṃ |ਅਂਜਨੀਕੁਮਾਰ ਸੋਧ੍ਯੋ ਰਾਮਪਾਨਿ ਪਾਕ ਹੌਂ ।

तुलसी गोसाइँ भयो भोंड़े दिन भूलि गयोtulasī gosāim̐ bhayo bhoṃṛe din bhūli gayoਤੁਲਸੀ ਗੋਸਾਇਁ ਭਯੋ ਭੋਂਡੇ ਦਿਨ ਭੂਲਿ ਗਯੋ

ताको फल पावत निदान परिपाक हौं ॥४०॥tāko phal pāvat nidān paripāk hauṃ ||40||ਤਾਕੋ ਫਲ ਪਾਵਤ ਨਿਦਾਨ ਪਰਿਪਾਕ ਹੌਂ ॥40॥

Stanza 41

असन-बसन-हीन बिषम-बिषाद-लीनasan-basan-hīn biṣam-biṣād-līnਅਸਨ-ਬਸਨ-ਹੀਨ ਬਿਸ਼ਮ-ਬਿਸ਼ਾਦ-ਲੀਨ

देखि दीन दूबरो करै न हाय-हाय को ।dekhi dīn dūbaro karai na hāy-hāy ko |ਦੇਖਿ ਦੀਨ ਦੂਬਰੋ ਕਰੈ ਨ ਹਾਯ-ਹਾਯ ਕੋ ।

तुलसी अनाथसो सनाथ रघुनाथ कियोtulasī anāthaso sanāth raghunāth kiyoਤੁਲਸੀ ਅਨਾਥਸੋ ਸਨਾਥ ਰਘੁਨਾਥ ਕਿਯੋ

दियो फल सीलसिंधु आपने सुभायको ॥diyo phal sīlasiṃdhu āpane subhāyako ||ਦਿਯੋ ਫਲ ਸੀਲਸਿਂਧੁ ਆਪਨੇ ਸੁਭਾਯਕੋ ॥

नीच यहि बीच पति पाइ भरुहाइगोnīc yahi bīc pati pāi bharuhāigoਨੀਚ ਯਹਿ ਬੀਚ ਪਤਿ ਪਾਇ ਭਰੁਹਾਇਗੋ

बिहाइ प्रभु-भजन बचन मन कायको ।bihāi prabhu-bhajan bacan man kāyako |ਬਿਹਾਇ ਪ੍ਰਭੁ-ਭਜਨ ਬਚਨ ਮਨ ਕਾਯਕੋ ।

तातें तनु पेषियत घोर बरतोर मिसtāteṃ tanu peṣiyat ghor barator misਤਾਤੇਂ ਤਨੁ ਪੇਸ਼ਿਯਤ ਘੋਰ ਬਰਤੋਰ ਮਿਸ

फूटि-फूटि निकसत लोन रामरायको ॥४१॥phūṭi-phūṭi nikasat lon rāmarāyako ||41||ਫੂਟਿ-ਫੂਟਿ ਨਿਕਸਤ ਲੋਨ ਰਾਮਰਾਯਕੋ ॥41॥

Stanza 42

जिओं जग जानकीजीवनको कहाइ जनjioṃ jag jānakījīvanako kahāi janਜਿਓਂ ਜਗ ਜਾਨਕੀਜੀਵਨਕੋ ਕਹਾਇ ਜਨ

मरिबेको बारानसी बारि सुरसरिको ।maribeko bārānasī bāri surasariko |ਮਰਿਬੇਕੋ ਬਾਰਾਨਸੀ ਬਾਰਿ ਸੁਰਸਰਿਕੋ ।

तुलसीके दुहूँ हाथ मोदक है ऐसे ठाउँtulasīke duhūm̐ hāth modak hai aise ṭhāum̐ਤੁਲਸੀਕੇ ਦੁਹੂਁ ਹਾਥ ਮੋਦਕ ਹੈ ਐਸੇ ਠਾਉਁ

जाके जिये मुये सोच करिहेँ न लरिको ॥jāke jiye muye soc karihem̐ na lariko ||ਜਾਕੇ ਜਿਯੇ ਮੁਯੇ ਸੋਚ ਕਰਿਹੇਁ ਨ ਲਰਿਕੋ ॥

मोको झूठो सांचो लोग रामको कहत सबmoko jhūṭho sāṃco log rāmako kahat sabਮੋਕੋ ਝੂਠੋ ਸਾਂਚੋ ਲੋਗ ਰਾਮਕੋ ਕਹਤ ਸਬ

मेरे मन मान है न हरको न हरिको ।mere man mān hai na harako na hariko |ਮੇਰੇ ਮਨ ਮਾਨ ਹੈ ਨ ਹਰਕੋ ਨ ਹਰਿਕੋ ।

भारी पीर दुसह सरीरतें बिहाल होतbhārī pīr dusah sarīrateṃ bihāl hotਭਾਰੀ ਪੀਰ ਦੁਸਹ ਸਰੀਰਤੇਂ ਬਿਹਾਲ ਹੋਤ

सोऊ रघुबीर बिनु सके दूर करिको ॥४२॥soū raghubīr binu sake dūr kariko ||42||ਸੋਊ ਰਘੁਬੀਰ ਬਿਨੁ ਸਕੇ ਦੂਰ ਕਰਿਕੋ ॥42॥

Stanza 43

सीतापति साहेब सहाय हनुमान नितsītāpati sāheb sahāy hanumān nitਸੀਤਾਪਤਿ ਸਾਹੇਬ ਸਹਾਯ ਹਨੁਮਾਨ ਨਿਤ

हित उपदेसको महेस मानो गुरुकै ।hit upadesako mahes māno gurukai |ਹਿਤ ਉਪਦੇਸਕੋ ਮਹੇਸ ਮਾਨੋ ਗੁਰੁਕੈ ।

मानस बचन काय सरन तिहारे पायmānas bacan kāy saran tihāre pāyਮਾਨਸ ਬਚਨ ਕਾਯ ਸਰਨ ਤਿਹਾਰੇ ਪਾਯ

तुम्हे भरोसे सुर मैं न जाने सुरकै ॥tumhe bharose sur maiṃ na jāne surakai ||ਤੁਮ੍ਹੇ ਭਰੋਸੇ ਸੁਰ ਮੈਂ ਨ ਜਾਨੇ ਸੁਰਕੈ ॥

व्याधि भूतजनित उपाधि काहू खलकोvyādhi bhūtajanit upādhi kāhū khalakoਵ੍ਯਾਧਿ ਭੂਤਜਨਿਤ ਉਪਾਧਿ ਕਾਹੂ ਖਲਕੋ

समाधि कीजे तुलसीको जानि जन फुरकै ।samādhi kīje tulasīko jāni jan phurakai |ਸਮਾਧਿ ਕੀਜੇ ਤੁਲਸੀਕੋ ਜਾਨਿ ਜਨ ਫੁਰਕੈ ।

कपिनाथ रघुनाथ भोलानाथ भूतनाथkapināth raghunāth bholānāth bhūtanāthਕਪਿਨਾਥ ਰਘੁਨਾਥ ਭੋਲਾਨਾਥ ਭੂਤਨਾਥ

रोगसिंधु क्यों न डारियत गाय खुरकै ॥४३॥rogasiṃdhu kyoṃ na ḍāriyat gāy khurakai ||43||ਰੋਗਸਿਂਧੁ ਕ੍ਯੋਂ ਨ ਡਾਰਿਯਤ ਗਾਯ ਖੁਰਕੈ ॥43॥

Stanza 44

कहाँ हनुमानसों सुजान रामरायसोkahām̐ hanumānasoṃ sujān rāmarāyasoਕਹਾਁ ਹਨੁਮਾਨਸੋਂ ਸੁਜਾਨ ਰਾਮਰਾਯਸੋ

कृपानिधान संकरसों सावधान सुनिये ।kṛpānidhān saṃkarasoṃ sāvadhān suniye |ਕ੍ਰਿਪਾਨਿਧਾਨ ਸਂਕਰਸੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਸੁਨਿਯੇ ।

हरष विषाद राग रोष गुन दोषमईharaṣ viṣād rāg roṣ gun doṣamaīਹਰਸ਼ ਵਿਸ਼ਾਦ ਰਾਗ ਰੋਸ਼ ਗੁਨ ਦੋਸ਼ਮਈ

बिरची बिरंचि सब देखियत दुनिये ॥biracī biraṃci sab dekhiyat duniye ||ਬਿਰਚੀ ਬਿਰਂਚਿ ਸਬ ਦੇਖਿਯਤ ਦੁਨਿਯੇ ॥

माया जीव कालके करमके सुभायकेmāyā jīv kālake karamake subhāyakeਮਾਯਾ ਜੀਵ ਕਾਲਕੇ ਕਰਮਕੇ ਸੁਭਾਯਕੇ

करैया राम बेद कहैं साँची मन गुनिये ।karaiyā rām bed kahaiṃ sām̐cī man guniye |ਕਰੈਯਾ ਰਾਮ ਬੇਦ ਕਹੈਂ ਸਾਁਚੀ ਮਨ ਗੁਨਿਯੇ ।

तुम्हते कहा न होय हाहा सो बुझैये मोहिtumhate kahā na hoy hāhā so bujhaiye mohiਤੁਮ੍ਹਤੇ ਕਹਾ ਨ ਹੋਯ ਹਾਹਾ ਸੋ ਬੁਝੈਯੇ ਮੋਹਿ

हौं हूँ रहों मौन ही बयो सो जानि लुनिये ॥४४॥hauṃ hūm̐ rahoṃ maun hī bayo so jāni luniye ||44||ਹੌਂ ਹੂਁ ਰਹੋਂ ਮੌਨ ਹੀ ਬਯੋ ਸੋ ਜਾਨਿ ਲੁਨਿਯੇ ॥44॥