Hanuman Bahuk हनुमान बाहुक

Stanza 1

सिंधु-तरन, सिय-सोच-हरन, रबि-बालबरन-तनु ।siṃdhu-taran, siya-soc-haran, rabi-bālabaran-tanu |સિંધુ-તરન, સિય-સોચ-હરન, રબિ-બાલબરન-તનુ ।

भुज बिसाल, मूरति कराल कालहुको काल जनु ॥bhuj bisāl, mūrati karāl kālahuko kāl janu ||ભુજ બિસાલ, મૂરતિ કરાલ કાલહુકો કાલ જનુ ॥

गहन-दहन-निरदहन-लंक निःसंक, बंक-भुव ।gahan-dahan-niradahan-laṃk niḥsaṃk, baṃk-bhuv |ગહન-દહન-નિરદહન-લંક નિઃસંક, બંક-ભુવ ।

जातुधान-बलवान-मान-मद-दवन पवनसुव ॥jātudhān-balavān-mān-mad-davan pavanasuv ||જાતુધાન-બલવાન-માન-મદ-દવન પવનસુવ ॥

कह तुलसिदास सेवत सुलभ, सेवक हित संतत निकट ।kah tulasidās sevat sulabh, sevak hit saṃtat nikaṭ |કહ તુલસિદાસ સેવત સુલભ, સેવક હિત સંતત નિકટ ।

गुनगनत, नमत, सुमिरत, जपत, समन सकल-संकट-बिकट ॥१॥gunaganat, namat, sumirat, japat, saman sakal-saṃkaṭ-bikaṭ ||1||ગુનગનત, નમત, સુમિરત, જપત, સમન સકલ-સંકટ-બિકટ ॥1॥

Stanza 2

स्वर्न-सैल-संकास कोटि-रबि-तरुन-तेज-घन ।svarna-sail-saṃkās koṭi-rabi-tarun-tej-ghan |સ્વર્ન-સૈલ-સંકાસ કોટિ-રબિ-તરુન-તેજ-ઘન ।

उर बिसाल, भुजदंड चंड नख बज्र बज्रतन ॥ur bisāl, bhujadaṃḍ caṃḍ nakh bajra bajratan ||ઉર બિસાલ, ભુજદંડ ચંડ નખ બજ્ર બજ્રતન ॥

पिंग नयन, भृकुटी कराल रसना दसनानन ।piṃg nayan, bhṛkuṭī karāl rasanā dasanānan |પિંગ નયન, ભૃકુટી કરાલ રસના દસનાનન ।

कपिस केस, करकस लंगूर, खल-दल बल भानन ॥kapis kes, karakas laṃgūr, khal-dal bal bhānan ||કપિસ કેસ, કરકસ લંગૂર, ખલ-દલ બલ ભાનન ॥

कह तुलसिदास बस जासु उर मारुतसुत मूरति बिकट ।kah tulasidās bas jāsu ur mārutasut mūrati bikaṭ |કહ તુલસિદાસ બસ જાસુ ઉર મારુતસુત મૂરતિ બિકટ ।

संताप पाप तेहि पुरुष पहिं सपनेहुँ नहिं आवत निकट ॥२॥saṃtāp pāp tehi puruṣ pahiṃ sapanehum̐ nahiṃ āvat nikaṭ ||2||સંતાપ પાપ તેહિ પુરુષ પહિં સપનેહુઁ નહિં આવત નિકટ ॥2॥

Stanza 3

पंचमुख-छमुख-भृगुमुख्य भट-असुर-सुरpaṃcamukh-chamukh-bhṛgumukhya bhaṭ-asur-surપંચમુખ-છમુખ-ભૃગુમુખ્ય ભટ-અસુર-સુર

सर्व-सरि-समर समरत्थ सूरो ।sarva-sari-samar samarattha sūro |સર્વ-સરિ-સમર સમરત્થ સૂરો ।

बाँकुरो बीर बिरुदैत बिरुदावलीbām̐kuro bīr birudait birudāvalīબાઁકુરો બીર બિરુદૈત બિરુદાવલી

बेद बंदी बदत पैजपूरो ॥bed baṃdī badat paijapūro ||બેદ બંદી બદત પૈજપૂરો ॥

जासु गुनगाथ रघुनाथ कह, जासु बलjāsu gunagāth raghunāth kah, jāsu balજાસુ ગુનગાથ રઘુનાથ કહ, જાસુ બલ

बिपुल-जल-भरित जग-जलधि झूरो ।bipul-jal-bharit jag-jaladhi jhūro |બિપુલ-જલ-ભરિત જગ-જલધિ ઝૂરો ।

दुवन-दल-दमनको कौन तुलसीस हैduvan-dal-damanako kaun tulasīs haiદુવન-દલ-દમનકો કૌન તુલસીસ હૈ

पवनको पूत रजपूत रूरो ॥३॥pavanako pūt rajapūt rūro ||3||પવનકો પૂત રજપૂત રૂરો ॥3॥

Stanza 4

भानुसों पढ़न हनुमान गये भानु मनbhānusoṃ paṛhan hanumān gaye bhānu manભાનુસોં પઢન હનુમાન ગયે ભાનુ મન

अनुमानि सिसुकेलि कियो फेरफार सो ।anumāni sisukeli kiyo pheraphār so |અનુમાનિ સિસુકેલિ કિયો ફેરફાર સો ।

पाछिले पगनि गम गगन मगन-मनpāchile pagani gam gagan magan-manપાછિલે પગનિ ગમ ગગન મગન-મન

क्रमको न भ्रम, कपि बालक-बिहार सो ॥kramako na bhram, kapi bālak-bihār so ||ક્રમકો ન ભ્રમ, કપિ બાલક-બિહાર સો ॥

कौतुक बिलोकि लोकपाल हरि हर बिधिkautuk biloki lokapāl hari har bidhiકૌતુક બિલોકિ લોકપાલ હરિ હર બિધિ

लोचननि चकाचौंधी चित्तनि खभार सो ।locanani cakācauṃdhī cittani khabhār so |લોચનનિ ચકાચૌંધી ચિત્તનિ ખભાર સો ।

बल कैधौं बीररस, धीरज कै, साहस कैbal kaidhauṃ bīraras, dhīraj kai, sāhas kaiબલ કૈધૌં બીરરસ, ધીરજ કૈ, સાહસ કૈ

तुलसी सरीर धरे सबनिको सार सो ॥४॥tulasī sarīr dhare sabaniko sār so ||4||તુલસી સરીર ધરે સબનિકો સાર સો ॥4॥

Stanza 5

भारतमें पारथके रथकेतु कपिराजbhāratameṃ pārathake rathaketu kapirājભારતમેં પારથકે રથકેતુ કપિરાજ

गाज्यो सुनि कुरुराज दल हलबल भो ।gājyo suni kururāj dal halabal bho |ગાજ્યો સુનિ કુરુરાજ દલ હલબલ ભો ।

कह्यो द्रोन भीषम समीरसुत महाबीरkahyo dron bhīṣam samīrasut mahābīrકહ્યો દ્રોન ભીષમ સમીરસુત મહાબીર

बीर-रस-बारि-निधि जाको बल जल भो ॥bīr-ras-bāri-nidhi jāko bal jal bho ||બીર-રસ-બારિ-નિધિ જાકો બલ જલ ભો ॥

बानर सुभाय बालकेलि भूमि भानु लागिbānar subhāy bālakeli bhūmi bhānu lāgiબાનર સુભાય બાલકેલિ ભૂમિ ભાનુ લાગિ

फलँग फलाँगहूँतें घाटि नभतल भो ।phalam̐g phalām̐gahūm̐teṃ ghāṭi nabhatal bho |ફલઁગ ફલાઁગહૂઁતેં ઘાટિ નભતલ ભો ।

नाइ-नाइ माथ जोरि-जोरि हाथ जोधा जोहैंnāi-nāi māth jori-jori hāth jodhā johaiṃનાઇ-નાઇ માથ જોરિ-જોરિ હાથ જોધા જોહૈં

हनुमान देखे जगजीवनको फल भो ॥५॥hanumān dekhe jagajīvanako phal bho ||5||હનુમાન દેખે જગજીવનકો ફલ ભો ॥5॥

Stanza 6

गोपद पयोधि करि होलिका ज्यों लाई लंकgopad payodhi kari holikā jyoṃ lāī laṃkગોપદ પયોધિ કરિ હોલિકા જ્યોં લાઈ લંક

निपट निसंक परपुर गलबल भो ।nipaṭ nisaṃk parapur galabal bho |નિપટ નિસંક પરપુર ગલબલ ભો ।

द्रोन-सो पहार लियो ख्याल ही उखारि करdron-so pahār liyo khyāl hī ukhāri karદ્રોન-સો પહાર લિયો ખ્યાલ હી ઉખારિ કર

कंदुक-ज्यों कपिखेल बेल कैसो फल भो ॥kaṃduk-jyoṃ kapikhel bel kaiso phal bho ||કંદુક-જ્યોં કપિખેલ બેલ કૈસો ફલ ભો ॥

संकटसमाज असमंजस भो रामराजsaṃkaṭasamāj asamaṃjas bho rāmarājસંકટસમાજ અસમંજસ ભો રામરાજ

काज जुग-पूगनिको करतल पल भो ।kāj jug-pūganiko karatal pal bho |કાજ જુગ-પૂગનિકો કરતલ પલ ભો ।

साहसी समत्थ तुलसीको नाह जाकी बाँहsāhasī samattha tulasīko nāh jākī bām̐hસાહસી સમત્થ તુલસીકો નાહ જાકી બાઁહ

लोकपाल पालनको फिर थिर थल भो ॥६॥lokapāl pālanako phir thir thal bho ||6||લોકપાલ પાલનકો ફિર થિર થલ ભો ॥6॥

Stanza 7

कमठकी पीठि जाके गोड़निकी गाड़ैं मानोkamaṭhakī pīṭhi jāke goṛanikī gāṛaiṃ mānoકમઠકી પીઠિ જાકે ગોડનિકી ગાડૈં માનો

नापके भाजन भरि जलनिधि-जल भो ।nāpake bhājan bhari jalanidhi-jal bho |નાપકે ભાજન ભરિ જલનિધિ-જલ ભો ।

जातुधान-दावन परावनको दुर्ग भयोjātudhān-dāvan parāvanako durga bhayoજાતુધાન-દાવન પરાવનકો દુર્ગ ભયો

महामीनबास तिमि तोमनिको थल भो ॥mahāmīnabās timi tomaniko thal bho ||મહામીનબાસ તિમિ તોમનિકો થલ ભો ॥

कुंभकर्न-रावन-पयोदनाद-ईधनकोkuṃbhakarna-rāvan-payodanād-īdhanakoકુંભકર્ન-રાવન-પયોદનાદ-ઈધનકો

तुलसी प्रताप जाको प्रबल अनल भो ।tulasī pratāp jāko prabal anal bho |તુલસી પ્રતાપ જાકો પ્રબલ અનલ ભો ।

भीषम कहत मेरे अनुमान हनुमानbhīṣam kahat mere anumān hanumānભીષમ કહત મેરે અનુમાન હનુમાન

सारिखो त्रिकाल न त्रिलोक महाबल भो ॥७॥sārikho trikāl na trilok mahābal bho ||7||સારિખો ત્રિકાલ ન ત્રિલોક મહાબલ ભો ॥7॥

Stanza 8

दूत रामरायको, सपूत पूत पौनको, तूdūt rāmarāyako, sapūt pūt paunako, tūદૂત રામરાયકો, સપૂત પૂત પૌનકો, તૂ

अंजनीको नंदन प्रताप भूरि भानु सो ।aṃjanīko naṃdan pratāp bhūri bhānu so |અંજનીકો નંદન પ્રતાપ ભૂરિ ભાનુ સો ।

सीय-सोच-समन, दुरित-दोष-दमनsīya-soc-saman, durit-doṣ-damanસીય-સોચ-સમન, દુરિત-દોષ-દમન

सरन आये अवन, लखनप्रिय प्रान सो ॥saran āye avan, lakhanapriya prān so ||સરન આયે અવન, લખનપ્રિય પ્રાન સો ॥

दसमुख दुसह दरिद्र दरिबेको भयोdasamukh dusah daridra daribeko bhayoદસમુખ દુસહ દરિદ્ર દરિબેકો ભયો

प्रकट तिलोक ओक तुलसी निधान सो ।prakaṭ tilok ok tulasī nidhān so |પ્રકટ તિલોક ઓક તુલસી નિધાન સો ।

ज्ञान-गुनवान बलवान सेवा सावधानjñān-gunavān balavān sevā sāvadhānજ્ઞાન-ગુનવાન બલવાન સેવા સાવધાન

साहेब सुजान उर आनु हनुमान सो ॥८॥sāheb sujān ur ānu hanumān so ||8||સાહેબ સુજાન ઉર આનુ હનુમાન સો ॥8॥

Stanza 9

दवन-दुवन-दल भुवन-बिदित बलdavan-duvan-dal bhuvan-bidit balદવન-દુવન-દલ ભુવન-બિદિત બલ

बेद जस गावत बिबुध बंदीछोर को ।bed jas gāvat bibudh baṃdīchor ko |બેદ જસ ગાવત બિબુધ બંદીછોર કો ।

पाप-ताप-तिमिर तुहिन-विघटन-पटुpāp-tāp-timir tuhin-vighaṭan-paṭuપાપ-તાપ-તિમિર તુહિન-વિઘટન-પટુ

सेवक-सरोरह सुखद भानु भोरको ॥sevak-sarorah sukhad bhānu bhorako ||સેવક-સરોરહ સુખદ ભાનુ ભોરકો ॥

लोक-परलोकतें बिसोक सपने न सोकlok-paralokateṃ bisok sapane na sokલોક-પરલોકતેં બિસોક સપને ન સોક

तुलसीके हिये है भरोसो एक ओरको ।tulasīke hiye hai bharoso ek orako |તુલસીકે હિયે હૈ ભરોસો એક ઓરકો ।

रामको दुलारो दास बामदेवको निवासrāmako dulāro dās bāmadevako nivāsરામકો દુલારો દાસ બામદેવકો નિવાસ

नाम कलि-कामतरु केसरी-किसोरको ॥९॥nām kali-kāmataru kesarī-kisorako ||9||નામ કલિ-કામતરુ કેસરી-કિસોરકો ॥9॥

Stanza 10

महाबल-सीम, महाभीम, महाबानइतmahābal-sīm, mahābhīm, mahābānaitમહાબલ-સીમ, મહાભીમ, મહાબાનઇત

महाबीर बिदित बरायो रघुबीरको ।mahābīr bidit barāyo raghubīrako |મહાબીર બિદિત બરાયો રઘુબીરકો ।

कुलिस-कठोरतनु जोरपै रोर रनkulis-kaṭhoratanu jorapai ror ranકુલિસ-કઠોરતનુ જોરપૈ રોર રન

करुना-कलित मन धारमिक धीरको ॥karunā-kalit man dhāramik dhīrako ||કરુના-કલિત મન ધારમિક ધીરકો ॥

दुर्जनको कालसो कराल पाल सज्जनकोdurjanako kālaso karāl pāl sajjanakoદુર્જનકો કાલસો કરાલ પાલ સજ્જનકો

सुमिरे हरनहार तुलसीकी पीरको ।sumire haranahār tulasīkī pīrako |સુમિરે હરનહાર તુલસીકી પીરકો ।

सीय-सुखदायक दुलारो रघुनायककोsīya-sukhadāyak dulāro raghunāyakakoસીય-સુખદાયક દુલારો રઘુનાયકકો

सेवक सहायक है साहसी समीरको ॥१०॥sevak sahāyak hai sāhasī samīrako ||10||સેવક સહાયક હૈ સાહસી સમીરકો ॥10॥

Stanza 11

रचिबेको बिधि जैसे, पालिबेको हरि, हरracibeko bidhi jaise, pālibeko hari, harરચિબેકો બિધિ જૈસે, પાલિબેકો હરિ, હર

मीच मारिबेको, ज्याइबेको सुधापान भो ।mīc māribeko, jyāibeko sudhāpān bho |મીચ મારિબેકો, જ્યાઇબેકો સુધાપાન ભો ।

धरिबेको धरनि, तरनि तम दलिबेकोdharibeko dharani, tarani tam dalibekoધરિબેકો ધરનિ, તરનિ તમ દલિબેકો

सोखिबे कृसानु, पोषिबेको हिम-भानु भो ॥sokhibe kṛsānu, poṣibeko him-bhānu bho ||સોખિબે કૃસાનુ, પોષિબેકો હિમ-ભાનુ ભો ॥

खल-दुख-दोषिबेको, जन-परितोषिबेकोkhal-dukh-doṣibeko, jan-paritoṣibekoખલ-દુખ-દોષિબેકો, જન-પરિતોષિબેકો

माँगिबो मलीनताको मोदक सुदान भो ।mām̐gibo malīnatāko modak sudān bho |માઁગિબો મલીનતાકો મોદક સુદાન ભો ।

आरतकी आरति निवारिबेको तिहुँ पुरāratakī ārati nivāribeko tihum̐ purઆરતકી આરતિ નિવારિબેકો તિહુઁ પુર

तुलसीको साहेब हठीलो हनुमान भो ॥११॥tulasīko sāheb haṭhīlo hanumān bho ||11||તુલસીકો સાહેબ હઠીલો હનુમાન ભો ॥11॥

Stanza 12

सेवक स्योकाई जानि जानकीस मानै कानिsevak syokāī jāni jānakīs mānai kāniસેવક સ્યોકાઈ જાનિ જાનકીસ માનૈ કાનિ

सानुकूल सूलपानि नवै नाथ नाँकको ।sānukūl sūlapāni navai nāth nām̐kako |સાનુકૂલ સૂલપાનિ નવૈ નાથ નાઁકકો ।

देवी देव दानव दयावने ह्वै जोरैं हाथdevī dev dānav dayāvane hvai joraiṃ hāthદેવી દેવ દાનવ દયાવને હ્વૈ જોરૈં હાથ

बापुरे बराक कहा और राजा राँकको ॥bāpure barāk kahā aur rājā rām̐kako ||બાપુરે બરાક કહા ઔર રાજા રાઁકકો ॥

जागत सोवत बैठे बागत बिनोद मोदjāgat sovat baiṭhe bāgat binod modજાગત સોવત બૈઠે બાગત બિનોદ મોદ

ताकै जो अनर्थ सो समर्थ एक आँकको ।tākai jo anartha so samartha ek ām̐kako |તાકૈ જો અનર્થ સો સમર્થ એક આઁકકો ।

सब दिन रूरो परै पूरो जहाँ तहाँ ताहिsab din rūro parai pūro jahām̐ tahām̐ tāhiસબ દિન રૂરો પરૈ પૂરો જહાઁ તહાઁ તાહિ

जाके है भरोसो हिये हनुमान हाँकको ॥१२॥jāke hai bharoso hiye hanumān hām̐kako ||12||જાકે હૈ ભરોસો હિયે હનુમાન હાઁકકો ॥12॥

Stanza 13

सानुग सगौरि सानुकूल सूलपानि ताहिsānug sagauri sānukūl sūlapāni tāhiસાનુગ સગૌરિ સાનુકૂલ સૂલપાનિ તાહિ

लोकपाल सकल लखन राम जानकी ।lokapāl sakal lakhan rām jānakī |લોકપાલ સકલ લખન રામ જાનકી ।

लोक परलोकको बिसोक सो तिलोक ताहिlok paralokako bisok so tilok tāhiલોક પરલોકકો બિસોક સો તિલોક તાહિ

तुलसी तमाइ कहा काहू बीर आनकी ॥tulasī tamāi kahā kāhū bīr ānakī ||તુલસી તમાઇ કહા કાહૂ બીર આનકી ॥

केसरीकिसोर बंदीछोरके नेवाजे सबkesarīkisor baṃdīchorake nevāje sabકેસરીકિસોર બંદીછોરકે નેવાજે સબ

कीरति बिमल कपि करुनानिधानकी ।kīrati bimal kapi karunānidhānakī |કીરતિ બિમલ કપિ કરુનાનિધાનકી ।

बालक-ज्यों पालिहें कृपालु मुनि सिद्ध ताकोbālak-jyoṃ pāliheṃ kṛpālu muni siddha tākoબાલક-જ્યોં પાલિહેં કૃપાલુ મુનિ સિદ્ધ તાકો

जाके हिये हुलसति हाँक हनुमानकी ॥१३॥jāke hiye hulasati hām̐k hanumānakī ||13||જાકે હિયે હુલસતિ હાઁક હનુમાનકી ॥13॥

Stanza 14

करुना निधान, बलबुद्धिके निधान, मोदkarunā nidhān, balabuddhike nidhān, modકરુના નિધાન, બલબુદ્ધિકે નિધાન, મોદ

महिमानिधान, गुन-ज्ञाके निधान हौ ।mahimānidhān, gun-jñāke nidhān hau |મહિમાનિધાન, ગુન-જ્ઞાકે નિધાન હૌ ।

बामदेव-रूप, भूप रामके सनेही, नामbāmadev-rūp, bhūp rāmake sanehī, nāmબામદેવ-રૂપ, ભૂપ રામકે સનેહી, નામ

लेत-देत अर्थ धर्म काम निरबान हौ ॥let-det artha dharma kām nirabān hau ||લેત-દેત અર્થ ધર્મ કામ નિરબાન હૌ ॥

आपने प्रभाव, सीतानाथके सुभाव सीलāpane prabhāv, sītānāthake subhāv sīlઆપને પ્રભાવ, સીતાનાથકે સુભાવ સીલ

लोक-बेद-बिधिके बिदुष हनुमान होlok-bed-bidhike biduṣ hanumān hoલોક-બેદ-બિધિકે બિદુષ હનુમાન હો

मनकी, बचनकी, करमकी तिहूँ प्रकारmanakī, bacanakī, karamakī tihūm̐ prakārમનકી, બચનકી, કરમકી તિહૂઁ પ્રકાર

तुलसी तिहारो तुम साहेब सुजान हो ॥१४॥tulasī tihāro tum sāheb sujān ho ||14||તુલસી તિહારો તુમ સાહેબ સુજાન હો ॥14॥

Stanza 15

मनको अगम, तन सुगम किये कपीसmanako agam, tan sugam kiye kapīsમનકો અગમ, તન સુગમ કિયે કપીસ

काज महाराजके समाज साज साजे हैं ।kāj mahārājake samāj sāj sāje haiṃ |કાજ મહારાજકે સમાજ સાજ સાજે હૈં ।

देव-बंदीछोर रनरोर केसरीकिसोरdev-baṃdīchor ranaror kesarīkisorદેવ-બંદીછોર રનરોર કેસરીકિસોર

जुग-जुग जग तेरे बिरद बिराजे हैं ॥jug-jug jag tere birad birāje haiṃ ||જુગ-જુગ જગ તેરે બિરદ બિરાજે હૈં ॥

बीर बरजोर, घटि जोर तुलसीकी ओरbīr barajor, ghaṭi jor tulasīkī orબીર બરજોર, ઘટિ જોર તુલસીકી ઓર

सुनि सकुचाने साधु, खलगन गाजे हैं ।suni sakucāne sādhu, khalagan gāje haiṃ |સુનિ સકુચાને સાધુ, ખલગન ગાજે હૈં ।

बिगरी सँवार अंजनीकुमार कीजे मोहिंbigarī sam̐vār aṃjanīkumār kīje mohiṃબિગરી સઁવાર અંજનીકુમાર કીજે મોહિં

जैसे होत आये हनुमानके निवाजे हैं ॥१५॥jaise hot āye hanumānake nivāje haiṃ ||15||જૈસે હોત આયે હનુમાનકે નિવાજે હૈં ॥15॥

Stanza 16

जानसिरोमनि हौ हनुमान सदा जनके मन बास तिहारो ।jānasiromani hau hanumān sadā janake man bās tihāro |જાનસિરોમનિ હૌ હનુમાન સદા જનકે મન બાસ તિહારો ।

ढारो बिगारो मैं काको कहा केहि कारन खीझत हौं तो तिहारो ॥ḍhāro bigāro maiṃ kāko kahā kehi kāran khījhat hauṃ to tihāro ||ઢારો બિગારો મૈં કાકો કહા કેહિ કારન ખીઝત હૌં તો તિહારો ॥

साहेब सेवक नाते ते हातो कियो सो तहाँ तुलसीको न चारो ।sāheb sevak nāte te hāto kiyo so tahām̐ tulasīko na cāro |સાહેબ સેવક નાતે તે હાતો કિયો સો તહાઁ તુલસીકો ન ચારો ।

दोष सुनाये तें आगेहुँको होशियार ह्वै हों मन तौ हिय हारो ॥१६॥doṣ sunāye teṃ āgehum̐ko hośiyār hvai hoṃ man tau hiya hāro ||16||દોષ સુનાયે તેં આગેહુઁકો હોશિયાર હ્વૈ હોં મન તૌ હિય હારો ॥16॥

Stanza 17

तेरे थपे उथपै न महेस, थपै थिरको कपि जे घर घाले ।tere thape uthapai na mahes, thapai thirako kapi je ghar ghāle |તેરે થપે ઉથપૈ ન મહેસ, થપૈ થિરકો કપિ જે ઘર ઘાલે ।

तेरे निवाजे गरीबनिवाज बिराजत बैरिनके उर साले ॥tere nivāje garībanivāj birājat bairinake ur sāle ||તેરે નિવાજે ગરીબનિવાજ બિરાજત બૈરિનકે ઉર સાલે ॥

संकट सोच सबै तुलसी लिये नाम फटै मकरीके-से जाले ।saṃkaṭ soc sabai tulasī liye nām phaṭai makarīke-se jāle |સંકટ સોચ સબૈ તુલસી લિયે નામ ફટૈ મકરીકે-સે જાલે ।

बूढ़ भये, बलि, मेरिहि बार, कि हारि परे बहुतै नत पाले ॥१७॥būṛh bhaye, bali, merihi bār, ki hāri pare bahutai nat pāle ||17||બૂઢ ભયે, બલિ, મેરિહિ બાર, કિ હારિ પરે બહુતૈ નત પાલે ॥17॥

Stanza 18

सिंधु तरे, बड़े बीर दले खल, जारे हैं लंकसे बंक मवा से ।siṃdhu tare, baṛe bīr dale khal, jāre haiṃ laṃkase baṃk mavā se |સિંધુ તરે, બડે બીર દલે ખલ, જારે હૈં લંકસે બંક મવા સે ।

तें रन-केहरि केहरिके बिदले अरि-कुंजर छैल छवा से ॥teṃ ran-kehari keharike bidale ari-kuṃjar chail chavā se ||તેં રન-કેહરિ કેહરિકે બિદલે અરિ-કુંજર છૈલ છવા સે ॥

तोसों समत्थ सुसाहेब सेइ सहै तुलसी दुख दोष दवासे ।tosoṃ samattha susāheb sei sahai tulasī dukh doṣ davāse |તોસોં સમત્થ સુસાહેબ સેઇ સહૈ તુલસી દુખ દોષ દવાસે ।

बानर बाज बढ़े खल-खेचर, लीजत क्यों न लपेटि लवा-से ॥१८॥bānar bāj baṛhe khal-khecar, lījat kyoṃ na lapeṭi lavā-se ||18||બાનર બાજ બઢે ખલ-ખેચર, લીજત ક્યોં ન લપેટિ લવા-સે ॥18॥

Stanza 19

अच्छ -बिमर्दन कानन-भानि दसानन आनन भा न निहारो ।accha -bimardan kānan-bhāni dasānan ānan bhā na nihāro |અચ્છ -બિમર્દન કાનન-ભાનિ દસાનન આનન ભા ન નિહારો ।

बारिदनाद अकंपन कुंभकरन्न-से कुंजर केहरि-बारो ॥bāridanād akaṃpan kuṃbhakaranna-se kuṃjar kehari-bāro ||બારિદનાદ અકંપન કુંભકરન્ન-સે કુંજર કેહરિ-બારો ॥

राम-प्रताप-हुतासन, कच्छ, बिपच्छ, समीर समीरदुलारो ।rām-pratāp-hutāsan, kaccha, bipaccha, samīr samīradulāro |રામ-પ્રતાપ-હુતાસન, કચ્છ, બિપચ્છ, સમીર સમીરદુલારો ।

पापतें, सापतें, ताप तिहूँतें सदा तुलसी कहुँ सो रखवारो ॥१९॥pāpateṃ, sāpateṃ, tāp tihūm̐teṃ sadā tulasī kahum̐ so rakhavāro ||19||પાપતેં, સાપતેં, તાપ તિહૂઁતેં સદા તુલસી કહુઁ સો રખવારો ॥19॥

Stanza 20

जानत जहान हनुमानको निवाज्यौ जनjānat jahān hanumānako nivājyau janજાનત જહાન હનુમાનકો નિવાજ્યૌ જન

मन अनुमानि, बलि, बोल न बिसारिये ।man anumāni, bali, bol na bisāriye |મન અનુમાનિ, બલિ, બોલ ન બિસારિયે ।

सेवा-जोग तुलसी कबहुँ कहा चूक परीsevā-jog tulasī kabahum̐ kahā cūk parīસેવા-જોગ તુલસી કબહુઁ કહા ચૂક પરી

साहेब सुभाव कपि साहिबी सँभारिये ॥sāheb subhāv kapi sāhibī sam̐bhāriye ||સાહેબ સુભાવ કપિ સાહિબી સઁભારિયે ॥

अपराधी जानि कीजै सासति सहस भाँतिaparādhī jāni kījai sāsati sahas bhām̐tiઅપરાધી જાનિ કીજૈ સાસતિ સહસ ભાઁતિ

मोदक मरै जो, ताहि माहुर न मारिये ।modak marai jo, tāhi māhur na māriye |મોદક મરૈ જો, તાહિ માહુર ન મારિયે ।

साहसी समीरके दुलारे रघुबीरजूकेsāhasī samīrake dulāre raghubīrajūkeસાહસી સમીરકે દુલારે રઘુબીરજૂકે

बाह पीर महाबीर बेगि ही निवारिये ॥२०॥bāh pīr mahābīr begi hī nivāriye ||20||બાહ પીર મહાબીર બેગિ હી નિવારિયે ॥20॥

Stanza 21

बालक बिलोकि, बलि, बारेतें आपनो कियोbālak biloki, bali, bāreteṃ āpano kiyoબાલક બિલોકિ, બલિ, બારેતેં આપનો કિયો

दीनबंधु दया कीन्हीं निरुपाधि न्यारिये ।dīnabaṃdhu dayā kīnhīṃ nirupādhi nyāriye |દીનબંધુ દયા કીન્હીં નિરુપાધિ ન્યારિયે ।

रावरो भरोसो तुलसीके, रावरोई बलrāvaro bharoso tulasīke, rāvaroī balરાવરો ભરોસો તુલસીકે, રાવરોઈ બલ

आस रावरीयै, दास रावरो बिचारिये ॥ās rāvarīyai, dās rāvaro bicāriye ||આસ રાવરીયૈ, દાસ રાવરો બિચારિયે ॥

बड़ो बिकराल कलि, काको न बिहाल कियोbaṛo bikarāl kali, kāko na bihāl kiyoબડો બિકરાલ કલિ, કાકો ન બિહાલ કિયો

माथे पगु बलीको, निहारि सो निवारिये ।māthe pagu balīko, nihāri so nivāriye |માથે પગુ બલીકો, નિહારિ સો નિવારિયે ।

केसरीकिसोर, रनरोर, बरजोर बीरkesarīkisor, ranaror, barajor bīrકેસરીકિસોર, રનરોર, બરજોર બીર

बाँहुपीर राहुमातु ज्यौं पछारि मारिये ॥२१॥bām̐hupīr rāhumātu jyauṃ pachāri māriye ||21||બાઁહુપીર રાહુમાતુ જ્યૌં પછારિ મારિયે ॥21॥

Stanza 22

उथपे थपनथिर थपे उथपनहारuthape thapanathir thape uthapanahārઉથપે થપનથિર થપે ઉથપનહાર

केसरीकुमार बल आपनो सँभारिये ।kesarīkumār bal āpano sam̐bhāriye |કેસરીકુમાર બલ આપનો સઁભારિયે ।

रामके गुलामनिको कामतरु रामदूतrāmake gulāmaniko kāmataru rāmadūtરામકે ગુલામનિકો કામતરુ રામદૂત

मोसे दीन दूबरेको तकिया तिहारिये ॥mose dīn dūbareko takiyā tihāriye ||મોસે દીન દૂબરેકો તકિયા તિહારિયે ॥

साहेब समर्थ तोसों तुलसीके माथे परsāheb samartha tosoṃ tulasīke māthe parસાહેબ સમર્થ તોસોં તુલસીકે માથે પર

सोऊ अपराध बिनु बीर, बाँधि मारिये ।soū aparādh binu bīr, bām̐dhi māriye |સોઊ અપરાધ બિનુ બીર, બાઁધિ મારિયે ।

पोखरी बिसाल बाँहु, बलि बारिचर पीरpokharī bisāl bām̐hu, bali bāricar pīrપોખરી બિસાલ બાઁહુ, બલિ બારિચર પીર

मकरी ज्यौं पकरिकै बदन बिदारिये ॥२२॥makarī jyauṃ pakarikai badan bidāriye ||22||મકરી જ્યૌં પકરિકૈ બદન બિદારિયે ॥22॥

Stanza 23

रामको सनेह, राम साहस लखन सियrāmako saneh, rām sāhas lakhan siyaરામકો સનેહ, રામ સાહસ લખન સિય

रामकी भगति, सोच संकट निवारिये ।rāmakī bhagati, soc saṃkaṭ nivāriye |રામકી ભગતિ, સોચ સંકટ નિવારિયે ।

मुद-मरकट रोग-बारिनिधि हेरि हारेmud-marakaṭ rog-bārinidhi heri hāreમુદ-મરકટ રોગ-બારિનિધિ હેરિ હારે

जीव-जामवंतको भरोसो तेरो भारिये ॥jīv-jāmavaṃtako bharoso tero bhāriye ||જીવ-જામવંતકો ભરોસો તેરો ભારિયે ॥

कूदिये कृपाल तुलसी सुप्रेम-पब्बयतेkūdiye kṛpāl tulasī suprem-pabbayateકૂદિયે કૃપાલ તુલસી સુપ્રેમ-પબ્બયતે

सुथल सुबेल भालु बैठिके बिचारिये ।suthal subel bhālu baiṭhike bicāriye |સુથલ સુબેલ ભાલુ બૈઠિકે બિચારિયે ।

महाबीर बाँकुरे बराकी बाँहपीर क्यों नmahābīr bām̐kure barākī bām̐hapīr kyoṃ naમહાબીર બાઁકુરે બરાકી બાઁહપીર ક્યોં ન

लंकिनी ज्यों लातघात ही मरोरि मारिये ॥२३॥laṃkinī jyoṃ lātaghāt hī marori māriye ||23||લંકિની જ્યોં લાતઘાત હી મરોરિ મારિયે ॥23॥

Stanza 24

लोक-परलोकहूं तिलोक न बिलोकियतlok-paralokahūṃ tilok na bilokiyatલોક-પરલોકહૂં તિલોક ન બિલોકિયત

तोसे समरथ चष चारिहु निहारिये ।tose samarath caṣ cārihu nihāriye |તોસે સમરથ ચષ ચારિહુ નિહારિયે ।

कर्म, काल, लोकपाल, अग-जग जीवजालkarma, kāl, lokapāl, ag-jag jīvajālકર્મ, કાલ, લોકપાલ, અગ-જગ જીવજાલ

नाथ हाथ सब निज महिमा बिचारिये ॥nāth hāth sab nij mahimā bicāriye ||નાથ હાથ સબ નિજ મહિમા બિચારિયે ॥

खास दास रावरो, निवास तेरो तासु उरkhās dās rāvaro, nivās tero tāsu urખાસ દાસ રાવરો, નિવાસ તેરો તાસુ ઉર

तुलसी सो देव दुखी देखियत भारिये ।tulasī so dev dukhī dekhiyat bhāriye |તુલસી સો દેવ દુખી દેખિયત ભારિયે ।

बात तरुमूल बाँहुसूल कपिकच्छु-बेलिbāt tarumūl bām̐husūl kapikacchu-beliબાત તરુમૂલ બાઁહુસૂલ કપિકચ્છુ-બેલિ

उपजी सकेलि कपिकेलि ही उखारिये ॥२४॥upajī sakeli kapikeli hī ukhāriye ||24||ઉપજી સકેલિ કપિકેલિ હી ઉખારિયે ॥24॥

Stanza 25

करम-कराल-कंस भूमिपालके भरोसेkaram-karāl-kaṃs bhūmipālake bharoseકરમ-કરાલ-કંસ ભૂમિપાલકે ભરોસે

बकी बकभगिनी काहूतें कहा डरैगी ।bakī bakabhaginī kāhūteṃ kahā ḍaraigī |બકી બકભગિની કાહૂતેં કહા ડરૈગી ।

बड़ी बिकराल बालघातिनी न जात कहिbaṛī bikarāl bālaghātinī na jāt kahiબડી બિકરાલ બાલઘાતિની ન જાત કહિ

बाँहुबल बालक छबीले छोटे छरैगी ॥bām̐hubal bālak chabīle choṭe charaigī ||બાઁહુબલ બાલક છબીલે છોટે છરૈગી ॥

आई है बनाइ बेष आप ही बिचारि देखāī hai banāi beṣ āp hī bicāri dekhઆઈ હૈ બનાઇ બેષ આપ હી બિચારિ દેખ

पाप जाय सबको गुनीके पाले परैगी ।pāp jāy sabako gunīke pāle paraigī |પાપ જાય સબકો ગુનીકે પાલે પરૈગી ।

पूतना पिसाचिनी ज्यौं कपिकान्ह तुलसीकीpūtanā pisācinī jyauṃ kapikānha tulasīkīપૂતના પિસાચિની જ્યૌં કપિકાન્હ તુલસીકી

बाहपीर महाबीर, तेरे मारे मरैगी ॥२५॥bāhapīr mahābīr, tere māre maraigī ||25||બાહપીર મહાબીર, તેરે મારે મરૈગી ॥25॥

Stanza 26

भालकी कि कालकी कि रोषकी त्रिदोषकी हैbhālakī ki kālakī ki roṣakī tridoṣakī haiભાલકી કિ કાલકી કિ રોષકી ત્રિદોષકી હૈ

बेदन बिषम पाप-ताप छलछाँहकी ।bedan biṣam pāp-tāp chalachām̐hakī |બેદન બિષમ પાપ-તાપ છલછાઁહકી ।

करमन कूटकी कि जंत्रमंत्र बूटकीkaraman kūṭakī ki jaṃtramaṃtra būṭakīકરમન કૂટકી કિ જંત્રમંત્ર બૂટકી

पराहि जाहि पापिनी मलीन मनमाँहकी ॥parāhi jāhi pāpinī malīn manamām̐hakī ||પરાહિ જાહિ પાપિની મલીન મનમાઁહકી ॥

पैहहि सजाय नत कहत बजाय तोहिpaihahi sajāy nat kahat bajāy tohiપૈહહિ સજાય નત કહત બજાય તોહિ

बावरी न होहि बानि जानि कपिनाँहकी ।bāvarī na hohi bāni jāni kapinām̐hakī |બાવરી ન હોહિ બાનિ જાનિ કપિનાઁહકી ।

आन हनुमानकी दोहाई बलवानकीān hanumānakī dohāī balavānakīઆન હનુમાનકી દોહાઈ બલવાનકી

सपथ महाबीरकी जो रहै पीर बाँहकी ॥२६॥sapath mahābīrakī jo rahai pīr bām̐hakī ||26||સપથ મહાબીરકી જો રહૈ પીર બાઁહકી ॥26॥

Stanza 27

सिंहिका सँहारि बल, सुरसा सुधारि छलsiṃhikā sam̐hāri bal, surasā sudhāri chalસિંહિકા સઁહારિ બલ, સુરસા સુધારિ છલ

लंकिनी पछारि मारि बाटिका उजारी है ।laṃkinī pachāri māri bāṭikā ujārī hai |લંકિની પછારિ મારિ બાટિકા ઉજારી હૈ ।

लंक परजारि मकरी बिदारि बारबारlaṃk parajāri makarī bidāri bārabārલંક પરજારિ મકરી બિદારિ બારબાર

जातुधान धारि धूरिधानी करि डारी है ॥jātudhān dhāri dhūridhānī kari ḍārī hai ||જાતુધાન ધારિ ધૂરિધાની કરિ ડારી હૈ ॥

तोरि जमकातरि मदोदरि कढ़ोरि आनीtori jamakātari madodari kaṛhori ānīતોરિ જમકાતરિ મદોદરિ કઢોરિ આની

रावनकी रानी मेघनाद महतारी है ।rāvanakī rānī meghanād mahatārī hai |રાવનકી રાની મેઘનાદ મહતારી હૈ ।

भीर बाँहपीरकी निपट राखी महाबीरbhīr bām̐hapīrakī nipaṭ rākhī mahābīrભીર બાઁહપીરકી નિપટ રાખી મહાબીર

कौनके सकोच तुलसीके सोच भारी है ॥२७॥kaunake sakoc tulasīke soc bhārī hai ||27||કૌનકે સકોચ તુલસીકે સોચ ભારી હૈ ॥27॥

Stanza 28

तेरो बालकेलि बीर सुनि सहमत धीरtero bālakeli bīr suni sahamat dhīrતેરો બાલકેલિ બીર સુનિ સહમત ધીર

भूलत सरीरसुधि सक्र-रबि-राहुकी ।bhūlat sarīrasudhi sakra-rabi-rāhukī |ભૂલત સરીરસુધિ સક્ર-રબિ-રાહુકી ।

तेरी बाँह बसत बिसोक लोकपाल सबterī bām̐h basat bisok lokapāl sabતેરી બાઁહ બસત બિસોક લોકપાલ સબ

तेरो नाम लेत रहै आरति न काहुकी ॥tero nām let rahai ārati na kāhukī ||તેરો નામ લેત રહૈ આરતિ ન કાહુકી ॥

साम दान भेद बिधि बेदहू लबेद सिधिsām dān bhed bidhi bedahū labed sidhiસામ દાન ભેદ બિધિ બેદહૂ લબેદ સિધિ

हाथ कपिनाथहीके चोटी चोर साहुकी ।hāth kapināthahīke coṭī cor sāhukī |હાથ કપિનાથહીકે ચોટી ચોર સાહુકી ।

आलस अनख परिहासकै सिखावन हैālas anakh parihāsakai sikhāvan haiઆલસ અનખ પરિહાસકૈ સિખાવન હૈ

एते दिन रही पीर तुलसीके बाहुकी ॥२८॥ete din rahī pīr tulasīke bāhukī ||28||એતે દિન રહી પીર તુલસીકે બાહુકી ॥28॥

Stanza 29

टूकनिको घर-घर डोलत कँगाल बोलिṭūkaniko ghar-ghar ḍolat kam̐gāl boliટૂકનિકો ઘર-ઘર ડોલત કઁગાલ બોલિ

बाल ज्यों कृपाल नतपाल पालि पोसो है ।bāl jyoṃ kṛpāl natapāl pāli poso hai |બાલ જ્યોં કૃપાલ નતપાલ પાલિ પોસો હૈ ।

कीन्ही है सँभार सार अंजनीकुमार बीरkīnhī hai sam̐bhār sār aṃjanīkumār bīrકીન્હી હૈ સઁભાર સાર અંજનીકુમાર બીર

आपनो बिसारिहैं न मेरेहू भरोसो है ॥āpano bisārihaiṃ na merehū bharoso hai ||આપનો બિસારિહૈં ન મેરેહૂ ભરોસો હૈ ॥

इतनो परेखो सब भाँति समरथ आजुitano parekho sab bhām̐ti samarath ājuઇતનો પરેખો સબ ભાઁતિ સમરથ આજુ

कपिराज साँची कहौं को तिलोक तोसो है ।kapirāj sām̐cī kahauṃ ko tilok toso hai |કપિરાજ સાઁચી કહૌં કો તિલોક તોસો હૈ ।

सासति सहत दास कीजे पेखि परिहासsāsati sahat dās kīje pekhi parihāsસાસતિ સહત દાસ કીજે પેખિ પરિહાસ

चीरीको मरन खेल बालकनिको सो है ॥२९॥cīrīko maran khel bālakaniko so hai ||29||ચીરીકો મરન ખેલ બાલકનિકો સો હૈ ॥29॥

Stanza 30

आपने ही पापतें त्रितापतें कि सापतेंāpane hī pāpateṃ tritāpateṃ ki sāpateṃઆપને હી પાપતેં ત્રિતાપતેં કિ સાપતેં

बढ़ी है बाँहबेदन कही न सहि जाति है ।baṛhī hai bām̐habedan kahī na sahi jāti hai |બઢી હૈ બાઁહબેદન કહી ન સહિ જાતિ હૈ ।

औषध अनेक जंत्र-मंत्र-टोटकादि कियेauṣadh anek jaṃtra-maṃtra-ṭoṭakādi kiyeઔષધ અનેક જંત્ર-મંત્ર-ટોટકાદિ કિયે

बादि भये देवता मनाये अधिकाति है ॥bādi bhaye devatā manāye adhikāti hai ||બાદિ ભયે દેવતા મનાયે અધિકાતિ હૈ ॥

करतार, भरतार, हरतार, कर्म, कालkaratār, bharatār, haratār, karma, kālકરતાર, ભરતાર, હરતાર, કર્મ, કાલ

को है जगजाल जो न मानत इताति है ।ko hai jagajāl jo na mānat itāti hai |કો હૈ જગજાલ જો ન માનત ઇતાતિ હૈ ।

चेरो तेरो तुलसी तू मेरो कह्यो रामदूतcero tero tulasī tū mero kahyo rāmadūtચેરો તેરો તુલસી તૂ મેરો કહ્યો રામદૂત

ढील तेरी बीर मोहि पीरतें पिराति है ॥३०॥ḍhīl terī bīr mohi pīrateṃ pirāti hai ||30||ઢીલ તેરી બીર મોહિ પીરતેં પિરાતિ હૈ ॥30॥

Stanza 31

दूत रामरायको, सपूत पूत बायकोdūt rāmarāyako, sapūt pūt bāyakoદૂત રામરાયકો, સપૂત પૂત બાયકો

समत्थ हाथ पायको सहाय असहायको ।samattha hāth pāyako sahāy asahāyako |સમત્થ હાથ પાયકો સહાય અસહાયકો ।

बाँकी बिरदावली बिदित बेद गाइयतbām̐kī biradāvalī bidit bed gāiyatબાઁકી બિરદાવલી બિદિત બેદ ગાઇયત

रावन सो भट भयो मुठिकाके घायको ॥rāvan so bhaṭ bhayo muṭhikāke ghāyako ||રાવન સો ભટ ભયો મુઠિકાકે ઘાયકો ॥

एते बड़े साहेब समर्थको निवाजो आजete baṛe sāheb samarthako nivājo ājએતે બડે સાહેબ સમર્થકો નિવાજો આજ

सीदत सुसेवक बचन मन कायको ।sīdat susevak bacan man kāyako |સીદત સુસેવક બચન મન કાયકો ।

थोरी बाँहपीरकी बड़ी गलानि तुलसीकोthorī bām̐hapīrakī baṛī galāni tulasīkoથોરી બાઁહપીરકી બડી ગલાનિ તુલસીકો

कौन पाप कोप, लोप प्रगट प्रभायको ॥३१॥kaun pāp kop, lop pragaṭ prabhāyako ||31||કૌન પાપ કોપ, લોપ પ્રગટ પ્રભાયકો ॥31॥

Stanza 32

देवी देव दनुज मनुज मुनि सिद्ध नागdevī dev danuj manuj muni siddha nāgદેવી દેવ દનુજ મનુજ મુનિ સિદ્ધ નાગ

छोटे बड़े जीव जेते चेतन अचेत हैं ।choṭe baṛe jīv jete cetan acet haiṃ |છોટે બડે જીવ જેતે ચેતન અચેત હૈં ।

पूतना पिसाची जातुधानी जातुधान बामpūtanā pisācī jātudhānī jātudhān bāmપૂતના પિસાચી જાતુધાની જાતુધાન બામ

रामदूतकी रजाइ माथे मानि लेत हैं ॥rāmadūtakī rajāi māthe māni let haiṃ ||રામદૂતકી રજાઇ માથે માનિ લેત હૈં ॥

घोर जंत्र मंत्र कूट कपट कुरोग जोगghor jaṃtra maṃtra kūṭ kapaṭ kurog jogઘોર જંત્ર મંત્ર કૂટ કપટ કુરોગ જોગ

हनूमान आन सुनि छाड़त निकेत हैं ।hanūmān ān suni chāṛat niket haiṃ |હનૂમાન આન સુનિ છાડત નિકેત હૈં ।

क्रोध कीजे कर्मको प्रबोध कीजे तुलसीकोkrodh kīje karmako prabodh kīje tulasīkoક્રોધ કીજે કર્મકો પ્રબોધ કીજે તુલસીકો

सोध कीजे तिनको जो दोष दुख देत हैं ॥३२॥sodh kīje tinako jo doṣ dukh det haiṃ ||32||સોધ કીજે તિનકો જો દોષ દુખ દેત હૈં ॥32॥

Stanza 33

तेरे बल बानर जिताये रन रावनसोंtere bal bānar jitāye ran rāvanasoṃતેરે બલ બાનર જિતાયે રન રાવનસોં

तेरे घाले जातुधान भये घर-घरके ।tere ghāle jātudhān bhaye ghar-gharake |તેરે ઘાલે જાતુધાન ભયે ઘર-ઘરકે ।

तेरे बल रामराज किये सब सुरकाजtere bal rāmarāj kiye sab surakājતેરે બલ રામરાજ કિયે સબ સુરકાજ

सकल समाज साज साजे रघुबरके ॥sakal samāj sāj sāje raghubarake ||સકલ સમાજ સાજ સાજે રઘુબરકે ॥

तेरो गुनगान सुनि गीरबान पुलकतtero gunagān suni gīrabān pulakatતેરો ગુનગાન સુનિ ગીરબાન પુલકત

सजल बिलोचन बिरंचि हरि हरके ।sajal bilocan biraṃci hari harake |સજલ બિલોચન બિરંચિ હરિ હરકે ।

तुलसीके माथेपर हाथ फेरो कीसनाथtulasīke māthepar hāth phero kīsanāthતુલસીકે માથેપર હાથ ફેરો કીસનાથ

देखिये न दास दुखी तोसे कनिगरके ॥३३॥dekhiye na dās dukhī tose kanigarake ||33||દેખિયે ન દાસ દુખી તોસે કનિગરકે ॥33॥

Stanza 34

पालो तेरे टूकको परेहू चूक मूकिये नpālo tere ṭūkako parehū cūk mūkiye naપાલો તેરે ટૂકકો પરેહૂ ચૂક મૂકિયે ન

कूर कौड़ी दूको हौं आपनी ओर हेरिये ।kūr kauṛī dūko hauṃ āpanī or heriye |કૂર કૌડી દૂકો હૌં આપની ઓર હેરિયે ।

भोरानाथ भोरेही सरोष होत थोरे दोषbhorānāth bhorehī saroṣ hot thore doṣભોરાનાથ ભોરેહી સરોષ હોત થોરે દોષ

पोषि तोषि थापि आपनो न अवडेरिये ॥poṣi toṣi thāpi āpano na avaḍeriye ||પોષિ તોષિ થાપિ આપનો ન અવડેરિયે ॥

अंबु तू हौं अंबुचर, अंब तू हौं डिंभ, सो नaṃbu tū hauṃ aṃbucar, aṃb tū hauṃ ḍiṃbh, so naઅંબુ તૂ હૌં અંબુચર, અંબ તૂ હૌં ડિંભ, સો ન

बूझिये बिलंब अवलंब मेरे तेरिये ।būjhiye bilaṃb avalaṃb mere teriye |બૂઝિયે બિલંબ અવલંબ મેરે તેરિયે ।

बालक बिकल जानि पाहि प्रेम पहिचानिbālak bikal jāni pāhi prem pahicāniબાલક બિકલ જાનિ પાહિ પ્રેમ પહિચાનિ

तुलसीकी बाह पर लामीलूम फेरिये ॥३४॥tulasīkī bāh par lāmīlūm pheriye ||34||તુલસીકી બાહ પર લામીલૂમ ફેરિયે ॥34॥

Stanza 35

घेरि लियो रोगनि कुजोगनि कुलोगनि ज्यौंgheri liyo rogani kujogani kulogani jyauṃઘેરિ લિયો રોગનિ કુજોગનિ કુલોગનિ જ્યૌં

बासर जलद घन घटा धुकि धाई है ।bāsar jalad ghan ghaṭā dhuki dhāī hai |બાસર જલદ ઘન ઘટા ધુકિ ધાઈ હૈ ।

बरसत बारि पीर जारिये जवासे जसbarasat bāri pīr jāriye javāse jasબરસત બારિ પીર જારિયે જવાસે જસ

रोष बिनु दोष, धूम-मूल मलिनाई है ॥roṣ binu doṣ, dhūm-mūl malināī hai ||રોષ બિનુ દોષ, ધૂમ-મૂલ મલિનાઈ હૈ ॥

करुनानिधान हनुमान महाबलवानkarunānidhān hanumān mahābalavānકરુનાનિધાન હનુમાન મહાબલવાન

हेरि हँसि हाँकि फूँकि फौजें तैं उड़ाई है ।heri ham̐si hām̐ki phūm̐ki phaujeṃ taiṃ uṛāī hai |હેરિ હઁસિ હાઁકિ ફૂઁકિ ફૌજેં તૈં ઉડાઈ હૈ ।

खाये हुतो तुलसी कुरोग राढ़ राकसनि,khāye huto tulasī kurog rāṛh rākasani,ખાયે હુતો તુલસી કુરોગ રાઢ રાકસનિ,

केसरीकिसोर राखे बीर बरिआई है ॥३५॥kesarīkisor rākhe bīr bariāī hai ||35||કેસરીકિસોર રાખે બીર બરિઆઈ હૈ ॥35॥

Stanza 36

रामगुलाम तुही हनुमानrāmagulām tuhī hanumānરામગુલામ તુહી હનુમાન

गोसाँइ सुसाँइ सदा अनुकूलो ।gosām̐i susām̐i sadā anukūlo |ગોસાઁઇ સુસાઁઇ સદા અનુકૂલો ।

पाल्यो हौं बाल ज्यों आखर दूpālyo hauṃ bāl jyoṃ ākhar dūપાલ્યો હૌં બાલ જ્યોં આખર દૂ

पितु मातु सों मंगल मोद समूलो ॥pitu mātu soṃ maṃgal mod samūlo ||પિતુ માતુ સોં મંગલ મોદ સમૂલો ॥

बाँहकी बेदन बाँहपगारbām̐hakī bedan bām̐hapagārબાઁહકી બેદન બાઁહપગાર

पुकारत आरत आनंद भूलो ।pukārat ārat ānaṃd bhūlo |પુકારત આરત આનંદ ભૂલો ।

श्रीरघुबीर निवारिये पीरśrīraghubīr nivāriye pīrશ્રીરઘુબીર નિવારિયે પીર

रहौं दरबार परो लटि लूलो ॥३६॥rahauṃ darabār paro laṭi lūlo ||36||રહૌં દરબાર પરો લટિ લૂલો ॥36॥

Stanza 37

कालकी करालता करम कठिनाई कीधौंkālakī karālatā karam kaṭhināī kīdhauṃકાલકી કરાલતા કરમ કઠિનાઈ કીધૌં

पापके प्रभावकी सुभाय बाय बावरे ।pāpake prabhāvakī subhāy bāy bāvare |પાપકે પ્રભાવકી સુભાય બાય બાવરે ।

बेदन कुभाँति सो सही न जाति राति दिनbedan kubhām̐ti so sahī na jāti rāti dinબેદન કુભાઁતિ સો સહી ન જાતિ રાતિ દિન

सोई बाँह गही जो गही समीरडावरे ॥soī bām̐h gahī jo gahī samīraḍāvare ||સોઈ બાઁહ ગહી જો ગહી સમીરડાવરે ॥

लायो तरु तुलसी तिहारो सो निहारि बारिlāyo taru tulasī tihāro so nihāri bāriલાયો તરુ તુલસી તિહારો સો નિહારિ બારિ

सींचिये मलीन भो तयो है तिहूँ तावरे ।sīṃciye malīn bho tayo hai tihūm̐ tāvare |સીંચિયે મલીન ભો તયો હૈ તિહૂઁ તાવરે ।

भूतनिकी आपनी परायेकी कृपानिधानbhūtanikī āpanī parāyekī kṛpānidhānભૂતનિકી આપની પરાયેકી કૃપાનિધાન

जानियत सबहीकी रीति राम रावरे ॥३७॥jāniyat sabahīkī rīti rām rāvare ||37||જાનિયત સબહીકી રીતિ રામ રાવરે ॥37॥

Stanza 38

पायँपीर पेटपीर बाँहपीर मुँहपीरpāyam̐pīr peṭapīr bām̐hapīr mum̐hapīrપાયઁપીર પેટપીર બાઁહપીર મુઁહપીર

जरजर सकल सरीर पीरमई है ।jarajar sakal sarīr pīramaī hai |જરજર સકલ સરીર પીરમઈ હૈ ।

देव भूत पितर करम खल काल ग्रहdev bhūt pitar karam khal kāl grahદેવ ભૂત પિતર કરમ ખલ કાલ ગ્રહ

मोहिपर दवरि दमानक सी दई है ॥mohipar davari damānak sī daī hai ||મોહિપર દવરિ દમાનક સી દઈ હૈ ॥

हौं तो बिन मोलके बिकानो बलि बारेही तेंhauṃ to bin molake bikāno bali bārehī teṃહૌં તો બિન મોલકે બિકાનો બલિ બારેહી તેં

ओट रामनामकी ललाट लिखि लई है ।oṭ rāmanāmakī lalāṭ likhi laī hai |ઓટ રામનામકી લલાટ લિખિ લઈ હૈ ।

कुंभजके किंकर बिकल बूड़े गोखुरनिkuṃbhajake kiṃkar bikal būṛe gokhuraniકુંભજકે કિંકર બિકલ બૂડે ગોખુરનિ

हाय रामराय ऐसी हाल कहूँ भई है ॥३८॥hāy rāmarāy aisī hāl kahūm̐ bhaī hai ||38||હાય રામરાય ઐસી હાલ કહૂઁ ભઈ હૈ ॥38॥

Stanza 39

बाहुक-सुबाहु नीच लीचर-मरीच मिलिbāhuk-subāhu nīc līcar-marīc miliબાહુક-સુબાહુ નીચ લીચર-મરીચ મિલિ

मुँहपीर-केतुजा कुरोग जातुधान हैं ।mum̐hapīr-ketujā kurog jātudhān haiṃ |મુઁહપીર-કેતુજા કુરોગ જાતુધાન હૈં ।

राम नाम जगजाप कियो चहों सानुरागrām nām jagajāp kiyo cahoṃ sānurāgરામ નામ જગજાપ કિયો ચહોં સાનુરાગ

काल कैसे दूत भूत कहा मेरे मान हैं ॥kāl kaise dūt bhūt kahā mere mān haiṃ ||કાલ કૈસે દૂત ભૂત કહા મેરે માન હૈં ॥

सुमिरे सहाय रामलखन आखर दोऊsumire sahāy rāmalakhan ākhar doūસુમિરે સહાય રામલખન આખર દોઊ

जिनके समूह साके जागत जहान हैं ।jinake samūh sāke jāgat jahān haiṃ |જિનકે સમૂહ સાકે જાગત જહાન હૈં ।

तुलसी सँभारि ताड़का-सँहारि भारी भटtulasī sam̐bhāri tāṛakā-sam̐hāri bhārī bhaṭતુલસી સઁભારિ તાડકા-સઁહારિ ભારી ભટ

बेधे बरगदसे बनाइ बानवान हैं ॥३९॥bedhe baragadase banāi bānavān haiṃ ||39||બેધે બરગદસે બનાઇ બાનવાન હૈં ॥39॥

Stanza 40

बालपने सूधे मन राम सनमुख भयोbālapane sūdhe man rām sanamukh bhayoબાલપને સૂધે મન રામ સનમુખ ભયો

रामनाम लेत माँगि खात टूकटाक हौं ।rāmanām let mām̐gi khāt ṭūkaṭāk hauṃ |રામનામ લેત માઁગિ ખાત ટૂકટાક હૌં ।

पर्यो लोकरीतिमें पुनीत प्रीति रामरायparyo lokarītimeṃ punīt prīti rāmarāyપર્યો લોકરીતિમેં પુનીત પ્રીતિ રામરાય

मोहबस बैठो तोरि तरकितराक हौं ॥mohabas baiṭho tori tarakitarāk hauṃ ||મોહબસ બૈઠો તોરિ તરકિતરાક હૌં ॥

खोटे-खोटे आचरन आचरत अपनायोkhoṭe-khoṭe ācaran ācarat apanāyoખોટે-ખોટે આચરન આચરત અપનાયો

अंजनीकुमार सोध्यो रामपानि पाक हौं ।aṃjanīkumār sodhyo rāmapāni pāk hauṃ |અંજનીકુમાર સોધ્યો રામપાનિ પાક હૌં ।

तुलसी गोसाइँ भयो भोंड़े दिन भूलि गयोtulasī gosāim̐ bhayo bhoṃṛe din bhūli gayoતુલસી ગોસાઇઁ ભયો ભોંડે દિન ભૂલિ ગયો

ताको फल पावत निदान परिपाक हौं ॥४०॥tāko phal pāvat nidān paripāk hauṃ ||40||તાકો ફલ પાવત નિદાન પરિપાક હૌં ॥40॥

Stanza 41

असन-बसन-हीन बिषम-बिषाद-लीनasan-basan-hīn biṣam-biṣād-līnઅસન-બસન-હીન બિષમ-બિષાદ-લીન

देखि दीन दूबरो करै न हाय-हाय को ।dekhi dīn dūbaro karai na hāy-hāy ko |દેખિ દીન દૂબરો કરૈ ન હાય-હાય કો ।

तुलसी अनाथसो सनाथ रघुनाथ कियोtulasī anāthaso sanāth raghunāth kiyoતુલસી અનાથસો સનાથ રઘુનાથ કિયો

दियो फल सीलसिंधु आपने सुभायको ॥diyo phal sīlasiṃdhu āpane subhāyako ||દિયો ફલ સીલસિંધુ આપને સુભાયકો ॥

नीच यहि बीच पति पाइ भरुहाइगोnīc yahi bīc pati pāi bharuhāigoનીચ યહિ બીચ પતિ પાઇ ભરુહાઇગો

बिहाइ प्रभु-भजन बचन मन कायको ।bihāi prabhu-bhajan bacan man kāyako |બિહાઇ પ્રભુ-ભજન બચન મન કાયકો ।

तातें तनु पेषियत घोर बरतोर मिसtāteṃ tanu peṣiyat ghor barator misતાતેં તનુ પેષિયત ઘોર બરતોર મિસ

फूटि-फूटि निकसत लोन रामरायको ॥४१॥phūṭi-phūṭi nikasat lon rāmarāyako ||41||ફૂટિ-ફૂટિ નિકસત લોન રામરાયકો ॥41॥

Stanza 42

जिओं जग जानकीजीवनको कहाइ जनjioṃ jag jānakījīvanako kahāi janજિઓં જગ જાનકીજીવનકો કહાઇ જન

मरिबेको बारानसी बारि सुरसरिको ।maribeko bārānasī bāri surasariko |મરિબેકો બારાનસી બારિ સુરસરિકો ।

तुलसीके दुहूँ हाथ मोदक है ऐसे ठाउँtulasīke duhūm̐ hāth modak hai aise ṭhāum̐તુલસીકે દુહૂઁ હાથ મોદક હૈ ઐસે ઠાઉઁ

जाके जिये मुये सोच करिहेँ न लरिको ॥jāke jiye muye soc karihem̐ na lariko ||જાકે જિયે મુયે સોચ કરિહેઁ ન લરિકો ॥

मोको झूठो सांचो लोग रामको कहत सबmoko jhūṭho sāṃco log rāmako kahat sabમોકો ઝૂઠો સાંચો લોગ રામકો કહત સબ

मेरे मन मान है न हरको न हरिको ।mere man mān hai na harako na hariko |મેરે મન માન હૈ ન હરકો ન હરિકો ।

भारी पीर दुसह सरीरतें बिहाल होतbhārī pīr dusah sarīrateṃ bihāl hotભારી પીર દુસહ સરીરતેં બિહાલ હોત

सोऊ रघुबीर बिनु सके दूर करिको ॥४२॥soū raghubīr binu sake dūr kariko ||42||સોઊ રઘુબીર બિનુ સકે દૂર કરિકો ॥42॥

Stanza 43

सीतापति साहेब सहाय हनुमान नितsītāpati sāheb sahāy hanumān nitસીતાપતિ સાહેબ સહાય હનુમાન નિત

हित उपदेसको महेस मानो गुरुकै ।hit upadesako mahes māno gurukai |હિત ઉપદેસકો મહેસ માનો ગુરુકૈ ।

मानस बचन काय सरन तिहारे पायmānas bacan kāy saran tihāre pāyમાનસ બચન કાય સરન તિહારે પાય

तुम्हे भरोसे सुर मैं न जाने सुरकै ॥tumhe bharose sur maiṃ na jāne surakai ||તુમ્હે ભરોસે સુર મૈં ન જાને સુરકૈ ॥

व्याधि भूतजनित उपाधि काहू खलकोvyādhi bhūtajanit upādhi kāhū khalakoવ્યાધિ ભૂતજનિત ઉપાધિ કાહૂ ખલકો

समाधि कीजे तुलसीको जानि जन फुरकै ।samādhi kīje tulasīko jāni jan phurakai |સમાધિ કીજે તુલસીકો જાનિ જન ફુરકૈ ।

कपिनाथ रघुनाथ भोलानाथ भूतनाथkapināth raghunāth bholānāth bhūtanāthકપિનાથ રઘુનાથ ભોલાનાથ ભૂતનાથ

रोगसिंधु क्यों न डारियत गाय खुरकै ॥४३॥rogasiṃdhu kyoṃ na ḍāriyat gāy khurakai ||43||રોગસિંધુ ક્યોં ન ડારિયત ગાય ખુરકૈ ॥43॥

Stanza 44

कहाँ हनुमानसों सुजान रामरायसोkahām̐ hanumānasoṃ sujān rāmarāyasoકહાઁ હનુમાનસોં સુજાન રામરાયસો

कृपानिधान संकरसों सावधान सुनिये ।kṛpānidhān saṃkarasoṃ sāvadhān suniye |કૃપાનિધાન સંકરસોં સાવધાન સુનિયે ।

हरष विषाद राग रोष गुन दोषमईharaṣ viṣād rāg roṣ gun doṣamaīહરષ વિષાદ રાગ રોષ ગુન દોષમઈ

बिरची बिरंचि सब देखियत दुनिये ॥biracī biraṃci sab dekhiyat duniye ||બિરચી બિરંચિ સબ દેખિયત દુનિયે ॥

माया जीव कालके करमके सुभायकेmāyā jīv kālake karamake subhāyakeમાયા જીવ કાલકે કરમકે સુભાયકે

करैया राम बेद कहैं साँची मन गुनिये ।karaiyā rām bed kahaiṃ sām̐cī man guniye |કરૈયા રામ બેદ કહૈં સાઁચી મન ગુનિયે ।

तुम्हते कहा न होय हाहा सो बुझैये मोहिtumhate kahā na hoy hāhā so bujhaiye mohiતુમ્હતે કહા ન હોય હાહા સો બુઝૈયે મોહિ

हौं हूँ रहों मौन ही बयो सो जानि लुनिये ॥४४॥hauṃ hūm̐ rahoṃ maun hī bayo so jāni luniye ||44||હૌં હૂઁ રહોં મૌન હી બયો સો જાનિ લુનિયે ॥44॥