स्तोत्र · माँ लक्ष्मी

कनकधारा स्तोत्र Kanakadhara Stotram

लक्ष्मी की "कनकधारा" स्तुति: अठारह श्लोकों में उनके कटाक्ष की महिमा, जो विष्णु पर टिका रहता है और सम्पत्ति-कल्याण देता है; अन्त में नमस्कार और नित्य पाठ का फल। परम्परा कहती है कि शङ्कर ने एक निर्धन स्त्री के लिए इसे गाया और सोने के आँवले बरसे।

स्रोत-आधारित पाठ सम्पादकीय जाँच

PDF

मूल पाठ

श्लोक 1

अङ्गं हरे पुलकभूषणमाश्रयन्तीaṅgaṃ hare pulakabhūṣaṇamāśrayantīಅಙ್ಗಂ ಹರೇ ಪುಲಕಭೂಷಣಮಾಶ್ರಯನ್ತೀ

भृङ्गाङ्गनेव मुकुलाभरणं तमालम् ।bhṛṅgāṅganeva mukulābharaṇaṃ tamālam |ಭೃಙ್ಗಾಙ್ಗನೇವ ಮುಕುಲಾಭರಣಂ ತಮಾಲಮ್ ।

अङ्गीकृताखिलविभूतिरपाङ्गलीलाaṅgīkṛtākhilavibhūtirapāṅgalīlāಅಙ್ಗೀಕೃತಾಖಿಲವಿಭೂತಿರಪಾಙ್ಗಲೀಲಾ

माङ्गल्यदास्तु मम मङ्गलदेवतायाः ॥ १ ॥māṅgalyadāstu mama maṅgaladevatāyāḥ || 1 ||ಮಾಙ್ಗಲ್ಯದಾಸ್ತು ಮಮ ಮಙ್ಗಲದೇವತಾಯಾಃ ॥ 1 ॥

श्लोक 2

मुग्धा मुहुर्विदधती वदने मुरारेःmugdhā muhurvidadhatī vadane murāreḥಮುಗ್ಧಾ ಮುಹುರ್ವಿದಧತೀ ವದನೇ ಮುರಾರೇಃ

प्रेमत्रपाप्रणिहितानि गतागतानि ।prematrapāpraṇihitāni gatāgatāni |ಪ್ರೇಮತ್ರಪಾಪ್ರಣಿಹಿತಾನಿ ಗತಾಗತಾನಿ ।

मालादृशोर्मधुकरीव महोत्पले याmālādṛśormadhukarīva mahotpale yāಮಾಲಾದೃಶೋರ್ಮಧುಕರೀವ ಮಹೋತ್ಪಲೇ ಯಾ

सा मे श्रियं दिशतु सागरसम्भवायाः ॥ २ ॥sā me śriyaṃ diśatu sāgarasambhavāyāḥ || 2 ||ಸಾ ಮೇ ಶ್ರಿಯಂ ದಿಶತು ಸಾಗರಸಮ್ಭವಾಯಾಃ ॥ 2 ॥

श्लोक 3

विश्वामरेन्द्रपदविभ्रमदानदक्ष-viśvāmarendrapadavibhramadānadakṣa-ವಿಶ್ವಾಮರೇನ್ದ್ರಪದವಿಭ್ರಮದಾನದಕ್ಷ-

मानन्दहेतुरधिकं मुरविद्विषोऽपि ।mānandaheturadhikaṃ muravidviṣo'pi |ಮಾನನ್ದಹೇತುರಧಿಕಂ ಮುರವಿದ್ವಿಷೋಽಪಿ ।

ईषन्निषीदतु मयि क्षणमीक्षणार्द्ध-īṣanniṣīdatu mayi kṣaṇamīkṣaṇārddha-ಈಷನ್ನಿಷೀದತು ಮಯಿ ಕ್ಷಣಮೀಕ್ಷಣಾರ್ದ್ಧ-

मिन्दीवरोदरसहोदरमिन्दिरायाः ॥ ३ ॥mindīvarodarasahodaramindirāyāḥ || 3 ||ಮಿನ್ದೀವರೋದರಸಹೋದರಮಿನ್ದಿರಾಯಾಃ ॥ 3 ॥

श्लोक 4

आमीलिताक्षमधिगम्य मुदा मुकुन्द-āmīlitākṣamadhigamya mudā mukunda-ಆಮೀಲಿತಾಕ್ಷಮಧಿಗಮ್ಯ ಮುದಾ ಮುಕುನ್ದ-

मानन्दकन्दमनिमेषमनङ्गतन्त्रम् ।mānandakandamanimeṣamanaṅgatantram |ಮಾನನ್ದಕನ್ದಮನಿಮೇಷಮನಙ್ಗತನ್ತ್ರಮ್ ।

आकेकरस्थितकनीनिकपक्ष्मनेत्रंākekarasthitakanīnikapakṣmanetraṃಆಕೇಕರಸ್ಥಿತಕನೀನಿಕಪಕ್ಷ್ಮನೇತ್ರಂ

भूत्यै भवेन्मम भुजङ्गशयाङ्गनायाः ॥ ४ ॥bhūtyai bhavenmama bhujaṅgaśayāṅganāyāḥ || 4 ||ಭೂತ್ಯೈ ಭವೇನ್ಮಮ ಭುಜಙ್ಗಶಯಾಙ್ಗನಾಯಾಃ ॥ 4 ॥

श्लोक 5

बाह्वन्तरे मधुजितः श्रितकौस्तुभेयाbāhvantare madhujitaḥ śritakaustubheyāಬಾಹ್ವನ್ತರೇ ಮಧುಜಿತಃ ಶ್ರಿತಕೌಸ್ತುಭೇಯಾ

हारावलीव हरिनीलमयी विभाति ।hārāvalīva harinīlamayī vibhāti |ಹಾರಾವಲೀವ ಹರಿನೀಲಮಯೀ ವಿಭಾತಿ ।

कामप्रदा भगवतोऽपि कटाक्षमालाkāmapradā bhagavato'pi kaṭākṣamālāಕಾಮಪ್ರದಾ ಭಗವತೋಽಪಿ ಕಟಾಕ್ಷಮಾಲಾ

कल्याणमावहतु मे कमलालयायाः ॥ ५ ॥kalyāṇamāvahatu me kamalālayāyāḥ || 5 ||ಕಲ್ಯಾಣಮಾವಹತು ಮೇ ಕಮಲಾಲಯಾಯಾಃ ॥ 5 ॥

श्लोक 6

कालाम्बुदालिललितोरसि कैटभारे-kālāmbudālilalitorasi kaiṭabhāre-ಕಾಲಾಮ್ಬುದಾಲಿಲಲಿತೋರಸಿ ಕೈಟಭಾರೇ-

र्धाराधरे स्फुरति यत्तटिदङ्गनेव ।rdhārādhare sphurati yattaṭidaṅganeva |ರ್ಧಾರಾಧರೇ ಸ್ಫುರತಿ ಯತ್ತಟಿದಙ್ಗನೇವ ।

मातुः समस्तजगता महनीयमूर्ति-mātuḥ samastajagatā mahanīyamūrti-ಮಾತುಃ ಸಮಸ್ತಜಗತಾ ಮಹನೀಯಮೂರ್ತಿ-

र्भद्राणि मे दिशतु भार्गवनन्दनायाः ॥ ६ ॥rbhadrāṇi me diśatu bhārgavanandanāyāḥ || 6 ||ರ್ಭದ್ರಾಣಿ ಮೇ ದಿಶತು ಭಾರ್ಗವನನ್ದನಾಯಾಃ ॥ 6 ॥

श्लोक 7

प्राप्तं पदं प्रथमतः खलु यत्प्रभावा-prāptaṃ padaṃ prathamataḥ khalu yatprabhāvā-ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಪದಂ ಪ್ರಥಮತಃ ಖಲು ಯತ್ಪ್ರಭಾವಾ-

न्माङ्गल्यभाजि मधुमाथिनि मन्मथेन ।nmāṅgalyabhāji madhumāthini manmathena |ನ್ಮಾಙ್ಗಲ್ಯಭಾಜಿ ಮಧುಮಾಥಿನಿ ಮನ್ಮಥೇನ ।

मय्यापतेत्तदिह मन्थरमीक्षणार्धंmayyāpatettadiha mantharamīkṣaṇārdhaṃಮಯ್ಯಾಪತೇತ್ತದಿಹ ಮನ್ಥರಮೀಕ್ಷಣಾರ್ಧಂ

मन्दालसं मकरालयकन्यकायाः ॥ ७ ॥mandālasaṃ makarālayakanyakāyāḥ || 7 ||ಮನ್ದಾಲಸಂ ಮಕರಾಲಯಕನ್ಯಕಾಯಾಃ ॥ 7 ॥

श्लोक 8

दद्याद्दयानुपवनो द्रविणाम्बुधारा-dadyāddayānupavano draviṇāmbudhārā-ದದ್ಯಾದ್ದಯಾನುಪವನೋ ದ್ರವಿಣಾಮ್ಬುಧಾರಾ-

मस्मिन्न किञ्चन विहंगशिशौ विषण्णे ।masminna kiñcana vihaṃgaśiśau viṣaṇṇe |ಮಸ್ಮಿನ್ನ ಕಿಞ್ಚನ ವಿಹಂಗಶಿಶೌ ವಿಷಣ್ಣೇ ।

दुष्कर्मधर्ममपनीय चिराय दूरंduṣkarmadharmamapanīya cirāya dūraṃದುಷ್ಕರ್ಮಧರ್ಮಮಪನೀಯ ಚಿರಾಯ ದೂರಂ

नारायणप्रणयिनीनयनाम्बुवाहः ॥ ८ ॥nārāyaṇapraṇayinīnayanāmbuvāhaḥ || 8 ||ನಾರಾಯಣಪ್ರಣಯಿನೀನಯನಾಮ್ಬುವಾಹಃ ॥ 8 ॥

श्लोक 9

इष्टाविशिष्टमतयोऽपि यया दयार्द्र-iṣṭāviśiṣṭamatayo'pi yayā dayārdra-ಇಷ್ಟಾವಿಶಿಷ್ಟಮತಯೋಽಪಿ ಯಯಾ ದಯಾರ್ದ್ರ-

दृष्ट्या त्रिविष्टपपदं सुलभं लभन्ते ।dṛṣṭyā triviṣṭapapadaṃ sulabhaṃ labhante |ದೃಷ್ಟ್ಯಾ ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪಪದಂ ಸುಲಭಂ ಲಭನ್ತೇ ।

दृष्टिः प्रहृष्टकमलोदरदीप्तिरिष्टांdṛṣṭiḥ prahṛṣṭakamalodaradīptiriṣṭāṃದೃಷ್ಟಿಃ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಕಮಲೋದರದೀಪ್ತಿರಿಷ್ಟಾಂ

पुष्टिं कृषीष्ट मम पुष्करविष्टरायाः ॥ ९ ॥puṣṭiṃ kṛṣīṣṭa mama puṣkaraviṣṭarāyāḥ || 9 ||ಪುಷ್ಟಿಂ ಕೃಷೀಷ್ಟ ಮಮ ಪುಷ್ಕರವಿಷ್ಟರಾಯಾಃ ॥ 9 ॥

श्लोक 10

गीर्देवतेति गरुडध्वजसुन्दरीतिgīrdevateti garuḍadhvajasundarītiಗೀರ್ದೇವತೇತಿ ಗರುಡಧ್ವಜಸುನ್ದರೀತಿ

शाकम्भरीति शशिशेखरवल्लभेति ।śākambharīti śaśiśekharavallabheti |ಶಾಕಮ್ಭರೀತಿ ಶಶಿಶೇಖರವಲ್ಲಭೇತಿ ।

सृष्टिस्थितिप्रलयकेलिषु संस्थितायैsṛṣṭisthitipralayakeliṣu saṃsthitāyaiಸೃಷ್ಟಿಸ್ಥಿತಿಪ್ರಲಯಕೇಲಿಷು ಸಂಸ್ಥಿತಾಯೈ

तस्यै नमस्त्रिभुवनैकगुरोस्तरुण्यै ॥ १० ॥tasyai namastribhuvanaikagurostaruṇyai || 10 ||ತಸ್ಯೈ ನಮಸ್ತ್ರಿಭುವನೈಕಗುರೋಸ್ತರುಣ್ಯೈ ॥ 10 ॥

श्लोक 11

श्रुत्यै नमोऽस्तु शुभकर्मफलप्रसूत्यैśrutyai namo'stu śubhakarmaphalaprasūtyaiಶ್ರುತ್ಯೈ ನಮೋಽಸ್ತು ಶುಭಕರ್ಮಫಲಪ್ರಸೂತ್ಯೈ

रत्यै नमोऽस्तु रमणीयगुणार्णवायै ।ratyai namo'stu ramaṇīyaguṇārṇavāyai |ರತ್ಯೈ ನಮೋಽಸ್ತು ರಮಣೀಯಗುಣಾರ್ಣವಾಯೈ ।

शक्त्यै नमोऽस्तु शतपत्रनिकेतनायैśaktyai namo'stu śatapatraniketanāyaiಶಕ್ತ್ಯೈ ನಮೋಽಸ್ತು ಶತಪತ್ರನಿಕೇತನಾಯೈ

पुष्ट्यै नमोऽस्तु पुरुषोत्तमवल्लभायै ॥ ११ ॥puṣṭyai namo'stu puruṣottamavallabhāyai || 11 ||ಪುಷ್ಟ್ಯೈ ನಮೋಽಸ್ತು ಪುರುಷೋತ್ತಮವಲ್ಲಭಾಯೈ ॥ 11 ॥

श्लोक 12

नमोऽस्तु नालीकनिभाननायैnamo'stu nālīkanibhānanāyaiನಮೋಽಸ್ತು ನಾಲೀಕನಿಭಾನನಾಯೈ

नमोऽस्तु दुग्धोदधिजन्मभूम्यै ।namo'stu dugdhodadhijanmabhūmyai |ನಮೋಽಸ್ತು ದುಗ್ಧೋದಧಿಜನ್ಮಭೂಮ್ಯೈ ।

नमोऽस्तु सोमामृतसोदरायैnamo'stu somāmṛtasodarāyaiನಮೋಽಸ್ತು ಸೋಮಾಮೃತಸೋದರಾಯೈ

नमोऽस्तु नारायणवल्लभायै ॥ १२ ॥namo'stu nārāyaṇavallabhāyai || 12 ||ನಮೋಽಸ್ತು ನಾರಾಯಣವಲ್ಲಭಾಯೈ ॥ 12 ॥

श्लोक 13

सपत्कराणि सकलेन्द्रियनन्दनानिsapatkarāṇi sakalendriyanandanāniಸಪತ್ಕರಾಣಿ ಸಕಲೇನ್ದ್ರಿಯನನ್ದನಾನಿ

साम्राज्यदानविभवानि सरोरुहाक्षि ।sāmrājyadānavibhavāni saroruhākṣi |ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಾನವಿಭವಾನಿ ಸರೋರುಹಾಕ್ಷಿ ।

त्वद्वन्दनानि दुरिताहरणोद्यतानिtvadvandanāni duritāharaṇodyatāniತ್ವದ್ವನ್ದನಾನಿ ದುರಿತಾಹರಣೋದ್ಯತಾನಿ

मामेव मातरनिशं कलयन्तु मान्ये ॥ १३ ॥māmeva mātaraniśaṃ kalayantu mānye || 13 ||ಮಾಮೇವ ಮಾತರನಿಶಂ ಕಲಯನ್ತು ಮಾನ್ಯೇ ॥ 13 ॥

श्लोक 14

यत्कटाक्षसमुपासनाविधिःyatkaṭākṣasamupāsanāvidhiḥಯತ್ಕಟಾಕ್ಷಸಮುಪಾಸನಾವಿಧಿಃ

सेवकस्य सकलार्थसम्पदः ।sevakasya sakalārthasampadaḥ |ಸೇವಕಸ್ಯ ಸಕಲಾರ್ಥಸಮ್ಪದಃ ।

संतनोति वचनाङ्गमानसै-saṃtanoti vacanāṅgamānasai-ಸಂತನೋತಿ ವಚನಾಙ್ಗಮಾನಸೈ-

स्त्वां मुरारिहृदयेश्वरीं भजे ॥ १४ ॥stvāṃ murārihṛdayeśvarīṃ bhaje || 14 ||ಸ್ತ್ವಾಂ ಮುರಾರಿಹೃದಯೇಶ್ವರೀಂ ಭಜೇ ॥ 14 ॥

श्लोक 15

सरसिजनिलये सरोजहस्तेsarasijanilaye sarojahasteಸರಸಿಜನಿಲಯೇ ಸರೋಜಹಸ್ತೇ

धवलतमांशुकगन्धमाल्यशोभे ।dhavalatamāṃśukagandhamālyaśobhe |ಧವಲತಮಾಂಶುಕಗನ್ಧಮಾಲ್ಯಶೋಭೇ ।

भगवति हरिवल्लभे मनोज्ञेbhagavati harivallabhe manojñeಭಗವತಿ ಹರಿವಲ್ಲಭೇ ಮನೋಜ್ಞೇ

त्रिभुवनभूतिकरि प्रसीद मह्यम् ॥ १५ ॥tribhuvanabhūtikari prasīda mahyam || 15 ||ತ್ರಿಭುವನಭೂತಿಕರಿ ಪ್ರಸೀದ ಮಹ್ಯಮ್ ॥ 15 ॥

श्लोक 16

दिग्हस्तिभिः कनककुम्भमुखावसृष्टdighastibhiḥ kanakakumbhamukhāvasṛṣṭaದಿಗ್ಹಸ್ತಿಭಿಃ ಕನಕಕುಮ್ಭಮುಖಾವಸೃಷ್ಟ

स्वर्वाहिनीविमलचारुजलाप्लुताङ्गीम् ।svarvāhinīvimalacārujalāplutāṅgīm |ಸ್ವರ್ವಾಹಿನೀವಿಮಲಚಾರುಜಲಾಪ್ಲುತಾಙ್ಗೀಮ್ ।

प्रातर्नमामि जगता जननीमशेषprātarnamāmi jagatā jananīmaśeṣaಪ್ರಾತರ್ನಮಾಮಿ ಜಗತಾ ಜನನೀಮಶೇಷ

लोकाधिनाथगृहिणीममृताब्धिपुत्रीम् ॥ १६ ॥lokādhināthagṛhiṇīmamṛtābdhiputrīm || 16 ||ಲೋಕಾಧಿನಾಥಗೃಹಿಣೀಮಮೃತಾಬ್ಧಿಪುತ್ರೀಮ್ ॥ 16 ॥

श्लोक 17

कमले कमलाक्षवल्लभे त्वंkamale kamalākṣavallabhe tvaṃಕಮಲೇ ಕಮಲಾಕ್ಷವಲ್ಲಭೇ ತ್ವಂ

करुणापूरतरङ्गितैरपाङ्गैः ।karuṇāpūrataraṅgitairapāṅgaiḥ |ಕರುಣಾಪೂರತರಙ್ಗಿತೈರಪಾಙ್ಗೈಃ ।

अवलोकय मामकिञ्चनानांavalokaya māmakiñcanānāṃಅವಲೋಕಯ ಮಾಮಕಿಞ್ಚನಾನಾಂ

प्रथमं पात्रमकृत्रिमं दयायाः ॥ १७ ॥prathamaṃ pātramakṛtrimaṃ dayāyāḥ || 17 ||ಪ್ರಥಮಂ ಪಾತ್ರಮಕೃತ್ರಿಮಂ ದಯಾಯಾಃ ॥ 17 ॥

श्लोक 18

स्तुवन्ति ये स्तुतिभिरमीभिरन्वहंstuvanti ye stutibhiramībhiranvahaṃಸ್ತುವನ್ತಿ ಯೇ ಸ್ತುತಿಭಿರಮೀಭಿರನ್ವಹಂ

त्रयीमयीं त्रिभुवनमातरं रमाम् ।trayīmayīṃ tribhuvanamātaraṃ ramām |ತ್ರಯೀಮಯೀಂ ತ್ರಿಭುವನಮಾತರಂ ರಮಾಮ್ ।

गुणाधिका गुरुतरभाग्यभाजिनोguṇādhikā gurutarabhāgyabhājinoಗುಣಾಧಿಕಾ ಗುರುತರಭಾಗ್ಯಭಾಜಿನೋ

भवन्ति ते भुवि बुधभाविताशयाः ॥ १८ ॥bhavanti te bhuvi budhabhāvitāśayāḥ || 18 ||ಭವನ್ತಿ ತೇ ಭುವಿ ಬುಧಭಾವಿತಾಶಯಾಃ ॥ 18 ॥

19

इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य श्रीगोविंदभगवत्पूज्यपादशिष्यस्य श्रीमच्छङ्करभगवतः कृतौ कनकधारास्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgoviṃdabhagavatpūjyapādaśiṣyasya śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau kanakadhārāstotraṃ sampūrṇam ||ಇತಿ ಶ್ರೀಮತ್ಪರಮಹಂಸಪರಿವ್ರಾಜಕಾಚಾರ್ಯಸ್ಯ ಶ್ರೀಗೋವಿಂದಭಗವತ್ಪೂಜ್ಯಪಾದಶಿಷ್ಯಸ್ಯ ಶ್ರೀಮಚ್ಛಙ್ಕರಭಗವತಃ ಕೃತೌ ಕನಕಧಾರಾಸ್ತೋತ್ರಂ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಮ್ ॥

अन्य लिपि में पढ़ें: ગુજરાતી বাংলা தமிழ் తెలుగు മലയാളം ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ · देवनागरी पाठ से अक्षर-दर-अक्षर, अनुमानित

पाठ: श्री शङ्कराचार्य ग्रन्थावली, खण्ड 18 (स्तोत्राणि, द्वितीय भाग), श्री वाणी विलास प्रेस, मुद्रित पृ. 70–74 (स्कैन पृष्ठ 82–86), संस्कृत विकिस्रोत पर प्रमाणित; 18 श्लोक और पुष्पिका। 11 नवम्बर 2026 को अर्धश्लोक-स्तर पर मिलान: (ख) विकिस्रोत कनकधारास्तोत्रम् (संशोधन 399053, 22 श्लोक): 21 समान, 15 भिन्न; (ग) बृहत्स्तोत्ररत्नाकर 1912 (निर्णयसागर) djvu 177–179, OCR, 16 श्लोक भिन्न क्रम में: 3 समान, 23 भिन्न। तीन सुधार: श्लोक 5 बाह्वन्तरे और श्लोक 7 मय्यापतेत्तदिह (स्कैन में यही छपा है; प्रतिलिपि-भूल), श्लोक 6 ललितोरसि (मुद्रण में ललितारसि छपा है, दोनों साक्ष्य और सन्धि ललितोरसि देते हैं)। शेष भेद (हरे/हरेः, सपत्कराणि, जलाप्लुताङ्गीम्, भाग्यभाजिनो आदि) संस्करण के पाठ के रूप में रखे गए; विकिस्रोत के चार और 1912 के तीन अतिरिक्त श्लोक इस संस्करण में नहीं हैं।

रोमन पंक्ति देवनागरी से बना IAST लिप्यन्तरण है (ā = दीर्घ आ, ṃ = अनुस्वार, ḥ = विसर्ग, ś/ṣ = श/ष, c = च)। हिन्दी, अवधी और ब्रज पाठों में शब्द के अन्त का मौन 'अ' नहीं लिखा जाता। लिप्यन्तरण में वैदिक स्वर नहीं दिखते।

सम्बन्धित

माँ लक्ष्मी के और पाठ

इन्हीं अवसरों के लिए

प्रश्न

कनकधारा स्तोत्र क्या है?

लक्ष्मी की "कनकधारा" स्तुति: अठारह श्लोकों में उनके कटाक्ष की महिमा, जो विष्णु पर टिका रहता है और सम्पत्ति-कल्याण देता है; अन्त में नमस्कार और नित्य पाठ का फल। परम्परा कहती है कि शङ्कर ने एक निर्धन स्त्री के लिए इसे गाया और सोने के आँवले बरसे।

कनकधारा स्तोत्र किस देवता से जुड़ा है?

कनकधारा स्तोत्र माँ लक्ष्मी से जुड़ा है। समृद्धि, कल्याण और शुभता की देवी, भगवान विष्णु की अर्धांगिनी; दीपावली और शुक्रवार को विशेष रूप से पूजित।

कनकधारा स्तोत्र का अर्थ क्या है?

संक्षिप्त भावार्थ, अनुवाद नहीं। जो हरि के पुलकित अंग पर वैसे ही विराजती हैं जैसे कलियों से सजे तमाल पर भ्रमरी, वे मंगलदेवता मुझे मंगल दें। समुद्र से उत्पन्न लक्ष्मी की दृष्टि, जो मुरारि के मुख पर लज्जा और प्रेम से आती-जाती है, मुझे श्री दे। नीलकमल-सी इन्दिरा की अर्ध-दृष्टि, जो देवों को भी इन्द्रपद देती है और विष्णु को आनन्दित करती है, क्षण भर मुझ पर ठहरे। मुकुन्द पर टिकी उनकी अधखुली प्रेमभरी आँखें और विष्णु के वक्ष पर पड़ती कटाक्ष-माला मुझे कल्याण दें। मेघ-श्याम विष्णु के वक्ष पर बिजली-सी चमकती भार्गवनन्दिनी, सब जगत की माता, मुझे भद्र दें और उनकी मन्द अलसाई अर्ध-दृष्टि मुझ पर पड़े। उनके नेत…

कनकधारा स्तोत्र का स्रोत क्या है?

श्री शंकराचार्य ग्रन्थावली, खण्ड 18 — श्री वाणी विलास प्रेस, श्रीरंगम — Vol. 18, printed pp. 70–74 (scan pages 82–86). परम्परा: स्मार्त।

क्या कनकधारा स्तोत्र के अलग-अलग संस्करण हैं?

यह स्तोत्र 18, 21 और 22 श्लोकों के रूपों में मिलता है; यहाँ वाणी विलास का 18-श्लोक पाठ है। विकिस्रोत की प्रतिलिपि श्लोक 12 के बाद नमोऽस्तु हेमाम्बुजपीठिकायै, नमोऽस्तु देव्यै भृगुनन्दनायै, नमोऽस्तु कान्त्यै कमलेक्षणायै और अन्त से पहले देवि प्रसीद जगदीश्वरि जोड़ती है; 1912 के बृहत्स्तोत्ररत्नाकर में 16 श्लोकों का "कनक(लक्ष्मी)स्तव" है जिसमें तीन अतिरिक्त नमोऽस्तु श्लोक हैं, इस संस्करण के 13–17 नहीं हैं, श्लोक 3, 8, 9 अन्य स्थान पर हैं और कई पाठ भिन्न हैं (आमीलितार्द्धम्, निषण्णे, गरुडजभामिनीति, प्रलयसिद्धिषु, गुणाश्रयायै)। छोटे भेद: अङ्गं हरे / हरेः, सपत्कराणि / सम्पत्कराणि, दिग्हस्तिभिः / दिग्घस्तिभिः, भाग्यभाजिनो / भागिनो।

व्हाट्सऐप