स्तोत्र · माँ लक्ष्मी

कनकधारा स्तोत्र Kanakadhara Stotram

लक्ष्मी की "कनकधारा" स्तुति: अठारह श्लोकों में उनके कटाक्ष की महिमा, जो विष्णु पर टिका रहता है और सम्पत्ति-कल्याण देता है; अन्त में नमस्कार और नित्य पाठ का फल। परम्परा कहती है कि शङ्कर ने एक निर्धन स्त्री के लिए इसे गाया और सोने के आँवले बरसे।

स्रोत-आधारित पाठ सम्पादकीय जाँच

PDF

मूल पाठ

श्लोक 1

अङ्गं हरे पुलकभूषणमाश्रयन्तीaṅgaṃ hare pulakabhūṣaṇamāśrayantīਅਙ੍ਗਂ ਹਰੇ ਪੁਲਕਭੂਸ਼ਣਮਾਸ਼੍ਰਯਨ੍ਤੀ

भृङ्गाङ्गनेव मुकुलाभरणं तमालम् ।bhṛṅgāṅganeva mukulābharaṇaṃ tamālam |ਭ੍ਰਿਙ੍ਗਾਙ੍ਗਨੇਵ ਮੁਕੁਲਾਭਰਣਂ ਤਮਾਲਮ੍ ।

अङ्गीकृताखिलविभूतिरपाङ्गलीलाaṅgīkṛtākhilavibhūtirapāṅgalīlāਅਙ੍ਗੀਕ੍ਰਿਤਾਖਿਲਵਿਭੂਤਿਰਪਾਙ੍ਗਲੀਲਾ

माङ्गल्यदास्तु मम मङ्गलदेवतायाः ॥ १ ॥māṅgalyadāstu mama maṅgaladevatāyāḥ || 1 ||ਮਾਙ੍ਗਲ੍ਯਦਾਸ੍ਤੁ ਮਮ ਮਙ੍ਗਲਦੇਵਤਾਯਾਃ ॥ 1 ॥

श्लोक 2

मुग्धा मुहुर्विदधती वदने मुरारेःmugdhā muhurvidadhatī vadane murāreḥਮੁਗ੍ਧਾ ਮੁਹੁਰ੍ਵਿਦਧਤੀ ਵਦਨੇ ਮੁਰਾਰੇਃ

प्रेमत्रपाप्रणिहितानि गतागतानि ।prematrapāpraṇihitāni gatāgatāni |ਪ੍ਰੇਮਤ੍ਰਪਾਪ੍ਰਣਿਹਿਤਾਨਿ ਗਤਾਗਤਾਨਿ ।

मालादृशोर्मधुकरीव महोत्पले याmālādṛśormadhukarīva mahotpale yāਮਾਲਾਦ੍ਰਿਸ਼ੋਰ੍ਮਧੁਕਰੀਵ ਮਹੋਤ੍ਪਲੇ ਯਾ

सा मे श्रियं दिशतु सागरसम्भवायाः ॥ २ ॥sā me śriyaṃ diśatu sāgarasambhavāyāḥ || 2 ||ਸਾ ਮੇ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਦਿਸ਼ਤੁ ਸਾਗਰਸਮ੍ਭਵਾਯਾਃ ॥ 2 ॥

श्लोक 3

विश्वामरेन्द्रपदविभ्रमदानदक्ष-viśvāmarendrapadavibhramadānadakṣa-ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਰੇਨ੍ਦ੍ਰਪਦਵਿਭ੍ਰਮਦਾਨਦਕ੍ਸ਼-

मानन्दहेतुरधिकं मुरविद्विषोऽपि ।mānandaheturadhikaṃ muravidviṣo'pi |ਮਾਨਨ੍ਦਹੇਤੁਰਧਿਕਂ ਮੁਰਵਿਦ੍ਵਿਸ਼ੋਪਿ ।

ईषन्निषीदतु मयि क्षणमीक्षणार्द्ध-īṣanniṣīdatu mayi kṣaṇamīkṣaṇārddha-ਈਸ਼ਨ੍ਨਿਸ਼ੀਦਤੁ ਮਯਿ ਕ੍ਸ਼ਣਮੀਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਦ੍ਧ-

मिन्दीवरोदरसहोदरमिन्दिरायाः ॥ ३ ॥mindīvarodarasahodaramindirāyāḥ || 3 ||ਮਿਨ੍ਦੀਵਰੋਦਰਸਹੋਦਰਮਿਨ੍ਦਿਰਾਯਾਃ ॥ 3 ॥

श्लोक 4

आमीलिताक्षमधिगम्य मुदा मुकुन्द-āmīlitākṣamadhigamya mudā mukunda-ਆਮੀਲਿਤਾਕ੍ਸ਼ਮਧਿਗਮ੍ਯ ਮੁਦਾ ਮੁਕੁਨ੍ਦ-

मानन्दकन्दमनिमेषमनङ्गतन्त्रम् ।mānandakandamanimeṣamanaṅgatantram |ਮਾਨਨ੍ਦਕਨ੍ਦਮਨਿਮੇਸ਼ਮਨਙ੍ਗਤਨ੍ਤ੍ਰਮ੍ ।

आकेकरस्थितकनीनिकपक्ष्मनेत्रंākekarasthitakanīnikapakṣmanetraṃਆਕੇਕਰਸ੍ਥਿਤਕਨੀਨਿਕਪਕ੍ਸ਼੍ਮਨੇਤ੍ਰਂ

भूत्यै भवेन्मम भुजङ्गशयाङ्गनायाः ॥ ४ ॥bhūtyai bhavenmama bhujaṅgaśayāṅganāyāḥ || 4 ||ਭੂਤ੍ਯੈ ਭਵੇਨ੍ਮਮ ਭੁਜਙ੍ਗਸ਼ਯਾਙ੍ਗਨਾਯਾਃ ॥ 4 ॥

श्लोक 5

बाह्वन्तरे मधुजितः श्रितकौस्तुभेयाbāhvantare madhujitaḥ śritakaustubheyāਬਾਹ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਮਧੁਜਿਤਃ ਸ਼੍ਰਿਤਕੌਸ੍ਤੁਭੇਯਾ

हारावलीव हरिनीलमयी विभाति ।hārāvalīva harinīlamayī vibhāti |ਹਾਰਾਵਲੀਵ ਹਰਿਨੀਲਮਯੀ ਵਿਭਾਤਿ ।

कामप्रदा भगवतोऽपि कटाक्षमालाkāmapradā bhagavato'pi kaṭākṣamālāਕਾਮਪ੍ਰਦਾ ਭਗਵਤੋਪਿ ਕਟਾਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾ

कल्याणमावहतु मे कमलालयायाः ॥ ५ ॥kalyāṇamāvahatu me kamalālayāyāḥ || 5 ||ਕਲ੍ਯਾਣਮਾਵਹਤੁ ਮੇ ਕਮਲਾਲਯਾਯਾਃ ॥ 5 ॥

श्लोक 6

कालाम्बुदालिललितोरसि कैटभारे-kālāmbudālilalitorasi kaiṭabhāre-ਕਾਲਾਮ੍ਬੁਦਾਲਿਲਲਿਤੋਰਸਿ ਕੈਟਭਾਰੇ-

र्धाराधरे स्फुरति यत्तटिदङ्गनेव ।rdhārādhare sphurati yattaṭidaṅganeva |ਰ੍ਧਾਰਾਧਰੇ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਯਤ੍ਤਟਿਦਙ੍ਗਨੇਵ ।

मातुः समस्तजगता महनीयमूर्ति-mātuḥ samastajagatā mahanīyamūrti-ਮਾਤੁਃ ਸਮਸ੍ਤਜਗਤਾ ਮਹਨੀਯਮੂਰ੍ਤਿ-

र्भद्राणि मे दिशतु भार्गवनन्दनायाः ॥ ६ ॥rbhadrāṇi me diśatu bhārgavanandanāyāḥ || 6 ||ਰ੍ਭਦ੍ਰਾਣਿ ਮੇ ਦਿਸ਼ਤੁ ਭਾਰ੍ਗਵਨਨ੍ਦਨਾਯਾਃ ॥ 6 ॥

श्लोक 7

प्राप्तं पदं प्रथमतः खलु यत्प्रभावा-prāptaṃ padaṃ prathamataḥ khalu yatprabhāvā-ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪਦਂ ਪ੍ਰਥਮਤਃ ਖਲੁ ਯਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਾ-

न्माङ्गल्यभाजि मधुमाथिनि मन्मथेन ।nmāṅgalyabhāji madhumāthini manmathena |ਨ੍ਮਾਙ੍ਗਲ੍ਯਭਾਜਿ ਮਧੁਮਾਥਿਨਿ ਮਨ੍ਮਥੇਨ ।

मय्यापतेत्तदिह मन्थरमीक्षणार्धंmayyāpatettadiha mantharamīkṣaṇārdhaṃਮਯ੍ਯਾਪਤੇਤ੍ਤਦਿਹ ਮਨ੍ਥਰਮੀਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਧਂ

मन्दालसं मकरालयकन्यकायाः ॥ ७ ॥mandālasaṃ makarālayakanyakāyāḥ || 7 ||ਮਨ੍ਦਾਲਸਂ ਮਕਰਾਲਯਕਨ੍ਯਕਾਯਾਃ ॥ 7 ॥

श्लोक 8

दद्याद्दयानुपवनो द्रविणाम्बुधारा-dadyāddayānupavano draviṇāmbudhārā-ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਯਾਨੁਪਵਨੋ ਦ੍ਰਵਿਣਾਮ੍ਬੁਧਾਰਾ-

मस्मिन्न किञ्चन विहंगशिशौ विषण्णे ।masminna kiñcana vihaṃgaśiśau viṣaṇṇe |ਮਸ੍ਮਿਨ੍ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ ਵਿਹਂਗਸ਼ਿਸ਼ੌ ਵਿਸ਼ਣ੍ਣੇ ।

दुष्कर्मधर्ममपनीय चिराय दूरंduṣkarmadharmamapanīya cirāya dūraṃਦੁਸ਼੍ਕਰ੍ਮਧਰ੍ਮਮਪਨੀਯ ਚਿਰਾਯ ਦੂਰਂ

नारायणप्रणयिनीनयनाम्बुवाहः ॥ ८ ॥nārāyaṇapraṇayinīnayanāmbuvāhaḥ || 8 ||ਨਾਰਾਯਣਪ੍ਰਣਯਿਨੀਨਯਨਾਮ੍ਬੁਵਾਹਃ ॥ 8 ॥

श्लोक 9

इष्टाविशिष्टमतयोऽपि यया दयार्द्र-iṣṭāviśiṣṭamatayo'pi yayā dayārdra-ਇਸ਼੍ਟਾਵਿਸ਼ਿਸ਼੍ਟਮਤਯੋਪਿ ਯਯਾ ਦਯਾਰ੍ਦ੍ਰ-

दृष्ट्या त्रिविष्टपपदं सुलभं लभन्ते ।dṛṣṭyā triviṣṭapapadaṃ sulabhaṃ labhante |ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟ੍ਯਾ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼੍ਟਪਪਦਂ ਸੁਲਭਂ ਲਭਨ੍ਤੇ ।

दृष्टिः प्रहृष्टकमलोदरदीप्तिरिष्टांdṛṣṭiḥ prahṛṣṭakamalodaradīptiriṣṭāṃਦ੍ਰਿਸ਼੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਹ੍ਰਿਸ਼੍ਟਕਮਲੋਦਰਦੀਪ੍ਤਿਰਿਸ਼੍ਟਾਂ

पुष्टिं कृषीष्ट मम पुष्करविष्टरायाः ॥ ९ ॥puṣṭiṃ kṛṣīṣṭa mama puṣkaraviṣṭarāyāḥ || 9 ||ਪੁਸ਼੍ਟਿਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀਸ਼੍ਟ ਮਮ ਪੁਸ਼੍ਕਰਵਿਸ਼੍ਟਰਾਯਾਃ ॥ 9 ॥

श्लोक 10

गीर्देवतेति गरुडध्वजसुन्दरीतिgīrdevateti garuḍadhvajasundarītiਗੀਰ੍ਦੇਵਤੇਤਿ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਸੁਨ੍ਦਰੀਤਿ

शाकम्भरीति शशिशेखरवल्लभेति ।śākambharīti śaśiśekharavallabheti |ਸ਼ਾਕਮ੍ਭਰੀਤਿ ਸ਼ਸ਼ਿਸ਼ੇਖਰਵਲ੍ਲਭੇਤਿ ।

सृष्टिस्थितिप्रलयकेलिषु संस्थितायैsṛṣṭisthitipralayakeliṣu saṃsthitāyaiਸ੍ਰਿਸ਼੍ਟਿਸ੍ਥਿਤਿਪ੍ਰਲਯਕੇਲਿਸ਼ੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਯੈ

तस्यै नमस्त्रिभुवनैकगुरोस्तरुण्यै ॥ १० ॥tasyai namastribhuvanaikagurostaruṇyai || 10 ||ਤਸ੍ਯੈ ਨਮਸ੍ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੈਕਗੁਰੋਸ੍ਤਰੁਣ੍ਯੈ ॥ 10 ॥

श्लोक 11

श्रुत्यै नमोऽस्तु शुभकर्मफलप्रसूत्यैśrutyai namo'stu śubhakarmaphalaprasūtyaiਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯੈ ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮਫਲਪ੍ਰਸੂਤ੍ਯੈ

रत्यै नमोऽस्तु रमणीयगुणार्णवायै ।ratyai namo'stu ramaṇīyaguṇārṇavāyai |ਰਤ੍ਯੈ ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਰਮਣੀਯਗੁਣਾਰ੍ਣਵਾਯੈ ।

शक्त्यै नमोऽस्तु शतपत्रनिकेतनायैśaktyai namo'stu śatapatraniketanāyaiਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯੈ ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਨਿਕੇਤਨਾਯੈ

पुष्ट्यै नमोऽस्तु पुरुषोत्तमवल्लभायै ॥ ११ ॥puṣṭyai namo'stu puruṣottamavallabhāyai || 11 ||ਪੁਸ਼੍ਟ੍ਯੈ ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤ੍ਤਮਵਲ੍ਲਭਾਯੈ ॥ 11 ॥

श्लोक 12

नमोऽस्तु नालीकनिभाननायैnamo'stu nālīkanibhānanāyaiਨਮੋਸ੍ਤੁ ਨਾਲੀਕਨਿਭਾਨਨਾਯੈ

नमोऽस्तु दुग्धोदधिजन्मभूम्यै ।namo'stu dugdhodadhijanmabhūmyai |ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਦੁਗ੍ਧੋਦਧਿਜਨ੍ਮਭੂਮ੍ਯੈ ।

नमोऽस्तु सोमामृतसोदरायैnamo'stu somāmṛtasodarāyaiਨਮੋਸ੍ਤੁ ਸੋਮਾਮ੍ਰਿਤਸੋਦਰਾਯੈ

नमोऽस्तु नारायणवल्लभायै ॥ १२ ॥namo'stu nārāyaṇavallabhāyai || 12 ||ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਨਾਰਾਯਣਵਲ੍ਲਭਾਯੈ ॥ 12 ॥

श्लोक 13

सपत्कराणि सकलेन्द्रियनन्दनानिsapatkarāṇi sakalendriyanandanāniਸਪਤ੍ਕਰਾਣਿ ਸਕਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਨ੍ਦਨਾਨਿ

साम्राज्यदानविभवानि सरोरुहाक्षि ।sāmrājyadānavibhavāni saroruhākṣi |ਸਾਮ੍ਰਾਜ੍ਯਦਾਨਵਿਭਵਾਨਿ ਸਰੋਰੁਹਾਕ੍ਸ਼ਿ ।

त्वद्वन्दनानि दुरिताहरणोद्यतानिtvadvandanāni duritāharaṇodyatāniਤ੍ਵਦ੍ਵਨ੍ਦਨਾਨਿ ਦੁਰਿਤਾਹਰਣੋਦ੍ਯਤਾਨਿ

मामेव मातरनिशं कलयन्तु मान्ये ॥ १३ ॥māmeva mātaraniśaṃ kalayantu mānye || 13 ||ਮਾਮੇਵ ਮਾਤਰਨਿਸ਼ਂ ਕਲਯਨ੍ਤੁ ਮਾਨ੍ਯੇ ॥ 13 ॥

श्लोक 14

यत्कटाक्षसमुपासनाविधिःyatkaṭākṣasamupāsanāvidhiḥਯਤ੍ਕਟਾਕ੍ਸ਼ਸਮੁਪਾਸਨਾਵਿਧਿਃ

सेवकस्य सकलार्थसम्पदः ।sevakasya sakalārthasampadaḥ |ਸੇਵਕਸ੍ਯ ਸਕਲਾਰ੍ਥਸਮ੍ਪਦਃ ।

संतनोति वचनाङ्गमानसै-saṃtanoti vacanāṅgamānasai-ਸਂਤਨੋਤਿ ਵਚਨਾਙ੍ਗਮਾਨਸੈ-

स्त्वां मुरारिहृदयेश्वरीं भजे ॥ १४ ॥stvāṃ murārihṛdayeśvarīṃ bhaje || 14 ||ਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਮੁਰਾਰਿਹ੍ਰਿਦਯੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਭਜੇ ॥ 14 ॥

श्लोक 15

सरसिजनिलये सरोजहस्तेsarasijanilaye sarojahasteਸਰਸਿਜਨਿਲਯੇ ਸਰੋਜਹਸ੍ਤੇ

धवलतमांशुकगन्धमाल्यशोभे ।dhavalatamāṃśukagandhamālyaśobhe |ਧਵਲਤਮਾਂਸ਼ੁਕਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯਸ਼ੋਭੇ ।

भगवति हरिवल्लभे मनोज्ञेbhagavati harivallabhe manojñeਭਗਵਤਿ ਹਰਿਵਲ੍ਲਭੇ ਮਨੋਜ੍ਞੇ

त्रिभुवनभूतिकरि प्रसीद मह्यम् ॥ १५ ॥tribhuvanabhūtikari prasīda mahyam || 15 ||ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਭੂਤਿਕਰਿ ਪ੍ਰਸੀਦ ਮਹ੍ਯਮ੍ ॥ 15 ॥

श्लोक 16

दिग्हस्तिभिः कनककुम्भमुखावसृष्टdighastibhiḥ kanakakumbhamukhāvasṛṣṭaਦਿਗ੍ਹਸ੍ਤਿਭਿਃ ਕਨਕਕੁਮ੍ਭਮੁਖਾਵਸ੍ਰਿਸ਼੍ਟ

स्वर्वाहिनीविमलचारुजलाप्लुताङ्गीम् ।svarvāhinīvimalacārujalāplutāṅgīm |ਸ੍ਵਰ੍ਵਾਹਿਨੀਵਿਮਲਚਾਰੁਜਲਾਪ੍ਲੁਤਾਙ੍ਗੀਮ੍ ।

प्रातर्नमामि जगता जननीमशेषprātarnamāmi jagatā jananīmaśeṣaਪ੍ਰਾਤਰ੍ਨਮਾਮਿ ਜਗਤਾ ਜਨਨੀਮਸ਼ੇਸ਼

लोकाधिनाथगृहिणीममृताब्धिपुत्रीम् ॥ १६ ॥lokādhināthagṛhiṇīmamṛtābdhiputrīm || 16 ||ਲੋਕਾਧਿਨਾਥਗ੍ਰਿਹਿਣੀਮਮ੍ਰਿਤਾਬ੍ਧਿਪੁਤ੍ਰੀਮ੍ ॥ 16 ॥

श्लोक 17

कमले कमलाक्षवल्लभे त्वंkamale kamalākṣavallabhe tvaṃਕਮਲੇ ਕਮਲਾਕ੍ਸ਼ਵਲ੍ਲਭੇ ਤ੍ਵਂ

करुणापूरतरङ्गितैरपाङ्गैः ।karuṇāpūrataraṅgitairapāṅgaiḥ |ਕਰੁਣਾਪੂਰਤਰਙ੍ਗਿਤੈਰਪਾਙ੍ਗੈਃ ।

अवलोकय मामकिञ्चनानांavalokaya māmakiñcanānāṃਅਵਲੋਕਯ ਮਾਮਕਿਞ੍ਚਨਾਨਾਂ

प्रथमं पात्रमकृत्रिमं दयायाः ॥ १७ ॥prathamaṃ pātramakṛtrimaṃ dayāyāḥ || 17 ||ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਾਤ੍ਰਮਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮਂ ਦਯਾਯਾਃ ॥ 17 ॥

श्लोक 18

स्तुवन्ति ये स्तुतिभिरमीभिरन्वहंstuvanti ye stutibhiramībhiranvahaṃਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਿ ਯੇ ਸ੍ਤੁਤਿਭਿਰਮੀਭਿਰਨ੍ਵਹਂ

त्रयीमयीं त्रिभुवनमातरं रमाम् ।trayīmayīṃ tribhuvanamātaraṃ ramām |ਤ੍ਰਯੀਮਯੀਂ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਮਾਤਰਂ ਰਮਾਮ੍ ।

गुणाधिका गुरुतरभाग्यभाजिनोguṇādhikā gurutarabhāgyabhājinoਗੁਣਾਧਿਕਾ ਗੁਰੁਤਰਭਾਗ੍ਯਭਾਜਿਨੋ

भवन्ति ते भुवि बुधभाविताशयाः ॥ १८ ॥bhavanti te bhuvi budhabhāvitāśayāḥ || 18 ||ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ਭੁਵਿ ਬੁਧਭਾਵਿਤਾਸ਼ਯਾਃ ॥ 18 ॥

19

इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य श्रीगोविंदभगवत्पूज्यपादशिष्यस्य श्रीमच्छङ्करभगवतः कृतौ कनकधारास्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgoviṃdabhagavatpūjyapādaśiṣyasya śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau kanakadhārāstotraṃ sampūrṇam ||ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਪਰਮਹਂਸਪਰਿਵ੍ਰਾਜਕਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਗੋਵਿਂਦਭਗਵਤ੍ਪੂਜ੍ਯਪਾਦਸ਼ਿਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਮਚ੍ਛਙ੍ਕਰਭਗਵਤਃ ਕ੍ਰਿਤੌ ਕਨਕਧਾਰਾਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮ੍ ॥

अन्य लिपि में पढ़ें: ગુજરાતી বাংলা தமிழ் తెలుగు ಕನ್ನಡ മലയാളം ଓଡ଼ିଆ · देवनागरी पाठ से अक्षर-दर-अक्षर, अनुमानित

पाठ: श्री शङ्कराचार्य ग्रन्थावली, खण्ड 18 (स्तोत्राणि, द्वितीय भाग), श्री वाणी विलास प्रेस, मुद्रित पृ. 70–74 (स्कैन पृष्ठ 82–86), संस्कृत विकिस्रोत पर प्रमाणित; 18 श्लोक और पुष्पिका। 11 नवम्बर 2026 को अर्धश्लोक-स्तर पर मिलान: (ख) विकिस्रोत कनकधारास्तोत्रम् (संशोधन 399053, 22 श्लोक): 21 समान, 15 भिन्न; (ग) बृहत्स्तोत्ररत्नाकर 1912 (निर्णयसागर) djvu 177–179, OCR, 16 श्लोक भिन्न क्रम में: 3 समान, 23 भिन्न। तीन सुधार: श्लोक 5 बाह्वन्तरे और श्लोक 7 मय्यापतेत्तदिह (स्कैन में यही छपा है; प्रतिलिपि-भूल), श्लोक 6 ललितोरसि (मुद्रण में ललितारसि छपा है, दोनों साक्ष्य और सन्धि ललितोरसि देते हैं)। शेष भेद (हरे/हरेः, सपत्कराणि, जलाप्लुताङ्गीम्, भाग्यभाजिनो आदि) संस्करण के पाठ के रूप में रखे गए; विकिस्रोत के चार और 1912 के तीन अतिरिक्त श्लोक इस संस्करण में नहीं हैं।

रोमन पंक्ति देवनागरी से बना IAST लिप्यन्तरण है (ā = दीर्घ आ, ṃ = अनुस्वार, ḥ = विसर्ग, ś/ṣ = श/ष, c = च)। हिन्दी, अवधी और ब्रज पाठों में शब्द के अन्त का मौन 'अ' नहीं लिखा जाता। लिप्यन्तरण में वैदिक स्वर नहीं दिखते।

सम्बन्धित

माँ लक्ष्मी के और पाठ

इन्हीं अवसरों के लिए

प्रश्न

कनकधारा स्तोत्र क्या है?

लक्ष्मी की "कनकधारा" स्तुति: अठारह श्लोकों में उनके कटाक्ष की महिमा, जो विष्णु पर टिका रहता है और सम्पत्ति-कल्याण देता है; अन्त में नमस्कार और नित्य पाठ का फल। परम्परा कहती है कि शङ्कर ने एक निर्धन स्त्री के लिए इसे गाया और सोने के आँवले बरसे।

कनकधारा स्तोत्र किस देवता से जुड़ा है?

कनकधारा स्तोत्र माँ लक्ष्मी से जुड़ा है। समृद्धि, कल्याण और शुभता की देवी, भगवान विष्णु की अर्धांगिनी; दीपावली और शुक्रवार को विशेष रूप से पूजित।

कनकधारा स्तोत्र का अर्थ क्या है?

संक्षिप्त भावार्थ, अनुवाद नहीं। जो हरि के पुलकित अंग पर वैसे ही विराजती हैं जैसे कलियों से सजे तमाल पर भ्रमरी, वे मंगलदेवता मुझे मंगल दें। समुद्र से उत्पन्न लक्ष्मी की दृष्टि, जो मुरारि के मुख पर लज्जा और प्रेम से आती-जाती है, मुझे श्री दे। नीलकमल-सी इन्दिरा की अर्ध-दृष्टि, जो देवों को भी इन्द्रपद देती है और विष्णु को आनन्दित करती है, क्षण भर मुझ पर ठहरे। मुकुन्द पर टिकी उनकी अधखुली प्रेमभरी आँखें और विष्णु के वक्ष पर पड़ती कटाक्ष-माला मुझे कल्याण दें। मेघ-श्याम विष्णु के वक्ष पर बिजली-सी चमकती भार्गवनन्दिनी, सब जगत की माता, मुझे भद्र दें और उनकी मन्द अलसाई अर्ध-दृष्टि मुझ पर पड़े। उनके नेत…

कनकधारा स्तोत्र का स्रोत क्या है?

श्री शंकराचार्य ग्रन्थावली, खण्ड 18 — श्री वाणी विलास प्रेस, श्रीरंगम — Vol. 18, printed pp. 70–74 (scan pages 82–86). परम्परा: स्मार्त।

क्या कनकधारा स्तोत्र के अलग-अलग संस्करण हैं?

यह स्तोत्र 18, 21 और 22 श्लोकों के रूपों में मिलता है; यहाँ वाणी विलास का 18-श्लोक पाठ है। विकिस्रोत की प्रतिलिपि श्लोक 12 के बाद नमोऽस्तु हेमाम्बुजपीठिकायै, नमोऽस्तु देव्यै भृगुनन्दनायै, नमोऽस्तु कान्त्यै कमलेक्षणायै और अन्त से पहले देवि प्रसीद जगदीश्वरि जोड़ती है; 1912 के बृहत्स्तोत्ररत्नाकर में 16 श्लोकों का "कनक(लक्ष्मी)स्तव" है जिसमें तीन अतिरिक्त नमोऽस्तु श्लोक हैं, इस संस्करण के 13–17 नहीं हैं, श्लोक 3, 8, 9 अन्य स्थान पर हैं और कई पाठ भिन्न हैं (आमीलितार्द्धम्, निषण्णे, गरुडजभामिनीति, प्रलयसिद्धिषु, गुणाश्रयायै)। छोटे भेद: अङ्गं हरे / हरेः, सपत्कराणि / सम्पत्कराणि, दिग्हस्तिभिः / दिग्घस्तिभिः, भाग्यभाजिनो / भागिनो।

व्हाट्सऐप