कथा
एक पटक पृथ्वीमा विचरण गर्दै शिव र पार्वती अमरावती नगरको एउटा सुन्दर शिव मन्दिरमा आइपुग्नुभयो र पासा खेल्न बस्नुभयो। पार्वतीले मन्दिरका पुजारीसँग को जित्नेछ भनेर सोध्नुभयो। नसोची पुजारीले भने, “शिव।” पार्वतीले खेल जित्नुभयो, र लापरबाह उत्तरले रिसाएर पुजारीलाई पीडादायी चर्मरोगको श्राप दिनुभयो।
पुजारीले लामो समयसम्म कष्ट भोगे। एक दिन स्वर्गबाट अप्सराहरू मन्दिरमा आए र उनको अवस्था देखेर उनलाई सोह्र सोमबारको व्रत सिकाए: हरेक सोमबार व्रत बस्ने, शिवको पूजा गर्ने, र सत्रौँ सोमबार गहुँको पीठो, घिउ र सख्खरको चूरमा चढाउने, बाँड्ने र बाँकी प्रसादका रूपमा खाने।
पुजारीले निष्ठापूर्वक व्रत पालन गरे र निको भए। शिव र पार्वती फर्केर उनलाई स्वस्थ देख्दा पार्वतीले कसरी भनेर सोध्नुभयो, र व्रतबारे सुनेपछि टाढिएका आफ्ना छोरा कार्तिकेय फर्किऊन् भनेर आफैँ व्रत बस्नुभयो। कार्तिकेय फर्के, र उनले आमासँग यसको रहस्य सोधे।
कार्तिकेयले विदेश गएका एक प्रिय मित्रलाई भेट्न व्रत बसे, र मित्र घर फर्के। ती मित्रले पनि विवाहको इच्छाले व्रत बसे; एक राजकुमारीको स्वयंवरमा राजकीय हात्तीले उनको गलामा माला लगाइदियो, र उनी राजाका ज्वाइँ र पछि स्वयं राजा बने।
नयाँ राजाले सत्रौँ सोमबारको भोग चढाउँदा रानीले त्यसलाई आफ्नो मर्यादाभन्दा तल ठानेर सामेल हुन इन्कार गरिन्, र उनलाई दरबारबाट निकालियो; पश्चात्ताप गरेर आफैँ व्रत नबसुन्जेल उनले कष्ट भोगिन्। कथा यसो भन्दै टुङ्गिन्छ कि सफा मनले सोह्र सोमबार व्रत बस्नेले शिवको कृपा पाउँछ।
परम्परागत कथालाई हाम्रै शब्दमा पुनः भनिएको; परिवार र पुस्तिकाहरूमा भनिने संस्करणहरूमा विवरण फरक हुन्छन्।