કથા
એક વાર પૃથ્વી પર વિચરતાં શિવ અને પાર્વતી અમરાવતી નગરના એક સુંદર શિવ મંદિરે આવ્યાં અને ચોપાટ રમવા બેઠાં. પાર્વતીએ મંદિરના પૂજારીને પૂછ્યું કે કોણ જીતશે. વિચાર્યા વગર પૂજારીએ કહ્યું, “શિવ.” પાર્વતી રમત જીત્યાં, અને બેદરકાર જવાબથી ક્રોધિત થઈને તેમણે પૂજારીને પીડાદાયક ચામડીના રોગનો શાપ આપ્યો.
પૂજારીએ લાંબા સમય સુધી કષ્ટ વેઠ્યું. એક દિવસ સ્વર્ગની અપ્સરાઓ મંદિરે આવી અને તેની દશા જોઈને તેને સોળ સોમવારનું વ્રત શીખવ્યું: દર સોમવારે ઉપવાસ કરવો, શિવનું પૂજન કરવું, અને સત્તરમા સોમવારે ઘઉંના લોટ, ઘી અને ગોળનું ચૂરમું ધરાવવું, વહેંચવું અને બાકીનું પ્રસાદ તરીકે ખાવું.
પૂજારીએ નિષ્ઠાથી વ્રત કર્યું અને તે સાજો થઈ ગયો. શિવ અને પાર્વતીએ પાછા આવીને તેને સ્વસ્થ જોયો ત્યારે પાર્વતીએ કારણ પૂછ્યું, અને વ્રત વિશે સાંભળીને તેમણે પોતે તે કર્યું જેથી તેમનાથી દૂર થઈ ગયેલા પુત્ર કાર્તિકેય પાછા આવે. કાર્તિકેય પાછા આવ્યા અને તેમણે માતાને તેનું રહસ્ય પૂછ્યું.
કાર્તિકેયે પરદેશ ગયેલા પોતાના પ્રિય મિત્રને મળવા વ્રત કર્યું, અને મિત્ર ઘરે પાછો આવ્યો. મિત્રે પણ લગ્નની ઇચ્છાથી વ્રત કર્યું; એક રાજકુમારીના સ્વયંવરમાં રાજહાથીએ તેના ગળામાં માળા પહેરાવી, અને તે રાજાનો જમાઈ અને પછી રાજા બન્યો.
નવા રાજાએ સત્તરમા સોમવારનો ભોગ ધરાવ્યો ત્યારે રાણીએ તેને પોતાના માટે હલકું ગણીને જોડાવાની ના પાડી, અને તેને મહેલમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવી; તેણે પસ્તાવો કરીને પોતે વ્રત કર્યું ત્યાં સુધી તેણે કષ્ટ ભોગવ્યાં. કથાના અંતે કહેવાય છે કે જે શુદ્ધ હૃદયથી સોળ સોમવાર કરે છે તેને શિવની કૃપા મળે છે.
પરંપરાગત કથા અમે અમારા શબ્દોમાં કહી છે; પરિવારો અને પુસ્તિકાઓમાં કહેવાતી કથાઓની વિગતોમાં ફરક હોય છે.