प्रसाद आणि सणांच्या पाककृती
पूजा आणि सणांसाठी पारंपरिक नैवेद्य — पंचामृत, मोदक, खीर, ठेकुआ, पोंगल आणि बरेच काही — साहित्याचे प्रमाण, कृती आणि ते कोणत्या दिवशी अर्पण करतात यासह.
पाककृती22
धान्याशिवाय7उपवासाला बहुधा केल्या जातात
उपवास आणि नैवेद्याच्या प्रथा कुटुंब, प्रदेश आणि संप्रदायानुसार वेगवेगळ्या असतात — काही जण मीठ, दूध, साखर किंवा काही भाज्या पूर्णपणे टाळतात. आपल्या परंपरेचे आणि वडीलधाऱ्यांच्या मार्गदर्शनाचे पालन करा.
- पंचामृत पाच अमृते — दूध, दही, तूप, मध आणि साखर — अभिषेकासाठी वापरली जातात आणि नंतर प्रसाद म्हणून वाटली जातात. धान्याशिवायमीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- चरणामृत तुळशीसह दूध किंवा दह्याचा हलका, सुगंधी नैवेद्य, आरतीनंतर चमच्याने दिला जातो. धान्याशिवायमीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- तळणीचे मोदक नारळ आणि गुळाचे गोड सारण भरलेले कुरकुरीत गव्हाच्या पिठाचे मोदक — गणपतीचा आवडता गोड पदार्थ. मीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- उकडीचे मोदक नारळ-गुळाचे सारण भरलेले तांदळाच्या पिठाचे मऊ वाफवलेले मोदक, चमचाभर तुपासह वाढले जातात. मीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- रव्याचा शिरा तुपात भाजलेला रवा दूध आणि साखरेसह शिजवलेला — सत्यनारायणाचा पारंपरिक प्रसाद. मीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- कडा प्रसाद (कणकेचा हलवा) गव्हाचे पीठ, तूप आणि साखर समान प्रमाणात — गुरुद्वाराचा पवित्र प्रसाद, गुरू नानक जयंती आणि अरदाससाठी घरीही बनवला जातो. मीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- तांदळाची खीर दुधात मंद आचेवर मलईदार होईपर्यंत शिजवलेला तांदूळ — कोजागिरी (शरद) पौर्णिमेला, श्राद्धात आणि अनेक सणांना नैवेद्य. मीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- साबुदाणा खिचडी भिजवलेला साबुदाणा शेंगदाणे, बटाटा आणि जिऱ्यासह परतलेला — पोटभरीचा उपवासाचा पदार्थ. धान्याशिवायफक्त सैंधव मीठकांदा-लसूण नाही
- कुट्टूची पुरी (राजगिऱ्यासारखी उपवासाची पुरी) बटाट्याने बांधलेल्या कुट्टूच्या पिठाच्या मऊ पुऱ्या — नवरात्राच्या उपवासातील आवडती पुरी. धान्याशिवायफक्त सैंधव मीठकांदा-लसूण नाही
- शिंगाड्याच्या पिठाचा शिरा उपवासाच्या दिवसांसाठी शिंगाड्याच्या पिठाचा झटपट, समृद्ध शिरा. धान्याशिवायमीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- तिळाचे लाडू (तिळगूळ) भाजलेले तीळ आणि गुळाचे उष्ण लाडू, मकर संक्रांतीला वाटले जातात. मीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- पुरणपोळी हरभरा डाळ आणि गुळाचे गोड पुरण भरलेली मऊ पोळी — होळी आणि गुढीपाडव्याचा सणाचा नैवेद्य. मीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- सक्करै पोंगल (गोड पोंगल) गूळ आणि तुपासह शिजवलेले तांदूळ आणि मूग डाळ — ज्या पदार्थावरून सुगीच्या सणाला नाव मिळाले. मीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- तिलकूट गूळ किंवा साखरेसह कुटलेल्या तिळाच्या कुरकुरीत चकत्या — बिहार आणि झारखंडची संक्रांतीची मिठाई. मीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- ठेकुआ लाकडी साच्यात आकार दिलेली गव्हाच्या पिठाची आणि गुळाची खुसखुशीत बिस्किटे — छठचा अत्यावश्यक प्रसाद. मीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- गुजिया (करंजी) खवा, रवा आणि सुक्या मेव्याचे सारण भरलेल्या अर्धचंद्राकृती करंज्या — होळीची मिठाई. मीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- मालपुआ बडीशेप आणि वेलचीयुक्त, पाकात मुरवलेले मऊ मालपुए, होळीसाठी आणि मंदिरातील भोग म्हणून बनवले जातात. मीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- अन्नम नैवेद्यम (तूप आणि डाळीसह भात) तूप आणि साध्या वरणासह साधा भात — दक्षिण भारतातील अनेक घरांचा दैनंदिन नैवेद्य. मीठ घालूनकांदा-लसूण नाही
- रवा केसरी तूप आणि काजूसह केशरी रंगाचा रव्याचा गोड पदार्थ, दक्षिण भारताचा आवडता प्रसाद. मीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- पाल पायसम (केरळची दुधाची खीर) फिकट गुलाबी आणि मलईदार होईपर्यंत दुधात हळूहळू आटवलेला तांदूळ — ओणम आणि केरळच्या मंदिरांचे सणाचे पायसम. मीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- धण्याची पंजिरी साखर, मखाणे आणि सुक्या मेव्यासह भाजलेली धणे पूड — जन्माष्टमीचा मध्यरात्रीचा प्रसाद. धान्याशिवायमीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
- मखाण्याची खीर दुधात शिजवलेले भाजलेले मखाणे — उपवासाच्या दिवसांसाठी मलईदार खीर. धान्याशिवायमीठ नाहीकांदा-लसूण नाही
या पाककृती आमच्या संपादकीय टीमने घरगुती प्रचलित पद्धतीनुसार लिहिल्या आहेत. मापे: 1 कप = 240 मि.ली., 1 मोठा चमचा = 15 मि.ली., 1 छोटा चमचा = 5 मि.ली.