स्तोत्र · श्री हनुमान

हनुमान साठिका Hanuman Sathika

साठ चौपाइयों ("साठिका") में हनुमान जी के जन्म और सूर्य-ग्रास से लेकर रामायण-युद्ध के पराक्रम तक की कथा, अन्त में सहायता की विनती और भौमवार पूजा के दोहे।

स्रोत-आधारित पाठ सम्पादकीय जाँच

PDF

मूल पाठ

दोहा 1

वीर बखानों पवन सुत, जानत सकल जहान ।vīr bakhānoṃ pavan sut, jānat sakal jahān |వీర బఖానోం పవన సుత, జానత సకల జహాన ।

धन्य धन्य अंजनी तनय, संकट हर हनुमान ॥dhanya dhanya aṃjanī tanay, saṃkaṭ har hanumān ||ధన్య ధన్య అంజనీ తనయ, సంకట హర హనుమాన ॥

यह पद साझा करें

चौपाई 1

जय जय जय हनुमान अड़ंगी ।jay jay jay hanumān aṛaṃgī |జయ జయ జయ హనుమాన అడంగీ ।

महावीर विक्रम बजरंगी ॥१॥mahāvīr vikram bajaraṃgī ||1||మహావీర విక్రమ బజరంగీ ॥1॥

यह पद साझा करें

चौपाई 2

जय कपीश जय पवन कुमारा ।jay kapīś jay pavan kumārā |జయ కపీశ జయ పవన కుమారా ।

जय जग वंदन शील अगारा ॥२॥jay jag vaṃdan śīl agārā ||2||జయ జగ వందన శీల అగారా ॥2॥

यह पद साझा करें

चौपाई 3

जय आदित्य अमर अविकारी ।jay āditya amar avikārī |జయ ఆదిత్య అమర అవికారీ ।

अरि मर्दन जय जय गिरिधारी ॥३॥ari mardan jay jay giridhārī ||3||అరి మర్దన జయ జయ గిరిధారీ ॥3॥

यह पद साझा करें

चौपाई 4

अंजनि उदर जन्म तुम लीन्हा ।aṃjani udar janma tum līnhā |అంజని ఉదర జన్మ తుమ లీన్హా ।

जय जय कार देवतन कीन्हा ॥४॥jay jay kār devatan kīnhā ||4||జయ జయ కార దేవతన కీన్హా ॥4॥

यह पद साझा करें

चौपाई 5

बाजै दुंदुभि गगन गंभीरा ।bājai duṃdubhi gagan gaṃbhīrā |బాజై దుందుభి గగన గంభీరా ।

सुर मन हर्ष असुर मन पीरा ॥५॥sur man harṣa asur man pīrā ||5||సుర మన హర్ష అసుర మన పీరా ॥5॥

यह पद साझा करें

चौपाई 6

कपि के डर गढ़ लंक सकानी ।kapi ke ḍar gaṛh laṃk sakānī |కపి కే డర గఢ లంక సకానీ ।

छूटी बन्दि देवतन जानी ॥६॥chūṭī bandi devatan jānī ||6||ఛూటీ బన్ది దేవతన జానీ ॥6॥

यह पद साझा करें

चौपाई 7

ऋषी समूह निकट चलि आये ।ṛṣī samūh nikaṭ cali āye |ఋషీ సమూహ నికట చలి ఆయే ।

पवन तनय के पद सिर नाये ॥७॥pavan tanay ke pad sir nāye ||7||పవన తనయ కే పద సిర నాయే ॥7॥

यह पद साझा करें

चौपाई 8

बार बार अस्तुति करि नाना ।bār bār astuti kari nānā |బార బార అస్తుతి కరి నానా ।

निर्मल नाम धरा हनुमाना ॥८॥nirmal nām dharā hanumānā ||8||నిర్మల నామ ధరా హనుమానా ॥8॥

यह पद साझा करें

चौपाई 9

सकल ऋषिन मिलि अस मत ठाना ।sakal ṛṣin mili as mat ṭhānā |సకల ఋషిన మిలి అస మత ఠానా ।

दीन बताय लाल फल खाना ॥९॥dīn batāy lāl phal khānā ||9||దీన బతాయ లాల ఫల ఖానా ॥9॥

यह पद साझा करें

चौपाई 10

सुनत बचन कपि मन हर्षाना ।sunat bacan kapi man harṣānā |సునత బచన కపి మన హర్షానా ।

रवि रथ उदय लाल फल जाना ॥१०॥ravi rath uday lāl phal jānā ||10||రవి రథ ఉదయ లాల ఫల జానా ॥10॥

यह पद साझा करें

चौपाई 11

रथ समेत कपि कीन अहारा ।rath samet kapi kīn ahārā |రథ సమేత కపి కీన అహారా ।

सूर्य बिना भयो अति अँधियारा ॥११॥sūrya binā bhayo ati am̐dhiyārā ||11||సూర్య బినా భయో అతి అఁధియారా ॥11॥

यह पद साझा करें

चौपाई 12

बिन तमार सुर मुनि अकुलाने ।bin tamār sur muni akulāne |బిన తమార సుర ముని అకులానే ।

तब कपीस की अस्तुति ठाने ॥१२॥tab kapīs kī astuti ṭhāne ||12||తబ కపీస కీ అస్తుతి ఠానే ॥12॥

यह पद साझा करें

चौपाई 13

सकल लोक वृत्तान्त सुनावा ।sakal lok vṛttānta sunāvā |సకల లోక వృత్తాన్త సునావా ।

चतुरानन तब रवि उगिलावा ॥१३॥caturānan tab ravi ugilāvā ||13||చతురానన తబ రవి ఉగిలావా ॥13॥

यह पद साझा करें

चौपाई 14

कहा बहोरी सुनो बल शीला ।kahā bahorī suno bal śīlā |కహా బహోరీ సునో బల శీలా ।

रामचन्द्र करिहै बहु लीला ॥१४॥rāmacandra karihai bahu līlā ||14||రామచన్ద్ర కరిహై బహు లీలా ॥14॥

यह पद साझा करें

चौपाई 15

तब तुम उन कर करब सहाई ।tab tum un kar karab sahāī |తబ తుమ ఉన కర కరబ సహాఈ ।

अबहिं बसहु कानन मँह जाई ॥१५॥abahiṃ basahu kānan mam̐h jāī ||15||అబహిం బసహు కానన మఁహ జాఈ ॥15॥

यह पद साझा करें

चौपाई 16

अस कहि विधि निज लोक सिधारे ।as kahi vidhi nij lok sidhāre |అస కహి విధి నిజ లోక సిధారే ।

मिले सखा संग पवन कुमारे ॥१६॥mile sakhā saṃg pavan kumāre ||16||మిలే సఖా సంగ పవన కుమారే ॥16॥

यह पद साझा करें

चौपाई 17

खेलत खेल महा तरु तोरे ।khelat khel mahā taru tore |ఖేలత ఖేల మహా తరు తోరే ।

ढेर करै बहु पर्वत फोरे ॥१७॥ḍher karai bahu parvat phore ||17||ఢేర కరై బహు పర్వత ఫోరే ॥17॥

यह पद साझा करें

चौपाई 18

जेहि गिरि चरण देहि कपि धाई ।jehi giri caraṇ dehi kapi dhāī |జేహి గిరి చరణ దేహి కపి ధాఈ ।

गिरि समेत पातालहिं जाई ॥१८॥giri samet pātālahiṃ jāī ||18||గిరి సమేత పాతాలహిం జాఈ ॥18॥

यह पद साझा करें

चौपाई 19

कपि सुग्रीव बालि की त्रासा ।kapi sugrīv bāli kī trāsā |కపి సుగ్రీవ బాలి కీ త్రాసా ।

निरखत रहे राम मगु आसा ॥१९॥nirakhat rahe rām magu āsā ||19||నిరఖత రహే రామ మగు ఆసా ॥19॥

यह पद साझा करें

चौपाई 20

मिले राम तहँ पवन कुमारा ।mile rām taham̐ pavan kumārā |మిలే రామ తహఁ పవన కుమారా ।

अति आनन्द सप्रेम दुलारा ॥२०॥ati ānanda saprem dulārā ||20||అతి ఆనన్ద సప్రేమ దులారా ॥20॥

यह पद साझा करें

चौपाई 21

मणि मुंदरी रघुपति सो पाई ।maṇi muṃdarī raghupati so pāī |మణి ముందరీ రఘుపతి సో పాఈ ।

सीता खोज चले शिर नाई ॥२१॥sītā khoj cale śir nāī ||21||సీతా ఖోజ చలే శిర నాఈ ॥21॥

यह पद साझा करें

चौपाई 22

शत योजन जल निधि विस्तारा ।śat yojan jal nidhi vistārā |శత యోజన జల నిధి విస్తారా ।

अगम अपार देवतन हारा ॥२२॥agam apār devatan hārā ||22||అగమ అపార దేవతన హారా ॥22॥

यह पद साझा करें

चौपाई 23

जिमि सर गोखुर सरिस कपीशा ।jimi sar gokhur saris kapīśā |జిమి సర గోఖుర సరిస కపీశా ।

लाँघि गये कपि कहि जगदीशा ॥२३॥lām̐ghi gaye kapi kahi jagadīśā ||23||లాఁఘి గయే కపి కహి జగదీశా ॥23॥

यह पद साझा करें

चौपाई 24

सीता चरण सीस तिन नाये ।sītā caraṇ sīs tin nāye |సీతా చరణ సీస తిన నాయే ।

अजर अमर के आशिष पाये ॥२४॥ajar amar ke āśiṣ pāye ||24||అజర అమర కే ఆశిష పాయే ॥24॥

यह पद साझा करें

चौपाई 25

रहे दनुज उपवन रखवारी ।rahe danuj upavan rakhavārī |రహే దనుజ ఉపవన రఖవారీ ।

एक से एक महाभट भारी ॥२५॥ek se ek mahābhaṭ bhārī ||25||ఏక సే ఏక మహాభట భారీ ॥25॥

यह पद साझा करें

चौपाई 26

तिन्हैं मारि पुनि कहेउ कपीसा ।tinhaiṃ māri puni kaheu kapīsā |తిన్హైం మారి పుని కహేఉ కపీసా ।

दहेउ लंक कोप्यो भुज बीसा ॥२६॥daheu laṃk kopyo bhuj bīsā ||26||దహేఉ లంక కోప్యో భుజ బీసా ॥26॥

यह पद साझा करें

चौपाई 27

सिया बोध दै पुनि फिर आये ।siyā bodh dai puni phir āye |సియా బోధ దై పుని ఫిర ఆయే ।

रामचन्द्र के पद शिर नाये ॥२७॥rāmacandra ke pad śir nāye ||27||రామచన్ద్ర కే పద శిర నాయే ॥27॥

यह पद साझा करें

चौपाई 28

मेरु उपारि आप छिन माहीं ।meru upāri āp chin māhīṃ |మేరు ఉపారి ఆప ఛిన మాహీం ।

बाँधे सेतु निमिष एक माहीं ॥२८॥bām̐dhe setu nimiṣ ek māhīṃ ||28||బాఁధే సేతు నిమిష ఏక మాహీం ॥28॥

यह पद साझा करें

चौपाई 29

लक्ष्मण शक्ति लागी जबहीं ।lakṣmaṇ śakti lāgī jabahīṃ |లక్ష్మణ శక్తి లాగీ జబహీం ।

राम बुलाय कहो पुनि तबहीं ॥२९॥rām bulāy kaho puni tabahīṃ ||29||రామ బులాయ కహో పుని తబహీం ॥29॥

यह पद साझा करें

चौपाई 30

भवन समेत सुखेण ले आये ।bhavan samet sukheṇ le āye |భవన సమేత సుఖేణ లే ఆయే ।

तुरत सजीवन को पुनि धाये ॥३०॥turat sajīvan ko puni dhāye ||30||తురత సజీవన కో పుని ధాయే ॥30॥

यह पद साझा करें

चौपाई 31

मग मँह कालनेमि कँह मारा ।mag mam̐h kālanemi kam̐h mārā |మగ మఁహ కాలనేమి కఁహ మారా ।

अमित सुभट निशिचर संहारा ॥३१॥amit subhaṭ niśicar saṃhārā ||31||అమిత సుభట నిశిచర సంహారా ॥31॥

यह पद साझा करें

चौपाई 32

आनि सजीवन गिरी समेता ।āni sajīvan girī sametā |ఆని సజీవన గిరీ సమేతా ।

धरि दीन्हों जँह कृपा निकेता ॥३२॥dhari dīnhoṃ jam̐h kṛpā niketā ||32||ధరి దీన్హోం జఁహ కృపా నికేతా ॥32॥

यह पद साझा करें

चौपाई 33

फनपति केर शोक हरि लीना ।phanapati ker śok hari līnā |ఫనపతి కేర శోక హరి లీనా ।

बर्षि सुमन सुर जय जय कीना ॥३३॥barṣi suman sur jay jay kīnā ||33||బర్షి సుమన సుర జయ జయ కీనా ॥33॥

यह पद साझा करें

चौपाई 34

अहिरावन हरि अनुज समेता ।ahirāvan hari anuj sametā |అహిరావన హరి అనుజ సమేతా ।

लै गयो तहाँ पाताल निकेता ॥३४॥lai gayo tahām̐ pātāl niketā ||34||లై గయో తహాఁ పాతాల నికేతా ॥34॥

यह पद साझा करें

चौपाई 35

जहाँ रहै देवी अस्थाना ।jahām̐ rahai devī asthānā |జహాఁ రహై దేవీ అస్థానా ।

दीन चहै बलि काढ़ि कृपाना ॥३५॥dīn cahai bali kāṛhi kṛpānā ||35||దీన చహై బలి కాఢి కృపానా ॥35॥

यह पद साझा करें

चौपाई 36

पवन तनय प्रभु कीन गुहारी ।pavan tanay prabhu kīn guhārī |పవన తనయ ప్రభు కీన గుహారీ ।

कटक समेत निशाचर मारी ॥३६॥kaṭak samet niśācar mārī ||36||కటక సమేత నిశాచర మారీ ॥36॥

यह पद साझा करें

चौपाई 37

रीक्ष कीशपति सबै बहोरी ।rīkṣa kīśapati sabai bahorī |రీక్ష కీశపతి సబై బహోరీ ।

राम लखन कीने यक ठोरी ॥३७॥rām lakhan kīne yak ṭhorī ||37||రామ లఖన కీనే యక ఠోరీ ॥37॥

यह पद साझा करें

चौपाई 38

सब देवतन के बंदि छुड़ाये ।sab devatan ke baṃdi chuṛāye |సబ దేవతన కే బంది ఛుడాయే ।

सो कीरति सुनि नारद गाये ॥३८॥so kīrati suni nārad gāye ||38||సో కీరతి సుని నారద గాయే ॥38॥

यह पद साझा करें

चौपाई 39

अक्षय कुमार दनुज बलवाना ।akṣay kumār danuj balavānā |అక్షయ కుమార దనుజ బలవానా ।

सान केतु कहे सब जग जाना ॥३९॥sān ketu kahe sab jag jānā ||39||సాన కేతు కహే సబ జగ జానా ॥39॥

यह पद साझा करें

चौपाई 40

कुम्भकरन रावन कर भाई ।kumbhakaran rāvan kar bhāī |కుమ్భకరన రావన కర భాఈ ।

ताहि निपात कीन्ह कपिराई ॥४०॥tāhi nipāt kīnha kapirāī ||40||తాహి నిపాత కీన్హ కపిరాఈ ॥40॥

यह पद साझा करें

चौपाई 41

मेघनाथ पर शक्ति मारा ।meghanāth par śakti mārā |మేఘనాథ పర శక్తి మారా ।

पवन तनय सब सों वरियारा ॥४१॥pavan tanay sab soṃ variyārā ||41||పవన తనయ సబ సోం వరియారా ॥41॥

यह पद साझा करें

चौपाई 42

रहा तनय नारान्तक जाना ।rahā tanay nārāntak jānā |రహా తనయ నారాన్తక జానా ।

पल में हत्यो ताहि, हनुमाना ॥४२॥pal meṃ hatyo tāhi, hanumānā ||42||పల మేం హత్యో తాహి, హనుమానా ॥42॥

यह पद साझा करें

चौपाई 43

जहँ लगि मान दनुज कर पावा ।jaham̐ lagi mān danuj kar pāvā |జహఁ లగి మాన దనుజ కర పావా ।

पवन तनय सब मारि नसावा ॥४३॥pavan tanay sab māri nasāvā ||43||పవన తనయ సబ మారి నసావా ॥43॥

यह पद साझा करें

चौपाई 44

जय मारुत सुत जय अनुकूला ।jay mārut sut jay anukūlā |జయ మారుత సుత జయ అనుకూలా ।

नाम कृशानु शोक सम तूला ॥४४॥nām kṛśānu śok sam tūlā ||44||నామ కృశాను శోక సమ తూలా ॥44॥

यह पद साझा करें

चौपाई 45

जहँ जीवन कर संकट होई ।jaham̐ jīvan kar saṃkaṭ hoī |జహఁ జీవన కర సంకట హోఈ ।

रवि तम सम सो संकट सोई ॥४५॥ravi tam sam so saṃkaṭ soī ||45||రవి తమ సమ సో సంకట సోఈ ॥45॥

यह पद साझा करें

चौपाई 46

वंदि परै सुमिरै हनुमाना ।vaṃdi parai sumirai hanumānā |వంది పరై సుమిరై హనుమానా ।

संकट कटै धरै जो ध्याना ॥४६॥saṃkaṭ kaṭai dharai jo dhyānā ||46||సంకట కటై ధరై జో ధ్యానా ॥46॥

यह पद साझा करें

चौपाई 47

जम को बाँधि बाम पद दीन्हा ।jam ko bām̐dhi bām pad dīnhā |జమ కో బాఁధి బామ పద దీన్హా ।

मारुत सुत व्याकुल बहु कीन्हा ॥४७॥mārut sut vyākul bahu kīnhā ||47||మారుత సుత వ్యాకుల బహు కీన్హా ॥47॥

यह पद साझा करें

चौपाई 48

सो भुज बल का कीन कृपाला ।so bhuj bal kā kīn kṛpālā |సో భుజ బల కా కీన కృపాలా ।

आछत तुम्हें मोर यह हाला ॥४८॥āchat tumheṃ mor yah hālā ||48||ఆఛత తుమ్హేం మోర యహ హాలా ॥48॥

यह पद साझा करें

चौपाई 49

आरत हरन नाम हनुमाना ।ārat haran nām hanumānā |ఆరత హరన నామ హనుమానా ।

सादर सुरपति कीन बखाना ॥४९॥sādar surapati kīn bakhānā ||49||సాదర సురపతి కీన బఖానా ॥49॥

यह पद साझा करें

चौपाई 50

संकट रहे न एक रती को ।saṃkaṭ rahe na ek ratī ko |సంకట రహే న ఏక రతీ కో ।

ध्यान धरे हनुमान जती को ॥५०॥dhyān dhare hanumān jatī ko ||50||ధ్యాన ధరే హనుమాన జతీ కో ॥50॥

यह पद साझा करें

चौपाई 51

धावहु देखि दीनता मोरी ।dhāvahu dekhi dīnatā morī |ధావహు దేఖి దీనతా మోరీ ।

कहौं पवनसुत युग कर जोरी ॥५१॥kahauṃ pavanasut yug kar jorī ||51||కహౌం పవనసుత యుగ కర జోరీ ॥51॥

यह पद साझा करें

चौपाई 52

कपि पति वेगि अनुग्रह करहू ।kapi pati vegi anugrah karahū |కపి పతి వేగి అనుగ్రహ కరహూ ।

आतुर आइ दुसह दुःख हरहू ॥५२॥ātur āi dusah duḥkh harahū ||52||ఆతుర ఆఇ దుసహ దుఃఖ హరహూ ॥52॥

यह पद साझा करें

चौपाई 53

राम शपथ में तुमहिं सुनायो ।rām śapath meṃ tumahiṃ sunāyo |రామ శపథ మేం తుమహిం సునాయో ।

जवन गुहार लाग सिय जायो ॥५३॥javan guhār lāg siya jāyo ||53||జవన గుహార లాగ సియ జాయో ॥53॥

यह पद साझा करें

चौपाई 54

पेज तुम्हार सकल जग जाना ।pej tumhār sakal jag jānā |పేజ తుమ్హార సకల జగ జానా ।

भव बंधन भंजन हनुमाना ॥५४॥bhav baṃdhan bhaṃjan hanumānā ||54||భవ బంధన భంజన హనుమానా ॥54॥

यह पद साझा करें

चौपाई 55

यह बंधन कर केतिक बाता ।yah baṃdhan kar ketik bātā |యహ బంధన కర కేతిక బాతా ।

नाम तुम्हार जगत सुख दाता ॥५५॥nām tumhār jagat sukh dātā ||55||నామ తుమ్హార జగత సుఖ దాతా ॥55॥

यह पद साझा करें

चौपाई 56

करौं कृपा जय जय जय स्वामी ।karauṃ kṛpā jay jay jay svāmī |కరౌం కృపా జయ జయ జయ స్వామీ ।

वार अनेक नमामि नमामि ॥५६॥vār anek namāmi namāmi ||56||వార అనేక నమామి నమామి ॥56॥

यह पद साझा करें

चौपाई 57

भौमवार कर होम विधाना ।bhaumavār kar hom vidhānā |భౌమవార కర హోమ విధానా ।

धूप दीप नैवेद्य सुजाना ॥५७॥dhūp dīp naivedya sujānā ||57||ధూప దీప నైవేద్య సుజానా ॥57॥

यह पद साझा करें

चौपाई 58

मंगल दायक को लौ लावै ।maṃgal dāyak ko lau lāvai |మంగల దాయక కో లౌ లావై ।

सुर नर मुनि वाँछित फल पावै ॥५८॥sur nar muni vām̐chit phal pāvai ||58||సుర నర ముని వాఁఛిత ఫల పావై ॥58॥

यह पद साझा करें

चौपाई 59

जयति जयति जय जय जग स्वामी ।jayati jayati jay jay jag svāmī |జయతి జయతి జయ జయ జగ స్వామీ ।

समरथ पुरुष सु अंतरयामी ॥५९॥samarath puruṣ su aṃtarayāmī ||59||సమరథ పురుష సు అంతరయామీ ॥59॥

यह पद साझा करें

चौपाई 60

अंजनि तनय नाम हनुमाना ।aṃjani tanay nām hanumānā |అంజని తనయ నామ హనుమానా ।

सो तुलसी के प्राण समाना ॥६०॥so tulasī ke prāṇ samānā ||60||సో తులసీ కే ప్రాణ సమానా ॥60॥

यह पद साझा करें

दोहा 2

जय कपीस सुग्रीव तुम, जय अंगद हनुमान ।jay kapīs sugrīv tum, jay aṃgad hanumān |జయ కపీస సుగ్రీవ తుమ, జయ అంగద హనుమాన ।

रामलषन सीता सहित, सदा करो कल्यान ॥१॥rāmalaṣan sītā sahit, sadā karo kalyān ||1||రామలషన సీతా సహిత, సదా కరో కల్యాన ॥1॥

यह पद साझा करें

दोहा 3

बन्दौ हनुमान नाम यह, भौमवार परमान ।bandau hanumān nām yah, bhaumavār paramān |బన్దౌ హనుమాన నామ యహ, భౌమవార పరమాన ।

ध्यान धरै नर निश्चय पावै पद कल्यान ॥२॥dhyān dharai nar niścay pāvai pad kalyān ||2||ధ్యాన ధరై నర నిశ్చయ పావై పద కల్యాన ॥2॥

यह पद साझा करें

दोहा 4

जो नित्त पढ़ै यह साठिका तुलसी कहै विचारि ॥jo nitta paṛhai yah sāṭhikā tulasī kahai vicāri ||జో నిత్త పఢై యహ సాఠికా తులసీ కహై విచారి ॥

रहे न संकट ताहि को साक्षी हैं त्रिपुरारि ॥३॥rahe na saṃkaṭ tāhi ko sākṣī haiṃ tripurāri ||3||రహే న సంకట తాహి కో సాక్షీ హైం త్రిపురారి ॥3॥

यह पद साझा करें

अन्य लिपि में पढ़ें: ગુજરાતી বাংলা தமிழ் ಕನ್ನಡ മലയാളം ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ · देवनागरी पाठ से अक्षर-दर-अक्षर, अनुमानित

पाठ: श्रीहनुमद् आराधना, श्रीजी विद्या मन्दिर, मथुरा (archive.org, CC0 स्कैन), मुद्रित पृष्ठ 46–49 से; पृष्ठ-चित्र से मिलाया गया। 11 नवम्बर 2026 को ठाकुर प्रसाद पुस्तक भण्डार, वाराणसी की दो प्रतियों (1999 का हनुमत्स्तोत्र संग्रह और हनुमान चालीसा पुस्तिका) से पंक्ति-दर-पंक्ति मिलान। OCR की 11 पंक्तियाँ सुधारी गईं (जिनमें मुद्रण की एक चूक समुन→सुमन दोनों गवाह प्रतियों के आधार पर); वर्तनी और शब्दों के अन्तर (मेघनाथ/मेघनाद, भयो/भये, सिधारे/सिधारा आदि) पर संस्करण का पाठ रखा गया। आरम्भिक दोहा "वीर बखानों पवन सुत…" केवल इस संस्करण में है।

रोमन पंक्ति देवनागरी से बना IAST लिप्यन्तरण है (ā = दीर्घ आ, ṃ = अनुस्वार, ḥ = विसर्ग, ś/ṣ = श/ष, c = च)। हिन्दी, अवधी और ब्रज पाठों में शब्द के अन्त का मौन 'अ' नहीं लिखा जाता। लिप्यन्तरण में वैदिक स्वर नहीं दिखते।

सम्बन्धित

श्री हनुमान के और पाठ

इन्हीं अवसरों के लिए

प्रश्न

हनुमान साठिका क्या है?

साठ चौपाइयों ("साठिका") में हनुमान जी के जन्म और सूर्य-ग्रास से लेकर रामायण-युद्ध के पराक्रम तक की कथा, अन्त में सहायता की विनती और भौमवार पूजा के दोहे।

हनुमान साठिका किस देवता से जुड़ा है?

हनुमान साठिका श्री हनुमान से जुड़ा है। श्रीराम के परम भक्त, बल, साहस, विनम्रता और बुद्धि के लिए पूजित; मंगलवार और शनिवार परम्परा से उनकी उपासना से जुड़े हैं।

हनुमान साठिका का अर्थ क्या है?

चौपाइयों में हनुमान को अडिग बजरंगी कहकर अंजनी से जन्म, ऋषियों द्वारा नामकरण, उगते सूर्य को निगलने और ब्रह्मा के कहने पर छोड़ने, बाल-क्रीड़ा, राम से भेंट, लंका-लंघन और दहन, संजीवनी पर्वत लाने, कालनेमि और अहिरावण के वध तथा युद्ध में मारे गये राक्षसों का वर्णन है। फिर भक्त राम की शपथ देकर अपने बन्धन काटने की विनती करता है; अन्तिम दोहों में कहा गया है कि भौमवार को धूप-दीप के साथ साठिका पढ़ने वाले का संकट नहीं रहता, जिसके साक्षी त्रिपुरारि हैं। यह संक्षिप्त भावार्थ है, अनुवाद नहीं।

हनुमान साठिका का स्रोत क्या है?

पारम्परिक भक्ति पाठ (प्रचलित मुद्रित एवं मौखिक रूप) — Hanuman Sathika, traditionally attributed to Goswami Tulsidas. परम्परा: वैष्णव।

क्या हनुमान साठिका के अलग-अलग संस्करण हैं?

प्रतियों में वर्तनी और छोटे शब्दों का अन्तर है (मेघनाथ/मेघनाद, भयो/भये, अहिरावन/महिरावण, सिधारे/सिधारा) और बारहवीं चौपाई का पाठ भिन्न है (बिन तमार सुर मुनि अकुलाने / विनय तुम्हार करैं अकुलाना)। आरम्भिक दोहा "वीर बखानों पवन सुत" कुछ ही प्रतियों में है; अन्त के तीन दोहे सब में हैं।

व्हाट्सऐप