आरती · भगवान शिव

लवथवती विक्राळा (शंकराची आरती) Lavthavti Vikrala (Shankarachi Aarti)

शिव की प्रचलित मराठी आरती, सोमवार और महाशिवरात्रि को गाई जाती है: ब्रह्मांड की माला वाले, नीलकंठ, मस्तक पर चंद्र और उससे बहती गंगा वाले विकराल किन्तु सुंदर शिव।

स्रोत-आधारित पाठ सम्पादकीय जाँच

PDF

मूल पाठ

टेक 1

जयदेव जयदेव जय श्रीशंकरा ।jayadev jayadev jay śrīśaṃkarā |ஜயதேவ ஜயதேவ ஜய ஶ்ரீஶம்கரா ।

आरती ओंवाळूं तुज विश्वंभरा ॥ जयदेव० ॥ ध्रु० ॥āratī oṃvāḷūṃ tuj viśvaṃbharā || jayadeva0 || dhru0 ||ஆரதீ ஓம்வாளூம் துஜ விஶ்வம்பரா ॥ ஜயதேவ0 ॥ த்ரு0 ॥

पद 1

लवथवती विक्राळा ब्रह्मांडमाळा ।lavathavatī vikrāḷā brahmāṃḍamāḷā |லவதவதீ விக்ராளா ப்ரஹ்மாம்டமாளா ।

विषे कंठ काळा त्रिनेत्रीं ज्वाळा ॥viṣe kaṃṭh kāḷā trinetrīṃ jvāḷā ||விஷே கம்ட காளா த்ரிநேத்ரீம் ஜ்வாளா ॥

लावण्य सुंदर मस्तकीं बाळा ॥lāvaṇya suṃdar mastakīṃ bāḷā ||லாவண்ய ஸும்தர மஸ்தகீம் பாளா ॥

तेथुनियां जळ निर्मळ वाहे झुळझुळां ॥ जय० ॥ २ ॥tethuniyāṃ jaḷ nirmaḷ vāhe jhuḷajhuḷāṃ || jaya0 || 2 ||தேதுநியாம் ஜள நிர்மள வாஹே சுளசுளாம் ॥ ஜய0 ॥ 2 ॥

पद 2

कर्पूरगौरा भोळा नयनीं वीशाळा ॥karpūragaurā bhoḷā nayanīṃ vīśāḷā ||கர்பூரகௌரா போளா நயநீம் வீஶாளா ॥

अर्धांगीं पार्वती सुमनांच्या माळा ॥ardhāṃgīṃ pārvatī sumanāṃcyā māḷā ||அர்தாம்கீம் பார்வதீ ஸுமநாம்ச்யா மாளா ॥

विभुतीचें उधळण शितिकंठ नीळा ॥vibhutīceṃ udhaḷaṇ śitikaṃṭh nīḷā ||விபுதீசேம் உதளண ஶிதிகம்ட நீளா ॥

ऐसा शंकर शोभे उमा वेल्हाळा ॥ जयदेव० ॥ ३ ॥aisā śaṃkar śobhe umā velhāḷā || jayadeva0 || 3 ||ஐஸா ஶம்கர ஶோபே உமா வேல்ஹாளா ॥ ஜயதேவ0 ॥ 3 ॥

पद 3

व्याघ्रांबर फणिवरधर सुंदर मदनारी ॥vyāghrāṃbar phaṇivaradhar suṃdar madanārī ||வ்யாக்ராம்பர பணிவரதர ஸும்தர மதநாரீ ॥

पंचानन मुनिजनमनमोहन सुखकारी ॥paṃcānan munijanamanamohan sukhakārī ||பம்சாநந முநிஜநமநமோஹந ஸுககாரீ ॥

शतकोटीचें बीज वाचे उच्चारी ।śatakoṭīceṃ bīj vāce uccārī |ஶதகோடீசேம் பீஜ வாசே உச்சாரீ ।

रविकुळटीळक रामदासाअंतरीं ॥ जयदेव ॥ ४ ॥ravikuḷaṭīḷak rāmadāsāaṃtarīṃ || jayadev || 4 ||ரவிகுளடீளக ராமதாஸாஅம்தரீம் ॥ ஜயதேவ ॥ 4 ॥

अन्य लिपि में पढ़ें: ગુજરાતી বাংলা తెలుగు ಕನ್ನಡ മലയാളം ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ · देवनागरी पाठ से अक्षर-दर-अक्षर, अनुमानित

पाठ: श्रीराम उपासना ग्रंथ (1910), मुद्रित पृष्ठ 53–54 = स्कैन पृष्ठ 59–60, मराठी विकिस्रोत (संशोधन 192186, 192185); स्कैन भी पढ़ा गया। 11 नवम्बर 2026 को तेंडुलकर-संपादित समर्थ रामदास समग्र ग्रंथ (1891) और नवनीत 1871 स्कैन की OCR से मिलान। 14 पंक्तियाँ; 3 संशोधन (ज्वाळा के बाद ॥, आँवाळूं → ओंवाळूं, अधोगी → अर्धांगीं); नवनीत का अतिरिक्त चरण (सागरमंथन) पाठान्तर के रूप में दर्ज।

रोमन पंक्ति देवनागरी से बना IAST लिप्यन्तरण है (ā = दीर्घ आ, ṃ = अनुस्वार, ḥ = विसर्ग, ś/ṣ = श/ष, c = च)। हिन्दी, अवधी और ब्रज पाठों में शब्द के अन्त का मौन 'अ' नहीं लिखा जाता। लिप्यन्तरण में वैदिक स्वर नहीं दिखते।

सम्बन्धित

भगवान शिव के और पाठ

इन्हीं अवसरों के लिए

प्रश्न

लवथवती विक्राळा (शंकराची आरती) क्या है?

शिव की प्रचलित मराठी आरती, सोमवार और महाशिवरात्रि को गाई जाती है: ब्रह्मांड की माला वाले, नीलकंठ, मस्तक पर चंद्र और उससे बहती गंगा वाले विकराल किन्तु सुंदर शिव।

लवथवती विक्राळा (शंकराची आरती) किस देवता से जुड़ा है?

लवथवती विक्राळा (शंकराची आरती) भगवान शिव से जुड़ा है। महादेव — कल्याणकारी, योगेश्वर और परिवर्तन के देवता; शैव परम्पराओं के केन्द्रीय आराध्य।

लवथवती विक्राळा (शंकराची आरती) का अर्थ क्या है?

ध्रुवपद में विश्वंभर शंकर की आरती उतारी जाती है। चरणों में ब्रह्मांड की माला धारण किए विकराल शिव, विष से काला कंठ, त्रिनेत्र में ज्वाला, मस्तक पर चंद्र और उससे बहती निर्मल गंगा; कर्पूर-गौर, भोले, विशाल नेत्र, अर्धांगिनी पार्वती, फूलों की माला और विभूति का लेप; व्याघ्रांबर, सर्पधारी, पंचानन मदनारि जो मुनियों का मन मोहते हैं; उनका बीजमंत्र बोलने वाला शतकोटि फल पाता है; रविकुलतिलक राम को रामदास अंतर में धारण करते हैं।

लवथवती विक्राळा (शंकराची आरती) का स्रोत क्या है?

समर्थ रामदास की आरत्या — Aarti of Shankara; printed in Shriram Upasana Grantha (1910), pp. 53–54. परम्परा: अनेक परम्पराओं में प्रचलित।

क्या लवथवती विक्राळा (शंकराची आरती) के अलग-अलग संस्करण हैं?

नवनीत संग्रह में सागरमंथन वाला एक अतिरिक्त चरण और ध्रुवपद में 'तुज कर्पूरगौरा' मिलता है; आधुनिक पुस्तिकाओं में 'ब्रह्मांडी माळा'। यह पाठ 1910 के तासगांव संस्करण (तीन चरण) पर आधारित है।

व्हाट्सऐप