ਕਥਾ
ਇਹ ਕਥਾ ਖ਼ੁਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਅਤੀਤ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਸੁਣਾਈ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ — ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਤੇ ਖਾ ਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਵੀ ਖਾਧੇ ਬਿਨਾਂ, ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਵਿੱਚ।
ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਖ ਝੱਲਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਲੈ ਕੇ ਆਏ: ਖ਼ੁਦ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਚੋਰੀ-ਛਿਪੇ ਇੱਕ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਆਹ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ “ਸਹੇਲੀਆਂ” (ਆਲਿਕਾ) ਨੇ “ਹਰ ਲਿਆ” (ਹਰਤ) ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਰਤ ਦਾ ਨਾਂ ਹਰਤਾਲਿਕਾ ਪੈ ਗਿਆ।
ਇੱਕ ਨਦੀ ਕੰਢੇ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਭਾਦੋਂ ਦੇ ਚਾਨਣੇ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜ ਨੂੰ, ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਰੇਤ ਦਾ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਬਣਾਇਆ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦਿਆਂ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਜਾਗਰਣ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਉਸਨੇ ਰੇਤ ਦਾ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਜਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਚੋਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਹ ਵਰਤ ਰੱਖਣਗੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਦਾ, ਅਤੇ ਕੁਆਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹੇ ਪਤੀ ਦਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲੇਗਾ।
ਰਵਾਇਤੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।