त्रयोदशी श्राद्ध
त्रयोदशी तिथीला निधन पावलेल्या पितरांचे श्राद्ध.
या डिव्हाइससाठी श्राद्ध (पितृपक्ष) सूचना सुरू आहेत. सर्व सूचना व्यवस्थापित करा
बीटा स्वयंचलित ज्योतिष परीक्षणाच्या प्रतीक्षेत असलेले नियम
या सणाचा तारीख-नियम दस्तऐवजात नोंदवल्याप्रमाणे तंतोतंत लागू केला जातो, पण तो अद्याप प्लॅटफॉर्मच्या ज्योतिष परीक्षणात (शास्त्रीय ग्रंथ आणि प्रकाशित पंचांगांशी स्वयंचलित परीक्षण) उत्तीर्ण झालेला नाही. प्रादेशिक पंचांगे वेगळी असू शकतात; तुमच्या कुलपुरोहितांकडे किंवा स्थानिक मंदिरात खात्री करा.
- वर्गश्राद्ध
- निर्णायक तिथी / क्षणकृष्ण पक्ष त्रयोदशी: ते
- चांद्र मासभाद्रपद कृष्ण पक्ष (अमान्त) · आश्विन कृष्ण पक्ष (पौर्णिमान्त)
मंगळवार, 28 सप्टेंबर, 2027 च्या वेळा
- कुतप मुहूर्त ते 0 ता 48 मि · 28/09/2027 (मंगळ)
- रौहिण मुहूर्त ते 0 ता 48 मि · 28/09/2027 (मंगळ)
- अपराह्ण ते 2 ता 24 मि · 28/09/2027 (मंगळ)
लागू केलेला नियम: स्मार्त — तिथी आवश्यक काळ फक्त याच दिवशी व्यापते.
त्रयोदशी श्राद्ध विषयी
महत्त्व
Trayodashi Shraddha is for ancestors who died on a Trayodashi, the thirteenth tithi, in either fortnight. The day carries an old association with Magha nakshatra, whose presiding deities are the pitrs. Manusmriti (Chapter 3, verses 273–274) says that what is offered with honey on a Trayodashi, especially in the rainy season and under Magha, is imperishable, and pictures the ancestors wishing for a descendant who will offer them milk-rice with honey and ghee on that day when the shadow of an elephant falls to the east. The Markandeya Purana’s Shraddha-kalpa makes a similar statement about Trayodashi with Magha.
The Mahabharata’s tithi list (Anushasana Parva, Section 87) says a Shraddha on the thirteenth day brings eminence among one’s kin, and the Brahma Purana’s list names progeny and long life.
तो कसा आणि कुठे पाळला जातो
When the Moon is in Magha on this Trayodashi, the day is called Magha Shraddha or Magha Trayodashi; Dharma Sindhu describes a Magha-yukta Trayodashi rite in Bhadrapada performed without pindas, honouring brahmanas with sandal paste and sweets. A rarer combination, Gajacchaya (‘the elephant’s shadow’), is usually explained as the Moon in Magha with the Sun in Hasta on this Trayodashi; it does not occur every year, and some calendars also describe an Amavasya form. These are nakshatra conditions on top of the tithi, and traditions differ on their details.
विधी
On an ordinary Trayodashi the rite is the regular Mahalaya Shraddha with brahmana-bhojana, pinda-dana and tarpana, with food set out for the cow, crow and dog. In keeping with the old texts, many families include milk-rice (payasa or kheer) sweetened with honey or jaggery in the offering, especially when Magha coincides. Pradosh vrat, the evening worship of Shiva on Trayodashi, falls on the same lunar date and is kept after sunset.
तारीख कशी ठरते
The date is Bhadrapada Krishna Trayodashi (Amanta), or Ashvina Krishna Trayodashi (Purnimanta), on the day Trayodashi holds the afternoon Aparahna. Pradosh vrat is fixed by the evening instead, so it can fall a day apart. The date shown is for the tithi only; whether Magha or the Gajacchaya combination applies in a given year has to be checked from the Moon’s and the Sun’s nakshatras in the daily Panchang.
स्रोत
- Manusmriti, Chapter 3, verses 273–274
- Markandeya Purana, Shraddha-kalpa, Chapter 32, verse 35
- Dharma Sindhu, Dwitiya Pariccheda, Bhadrapada: Mahalaya Paksha, Proshthapadi, Bharani, Magha-Trayodashi, Shastrahata Chaturdashi and Kapila Shashthi (English condensation: V.D.N. Rao, Essence of Dharma Sindhu, ch. 7)
- Gajacchāyā, Hindupedia (Swami Harshananda)
- Mahabharata, Anushasana Parva, Section 87 (K.M. Ganguli translation): Bhishma on Shraddha and the result of each lunar day
- Brahma Purana, Shraddha-kalpa: tithi-wise list for the fortnight when the Sun is in Kanya (as summarised in Essence of Dharma Sindhu, ch. 7)
प्रदेश, समुदाय आणि कुटुंबांनुसार प्रथा वेगळ्या असतात; हे वर्णन पार्श्वभूमीसाठी आहे, विधान नाही. वरील तारीख या पृष्ठावर दाखवलेल्या नियमानुसार मोजली आहे.
तारीख कशी ठरते
- अमान्त पद्धतीत (अमावास्येला महिना संपतो) हे भाद्रपद कृष्ण पक्ष त्रयोदशी आहे; उत्तर भारताच्या बहुतांश भागात वापरल्या जाणाऱ्या पौर्णिमान्त पद्धतीत (पौर्णिमेला महिना संपतो) याच दिवसाला आश्विन कृष्ण पक्ष त्रयोदशी म्हणतात.
- ज्या दिवशी अपराह्ण मध्ये ही तिथी असते त्या दिवशी येते — दिनमानाचा चौथा पंचमांश, दुपारनंतर.
- ती तिथी सलग दोन दिवस त्या वेळी असल्यास, ज्या दिवशी ती त्या काळाचा अधिक भाग व्यापते तो दिवस घेतला जातो.
- तिथी कोणत्याही दिवशी त्या काळाला स्पर्श करत नसल्यास (क्षय तिथी), ज्या हिंदू दिवशी ती सर्वाधिक काळ असते तो दिवस वापरला जातो.
- त्याच नावाचा अधिक मास असलेल्या वर्षी हे नियमित (निज) मासात पाळले जाते.
- श्राद्ध दुपारी केले जाते: तिथी अपराह्णातील तिच्या उपस्थितीवरून निवडली जाते, आणि त्या दिवसाचे कुतप, रौहिण आणि अपराह्ण काळ दाखवले जातात.
पारंपरिक भिन्नता
ही तारीख निवडलेल्या ठिकाणासाठी वर दाखवलेल्या नियमानुसार आहे. हीच एकमेव वैध तारीख नाही: प्रादेशिक पंचांगे, कौटुंबिक प्रथा आणि संप्रदाय ते वेगळ्या दिवशी पाळू शकतात.
नियमाचा स्रोत: Shraddha tithi determined by Aparahna vyapti (Nirnaya Sindhu)
परंपरा प्रदेश आणि पंचांग पद्धतीनुसार भिन्न असू शकतात. वेळा निवडलेल्या ठिकाण, वेळ क्षेत्र आणि गणना प्रोफाइलसाठी दाखवल्या आहेत.
गणना: इंजिन 1.4.2 · नियम rules-2026-10-21-2ab12b5d · प्रोफाइल north-lahiri-calibrated v1 · अयनांश lahiri_drik_compat · astronomy-engine@2.1.19 · Asia/Kolkata
2026 मधील तारखा
| तारीख | निर्णायक तिथी / क्षण | वेळेचे काळ | निर्णयाच्या टिपा |
|---|---|---|---|
| 08/10/2026 (गुरु)
भाद्रपद कृष्ण पक्ष (अमान्त) · आश्विन कृष्ण पक्ष (पौर्णिमान्त) |
कृष्ण पक्ष त्रयोदशी: ते |
|
मानक नियम लागू केला |
2027 मधील तारखा
| तारीख | निर्णायक तिथी / क्षण | वेळेचे काळ | निर्णयाच्या टिपा |
|---|---|---|---|
| 28/09/2027 (मंगळ)
पुढील
भाद्रपद कृष्ण पक्ष (अमान्त) · आश्विन कृष्ण पक्ष (पौर्णिमान्त) |
कृष्ण पक्ष त्रयोदशी: ते |
|
मानक नियम लागू केला |