સમગ્ર ભારતમાં ગણેશ ચતુર્થી

1. તારીખ ભાદ્રપદ શુક્લ પક્ષ ચોથ છે; અમાંત અને પૂર્ણિમાંત બંને પદ્ધતિમાં મહિનાનું નામ એ જ છે.
2. તે એ દિવસે આવે છે જ્યારે મધ્યાહ્ન દરમિયાન આ તિથિ પ્રવર્તે છે — દિનમાનનો ત્રીજો પાંચમો ભાગ, મધ્યાહ્નની આસપાસ.
3. તિથિ બંને દિવસ તે સંપૂર્ણ કાળ વ્યાપે તો પહેલો દિવસ લેવાય છે.
4. તિથિ બંને દિવસ તે કાળના એવા ભાગ વ્યાપે જેમનો તફાવત 24 મિનિટથી ઓછો હોય, તો તેમને સમાન ગણીને પહેલો દિવસ લેવાય છે; એક દિવસનો સંપૂર્ણ કાળ બીજા દિવસના આંશિક કાળ કરતાં શ્રેષ્ઠ છે.
5. જો તિથિ સતત બે દિવસ એ સમયે પ્રવર્તે, તો જે દિવસે તે એ ગાળાનો વધુ ભાગ આવરે તે દિવસ લેવામાં આવે છે.
6. તિથિ કોઈ પણ દિવસે તે કાળને ન સ્પર્શે, તો તે જે બે દિવસને સ્પર્શે છે તેમાંથી પહેલો દિવસ લેવાય છે.
7. એ જ નામના અધિક માસવાળા વર્ષમાં, તે નિયમિત (નિજ) માસમાં પળાય છે.

ચોથ પહેલા દિવસના મધ્યાહ્નનો માત્ર થોડો ભાગ અને પછીના દિવસનો સંપૂર્ણ મધ્યાહ્ન વ્યાપે તો પછીનો દિવસ લેવાય છે (19 સપ્ટેમ્બર 2023 ની જેમ); બંને દિવસના લગભગ સરખા ભાગ (24 મિનિટની અંદર) વ્યાપે તો પહેલો. ત્રીજ-યુક્ત નિયમના કડક અર્થમાં ચોથ મધ્યાહ્નને સ્પર્શે કે તરત પહેલો દિવસ લેવાય છે.

ગણેશ ચતુર્થી

1. તારીખ ભાદ્રપદ શુક્લ પક્ષ ચૌદશ છે; અમાંત અને પૂર્ણિમાંત બંને પદ્ધતિમાં મહિનાનું નામ એ જ છે.
2. તે એ દિવસે આવે છે જ્યારે સ્થાનિક સૂર્યોદય સમયે આ તિથિ પ્રવર્તે છે (ઉદયા તિથિ).
3. સૂર્યોદય પછી તિથિ ઓછામાં ઓછાં 3 મુહૂર્ત (દરેક દિનમાનનો પંદરમો ભાગ) રહે તો જ તે સૂર્યોદય ગણાય છે; તેથી ઓછું હોય તો તિથિ જે દિવસે શરૂ થાય છે તે અગાઉનો દિવસ લેવાય છે.
4. જો તિથિ બે સૂર્યોદયે હાજર હોય (વૃદ્ધિ તિથિ), તો પ્રથમ દિવસ લેવામાં આવે છે.
5. જો તિથિ કોઈ પણ દિવસે એ ગાળાને સ્પર્શતી ન હોય (ક્ષય તિથિ), તો જે હિન્દુ દિવસે તિથિ સૌથી લાંબો સમય પ્રવર્તે તે વપરાય છે.
6. એ જ નામના અધિક માસવાળા વર્ષમાં, તે નિયમિત (નિજ) માસમાં પળાય છે.

ચૌદશ સૂર્યોદય પછી ત્રણ મુહૂર્તથી ઓછી રહે તો આ નિયમ અગાઉનો દિવસ લે છે (જેમ કે નવી દિલ્હીમાં 28 સપ્ટેમ્બર 2012, ચૌદશ 08:03 સુધી); એવાં વર્ષોમાં કેટલાંક પંચાંગો અને ગણેશ વિસર્જનની પ્રથા સૂર્યોદયનો દિવસ રાખે છે.

અનંત ચતુર્દશી